కృష్ణశాస్త్రి కవితకు ఆంగ్లానువాదాలు

నాకు ఒక స్నేహితుడి ద్వారా త్రివేణి పత్రిక కు 1928 లో విడుదలైన తొలి సంచిక నుండీ ఇప్పటి వరకూ ఉన్న మొత్తం సంచికలన్నీ అర్కై్వ్స్ లో కనిపించాయి. తొలి సంచికను చూస్తూఉంటే – కనబడ్డది – “A poem by D.V.Krishna Sastry” అన్నది. అంటే దేవులపల్లివారు అని అర్థం కావడానికి నాకు ఓ సెకను పట్టింది. తెరిచి చుస్తే, ఒకే కవితకి రెండు అనువాదాలు! అది మరేదో కాదు… “ఆకులో ఆకునై”…తలచుకుంటే మేఘసందేశం సినిమా గుర్తొస్తోంది…

ఏదేమైనా… తెలుగులో చదివిన ఓ కవితకి ఆంగ్లానువాదం చూడడమే నన్ను ఆకర్షిస్తే, ఒకే కవితకి రెండు అనువాదాలు, అదీ ఒకే చోట, ఒకేసారి కనబడడం మరింత ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది. ఈ రెండు అనువాదాలు చేసిన వారు – వి.ఎన్.భూషణ్, ఆచంట జానకిరామ్.

ఆసక్తి ఉన్నవాళ్లు : అసలు కవితని ఇక్కడ, అనువాదాలని ఇక్కడ చదవండి.

ఏమాటకామాటే చెప్పుకోవాలి – త్రివేణి పత్రిక సైటు రాకింగ్. ఇప్పుడే మొదలుపెట్టా…ఇలా ఇది కనిపించింది. ముందు ముందు ఇంకెన్ని కనిపించబోతున్నాయో!

నిశ్యాలోచనాపథం-18

హుమ్…. రెండువారాలు …. రెండువారాలు!! అంటే, రెండువారాలు – ఒక రాత్రితో సమానమా? అదెలా??

ఆ మధ్య ఓరోజు నిశి – కాలాన్ని నిలదీస్తానని సవాల్ చేసాక, మేమిద్దరం నవ్వుకుంటూ చెరోదారిన వెళ్ళిపోయాము. తరువాతి రోజు రాత్రి, నాకు ఎవర్నీ కలవాలనిపించనంత విసుగ్గా ఉండింది. రాత్రి నగర సంచారం చేస్తే, నిశిని కలవాల్సొస్తుంది కనుక, అందుక్కూడా పోనంత విసుగు. ఏం చేసేదీ తోచక, ఓ పక్క జలుబూ-దగ్గూ ఉంటే, కోల్డాక్ట్, బెనడ్రిల్ వేస్కున్నా – దెబ్బకి ఒళ్ళుతెలీని నిద్ర పట్టింది. కానీ, కొన్ని కొన్ని మన చేతుల్లో ఉండవు. నిశీ నా కల్లోకి, తల్లోకి వచ్చేసి నస మొదలెట్టింది – రావేంటీ? అని. మొదట పట్టించుకోలేదు కానీ, మరీ తలలోపలికి చొచ్చుకెళ్ళిపోయి, నిద్ర చెడగొడుతూ ఉండేసరికి, ఇక నిశీని కలవాలని బయలుదేరాను. నిశీ నాకు ఎక్కువ గుర్తొచ్చి కలొచ్చిందా? నిశి కి నేనెక్కువ గుర్తొచ్చి కల్లోకొచ్చిందా? అన్నది మాత్రం నాకింకా సందేహంగానే ఉంది.

అలా అని రోడ్లపై తిరుగుతూ ఉంటే, ఎంతకీ ఈ మనిషి కనబడదు. కాసేపటికి, ఎస్సెమ్మెస్ చేసా – “ఏవమ్మా! ఎక్కడ?” అని. “వస్తున్నా. నీకోసం కొత్త స్నేహాన్ని తెస్తున్నా” అని జవాబొచ్చింది. “ఈమె స్నేహితులంటే – వాళ్ళే టైపో” అనుకున్నా. నిశీ స్నేహితులంతా అదో టైపని – తను నన్ను స్నేహితురాలిగా అంగీకరించిన రోజునే డిసైడైపోయా నేను. సరే, ఎదురుచూస్తూ ఉన్నా వాళ్ళ రాక కోసం. కాసేపటికి రోడ్డు చివర ఓ చిన్న వెలుగు. అది దగ్గరయ్యేకొద్దీ క్రమంగా పెద్దదౌతూ వచ్చింది. ఎప్పుడైతే నా కళ్ళు వాటిని భరించలేకపోయాయో, అప్పుడు అది మళ్ళీ నెమ్మదిగా తగ్గుతూ, భరించదగ్గ వెలుగులోకి మారింది. అప్పుడు అర్థమైంది – అదొక మోటార్ బైక్ అని. బైక్ లైట్లు ఇంత అత్యాధునికంగా మన కళ్ళు ఎంత భరిస్తాయి అన్నదాన్ని బట్టి వెలుగు మార్చడం ఇంతకుముందు నేను చూడలేదు, వినలేదు. అబ్బురం కలిగిన మాట నిజం.

అదలా దగ్గరకొచ్చాక ముందున్న శాల్తీ ఎవరో అర్థం కాలేదు కానీ, వెనకున్నది నిశి అని అర్థమైంది. అబ్బో, బైకు చాలా పొడుగు. ముగ్గురు అలవోకగా కూర్చోవచ్చు. ఇంతకీ ఇతనెవరో! అనుకున్నా. నిశీ ప్రేమ వైఫల్యం అన్నప్పుడల్లా ఆమెకో బాయ్ ఫ్రెండ్ ఉన్నాడేమో, వీళ్ళిద్దరికీ గొడవైందేమో అని అనుమానం ఉండేది. వీడిని చూశాక మళ్ళీ ఆ అనుమానం మొదలైంది.
“వీళ్ళిద్దరికీ సయోధ్య కుదిరిందేమో. అందుకని, నాకు పరిచయం చేద్దాం అనుకుందేమో.”
“ఇప్పుడైతే, మళ్ళీ హ్యాపీస్ కనుక, ఇక ఆ వైరాగ్యం వదిలేస్తుందా?”
“వీడు ఓవర్ మేకప్ చేసుకున్న వెయ్యేళ్ళ మనిషిలా ఉన్నాడు నాకైతే. నిశీకి వీడెట్లా నచ్చాడు?”
-ఇలా నేను ఆలోచిస్తూ ఉండగా, నిశీ ఒక్క ఉదుటున నన్ను పైకి లాగేసి ఎక్కించుకుంది. బైక్ రయ్యిన దూసుకుపోయింది.

నాకొక క్షణం ఏమీ అర్థం కాలేదు. నేను బైక్ ఎక్కా (అదే, ఎక్కింపబడ్డాను) అని గుర్తించి చూశేసరికి – అదేం వేగం బాబూ – ఇదెక్కడి రోగం – ఈ వేగం – నాకసలేమీ కనబడ్డం లేదు. “నిశీ!” అని అరిచా…ఈ వేగానికి తనకేమీ వినబడదేమో అని. “ఇక్కడే ఉన్నా – అరవకు” అన్నది నిశి. “నిశీ…ఏం జరుగుతోంది? ఎక్కడికి వెళ్తున్నాము?” అన్నాను, కాస్త కంగారుగా. ఓపక్క వీళ్ళిద్దరూ పోతూ ఉంటే, పానకంలో పుడకలా నేనెందుకు? అని కాస్త సిగ్గుగా కూడా ఉండింది.
“ష్! అన్నీ వివరంగా చెబుతాను విను.”
“ఏంటి అయితే మీది కాలేజీ లవ్ స్టోరీయా?” ఆసక్తిగా అడిగాను. ఎటో పోతున్నామన్న సంగతి కూడా మర్చిపోయి. ఆహా, పుట్టుకతోనే గాసిప్స్ తో పుట్టినట్లున్నా!
“ఎవరిది? ’మా’దా? ఏ ’మా’?”
“ఈ మా” – అన్నాను బైక్ నడుపుతున్న అతన్ని చూపిస్తూ.
“అతనంటే నాకసహ్యం. అతని వల్లే ఈ కష్టాలన్నీ నాకు. ఆగమన్నప్పుడు ఆగకుండా వెళ్ళిపోయాడు. వెనక్కి రమ్మంటే రాడు.”
“ష్! ఊరుకో. వింటే బాధపడతాడు.”
“హు! అంతదృష్టం కూడానా. ఎవరి పనులు వాళ్ళవి. ఎవరి స్వార్థం వారిది.” – మాటలు నిర్లిప్తంగా అన్నట్లు ఉన్నా, నిజానికి నిశి కళ్లలో ఆ మాటలంటున్నప్పుడు ఓ మాదిరి వెలుగు.
“అదేమిటి? మీ ఇద్దరు కలిసి వస్తూ కూడా ఇలా అంటావు?”
“కలిసి ఉన్నంత మాత్రాన, అంతా బాగున్నట్లా మా ఇద్దరి మధ్య?”
“అబ్బబ్బా!” అనుకుని, పైకి మాత్రం – “సరే, లవ్ స్టోరీ ఎక్కడ మొదలైంది?”
“చెప్పా కదా, నాకతనంటే అసహ్యం. నా ప్రేమ నాకు దక్కే అవకాశం లేకుండా చేసింది ఇతనే!” కసిగా అంది నిశి.
“హుమ్…. అయితే, నిన్ను కాదన్నాడా?”

“నన్ను ఇతను కాదంటే నాకేంటి? అసలు నేను ఇతన్ని ఔననమని అడగలేదే?”
“అదేమిటి?”
“ఏదేమిటి? నువ్వేం మాట్లాడుతున్నావో నాకు అర్థం కావట్లేదు” – వింతగా చూస్తూ అంది నిశి.
“నాకు కూడా అర్థం కావట్లేదు ఇక్కడ ఏం జరుగుతోందో” – అయోమయంగా అన్నాను నేను.
అప్పటికి నా అనుమానం అర్థమైనట్లు ఉంది. “అసలు అది ఎవరనుకుంటున్నావు?”
“నీ బాయ్ ఫ్రెండేమో…” అని నసిగాను సిగ్గుతో. కాదులా ఉంది. అనవసరంగా ఏదేదో ఊహించుకున్నాను – నన్ను నేనే తిట్టుకున్నాను.
“హహహహహహ”
“ఏం నవ్వుతావు?”
“నీ అంచనాకి నవ్వొచ్చింది. సరే, ఇంతకీ, నాకు నాకు తెలీకుండా బాయ్ ఫ్రెండ్ ఎక్కడ? ఆడ స్నేహితులనే నా జోలికి చేరనివ్వను….. ఏదో ఒకరిద్దర్ని తప్ప”
“అదే… నీ ప్రేమ…విఫలం… అది…”
“హహహహ. నువ్వు నమ్మలేదు కదూ – నన్ను మోసం చేసినది జీవితం అంటే.”
“అబ్బ! పోతే పోయింది లే. ఇంతకీ ఇతనెవరో చెప్పనే లేదు.”

“కాలం”
“కలామా? ఇలా ఉండడే”
“కాలం. టైమ్”
ఆ బైక్ కి సీట్ బెల్ట్ ఒకటి ఏడ్చి ఉండీ, దాన్ని నాకు నిశీ ఆల్రెడీ కట్టేసి ఉండీ బ్రతికిపోయా కానీ, లేకుంటే, నాక్కలిగిన షాకుకి కిందపడి ఆ బండి చక్రాల కింద నలిగిపోయేదాన్నే!
“కాలమా??”
“కాలం నీకెందుకు కనిపిస్తుంది?” అని మొన్న వెటకరించావు గుర్తుందా?”
“ఆ..అప్పుడు నువ్వు మిటకరించావు….”
“మరదే! ఇప్పుడు నీ ముందు, నిన్ను నడిపిస్తున్నది కాలమే.”
“అయ్! భలే ఉందే! ఈ బైకు, ఈ వ్యవహారం….. ఆ మనిషి అవతారం ఏంటి? చూస్తేనే అనుకున్నా – వెయ్యేళ్ళ మనిషి ఓవర్ మేకప్పేసినట్టు ఉన్నాడేంటి ఇతను అని. కాలమా…”
“కాలమే. రాత్రుళ్ళు ఈ గెటప్ లో తిరుగుతూ ఉంటాడంట. పగలైతే, గాలిగానే తిరుగుతుందట. పగలు స్త్రీలింగమట. రాత్రి పురుషుడట.”

“నీకెక్కడ తగిలాడూ?”
“ఇదిగో, మనలాగే రాత్రుళ్ళు చక్కర్లు కొడుతూ ఉంటాడంట. పక్క ఊరిలో నడుస్తూ, కాళ్ళు నొప్పులేస్తూ ఉంటేనూ… ఆపి లిఫ్ట్ అడిగాను. ఇచ్చాడు. ఎక్కే ముందు, ఏదో ఒకటి మాట్లాడాలి కదా – అలా మాట్లాడుతూ, ఈ వివరాలు రాబట్టాను.”
“సరే, ఇలా అతను వింటాడా లేదా అని భయం లేకుండా ఇదంతా చెప్పేస్తున్నావు… ఏమనుకుంటాడో…”
“ఏమీ అనుకోడు. ఎందుకంటే వినడు కనుక”
“అదేం?”
“అతనికి తను, తన ప్రయాణం తప్ప ఇంకేమీ పట్టవు. ఇప్పటికిప్పుడు నేన్నిన్ను చంపేసినా వెనక్కి తిరిగి చూడడు.”
“మరి అంత ఐటెమ్ గాడు నీకోసం ఆగి, నీకు తన సోదంతా చెప్పి ఎలా ఎక్కించుకున్నాడు బండిపైన?”
“నేనొదుల్తానా? బండికి అడ్డంగా పడుకున్నా.”
“ఇప్పుడు వీడింతేనా? ఆగడా?”
“వాడితో మాట్లాడించే బాధ్యత నాది. మాట్లాడించడం, నిలదీయడం – అన్నీ చేస్తాను. చూస్తూ ఉండు.” – హుషారుగా అంది నిశి.

రెండు వారాలన్నానే – ఇదే. ఆ ఒక్క రాత్రే – కాలంతో పాటు తిరిగాము మేము. అరే, మాకు ఒక్కరాత్రే తిరిగినట్లు అనిపించింది. కానీ, మన కాలంలో రెండువారాలని తర్వాత అర్థమైంది. ఇంటికొచ్చేశాక – వరదల్లా ఉన్న ఈమెయిళ్ళను చూసి. నేపథ్యం చెప్పడానికే ఇంతసేపు పట్టింది. ఇక అసలు మా అడ్వెంచర్లు చెప్పాలంటే…. చెబుతాను…. ఎవరికో ఒకరికి చెప్పుకోవాలి కదా – నా ఎగ్జైట్మెంటుని….

Text Adaptor

I was reading about this “Text Adaptor” tool of Educational Testing Service (ETS). As the name indicates, it’s an automatic tool to perform text adaptation – which in general means a teacher’s modification of the texts to make them more readable and understandable, given by the student’s learning level. It was interesting to read that this tool actually does some stuff like – automated synonym detection, antonym detection, automated text summarization, some translation and a bit of shallow parsing to identify complex sentence structures.

I was searching for Educational Applications of Natural language processing, when I stumbled across this tool. It was interesting to see these topics being discussed in a totally different and real-life context. I wondered if people do such kind of things for Indian languages. In the present day scenario, our own people don’t know their own language properly; I think such kind of tools are necessary. How cool it will be if such a tool simplifies something like the text of Viswanatha Satyanarayana in to “manava bhasha” and let me read :p Ah! Imagination is such a wonderful thing…. Alas, reality isn’t

“Text adaptor” is currently being used at two online teacher development programs for ELL (English Language Learners) Teachers in USA. Its goal is to help teachers identify the linguistic complexity of text and help them in making it more accessible to an ELL. Further, the report that Iam reading also talked about “Text Adaptor” data possibly providing some good resource for NLP research in text quality and related areas. As I proceeded with the report further, I began wondering about measuring the relatedness between two sentences in a passage – taking cue from the work. Since it made me think (after a long time, something made me think!), I think my reading time was respected

Hmm, I want to see how the tool works… to talk any further

Yeah, appears to be a very interesting and practical application to NLP – the very place where my search began. So, my search took me to the right path – at least for once

This is where there is a brief Intro: “The Automated Text Adaptation Tool” by Jill Burstein, Jane Shore, John Sabatini, Yong-Won Lee & Matthew Ventura. Educational Testing Service, Demo in NAACL-HLT 2007. I don’t actually know if its available for free-view…

తెలుగు కవిత్వం తో నా డీలింగ్స్…

నేను ఆట్టే కవితలు చదవను. అసలు నాకు కవితలోని భావాన్ని అనుభవించడం చేతకాదు అని ప్రగాఢ విశ్వాసం. నేను వచనంలో కవిత్వాన్ని మాత్రమే అనుభవించగలను. వచన కవిత్వాన్ని కూడా అనుభవించలేను, వేరే కవిత్వాల మాట అటుంచితే. “కవిత్వం” అన్న పదాన్ని నేను అర్థం చేసుకునే విధానంలో, “కవితలు” మాత్రమే కవిత్వం కిందకు రావు. మాటలు కూడా వస్తాయి. అందుకే, నేను పరమ నిక్కచ్చిగా నేను కవిత్వం చదవను అనలేను. అయితే, చదివినంతలో నన్ను అలాగే తమ మాయ లో పడేసి, వెంటాడి వెంటాడి మళ్ళీ మళ్ళీ చదివించిన తెలుగు కవితలు ఉన్నాయి. అలాంటి కొందరి గురించి చెబుతూనే, కొంత మార్కెటింగ్ కూడా చేయడం ఈ టపా ఉద్దేశ్యమనమాట

ఇటీవలికాలంలో రోజూ జపం చేస్తున్న కవి ఐతే “శ్రీశ్రీ”. మహాప్రస్థానంలోని సెలెక్టెడ్ కవితల్ని రోజూ..రోజూ..తలుచుకుంటూనే ఉంటున్నాను. అయితే, ఇతనితో నా తొలిపరిచయం “అనర్గళం, అనితర సాధ్యం నా మార్గం” అన్న వాక్యాలతో, స్కూల్లో ఓ సందర్భంలో. “అబ్బ చ!” అనుకోలేదు. ఎందుకంటే, ఆపాటికి శ్రీశ్రీ అన్నాయనను మహాకవి అంటారని తెలిసి ఉండటం చేత. “ఓహో” అనుకున్నానే కానీ, ఆ సంవత్సరం ముగిసే సరికే ఇలాగే కొన్ని వాక్యాలు విని విని ఆయనంటే ఓ అభిమానం ఏర్పడి పోయింది. ఓ పదేళ్ళయ్యాక ఇప్పుడా ఆ నామస్మరణం లేనిదే లేవను. ముఖ్యంగా – ఒక రాత్రి, కేక, ఐ, కళారవి, ఆః!,,స్విన్ బర్న్ కవికి – ఇవి అలా అలా చదివి చదివి ఖంఠతా వచ్చేసాయి. అలాగే, ఎంచక్కా పాటలుగా విన్న – “ఆనందం అర్ణవమైతే”, “జగన్నాథుని రథచక్రాలు” అలా రిథమిక్ గా గుర్తు ఉండిపోయాయి. “నిజంగానే” – అని ఎన్ని సార్లు ఎన్ని సందర్భాల్లో అనుకుంటానో. ఓ ఫోర్సు ఉంది ఈ కవితల్లో. “ఖడ్గసృష్టి” సంకలనంలో – “ఏవి తల్లీ!” కవితలో “పసిడిరెక్కలు విసిరి కాలం పారిపోయినజాడలేవీ ?” అన్న వాక్యం నన్ను చాలారోజులు వెంటాడింది మొదట చదివినప్పుడు. అయితే, మహాప్రస్థానంలో కొన్ని, ఖడ్గసృష్టిలో ఒకటీ అరా మినహాయిస్తే, నాకెందుకు శ్రీశ్రీవి మిగితావి నచ్చలేదో, ఇవి మాత్రం ఎందుకు అంతలా నచ్చేసాయో మాత్రం అర్థం కాదు.

అయితే, 2006 ప్రాంతంలో మూలా సుబ్రమణ్యం, కొత్త రవికిరణ్ ల ద్వారా పరిచయమైన కవి ఇస్మాయిల్ ఇలాగే మర్చిపోలేని ముద్ర వేసాడు. అక్కడికి నేనేదో తెగ చదివేశా అని కాదు. కానీ, ఇలా ఇన్స్టంట్ గా నాకు నచ్చేసిన వారు తక్కువ. ఇస్మాయిల్ కవితల్లో కూడా కొన్ని అలా చదువుతూ ఉంటే, “అబ్బ!” అనిపిస్తే, కొన్ని “అబ్బా!” అనిపించినవి ఉన్నాయి కానీ, నేను చదివిన కాస్తలో, ఆ కొద్ది పదాల్లో బోలెడు అర్థాన్ని పలకడం, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా – భాషలోని సింప్లిసిటీ, చదువుతూ ఉండగా, చదివాకా, కలిగే ఫీలింగ్ – నాకు చాలా నచ్చేశాయి. అయినప్పటికీ నేను ఎక్కువగా ఆయన కవితలు చదవలేదు అనుకోండి, అది వేరే విషయం.

వీళ్ళిద్దరు కాక అపుడప్పుడూ వెబ్లో చదివే కవితల్లో కూడా కొన్ని అలా వెంటాడుతూ ఉంటాయి. ఈమాట వెబ్జీన్లో అలా కొన్ని చదివాను. అలాగే, ఒకప్పుడు తెలుగుపీపుల్.కామ్ లో కూడా అలాంటి కవితలు చాలా చదివాను. ప్రస్తుతం కృష్ణశాస్త్రి భాషని అర్థం చేస్కుని, అనుభవించడాన్కి ప్రయత్నిస్తూ ఉన్నాను. ఇన్నిరోజులు ఔతూ ఉన్నా కూడా అసలు “కవిత్వం” అంటే ఏమిటీ? దేన్ని కవిత్వం అనొచ్చు, దేన్ని అనకూడదు? ఏది మంచి కవిత? ఏది కాదు? – ఇవన్నీ నాకు ఎప్పుడూ అర్థం కాని ప్రశ్నలే. రోజులు గడిచేకొద్దీ నాకు జవాబులు తెలుసుకోడం పై కూడా ఆసక్తి తగ్గుతూ వస్తోంది.

సరే, నాలాంటి వాళ్ళని ఎవరూ బాగు చేయలేరు కానీ, సెప్టెంబర్లో పుస్తకంలో “తెలుగుకవిత” అని ఫోకస్ ప్రకటించి, అదలా అక్టోబర్ దాకా పొడిగించారు. ఇలా పొడిగించడం వల్ల పుస్తకం సంగతి అటు పెడితే, నాకు చాలా లాభం – ఎందుకంటే, రకరకాల విషయాలు తెలుసుకున్నాను కనుక. ఇస్మాయిల్ గారితో మొదలై, గోపిరెడ్డి రామకృష్ణ, అఫ్సర్ గార్ల వద్దకు చేరి, విశ్వనాథ వారి కవిత్వం రుచి చూపి, ముకుందరామారావు గారిని పలకరిస్తూ, శివారెడ్డి గారి గురించి మొదలై (ఈ మధ్యలో మళ్ళీ ఇస్మాయిల్ గారిని తల్చుకుంటూ), రైతు కవిత, తిలక్, ఇక్బాల్ చంద్, ఆకెళ్ళ రవిప్రకాశ్, వైదేహి శశిధర్ గార్లదాకా వచ్చి, మధ్యలో మన బ్లాగరు ఉష గారిని కలిసి, కల్పన గారి ద్వారా చలం కవిత్వం అంటే ఏమిటో తెలుసుకుని, విన్నకోట రవిశంకర్ గారు ఇటీవలి కవిత్వం గురించి చెప్పింది విని, యదుకులభూషణ్ గారికి నచ్చిన కవితతో సెప్టెంబర్-అక్టోబర్లు ముగిశాయి.

ఇలా పాతా కొత్తా భేదం లేకుండా రకరకాల కవుల గురించి రాసిన ఈ వ్యాస రచయితలందరికీ ధన్యవాదాలు – బ్లాగ్ముఖంగా.

ఈ రెండు నెల్లలోనూ పుస్తకం.నెట్ లో తెలుగుకవిత అన్న ఫోకస్ అంశంపై వచ్చిన వ్యాసాలు ఇక్కడ చూడవచ్చు.

(సైటు కార్యం, స్వకార్యం – రెండూ చేయడం అంటే ఇదే!)

ఎదురుచూపు మళ్ళీ…

ఈ ఎదురుచూపులన్న వాటికి ఆదీ అంతం రెండూ ఉండవు కాబోలు. ఒక్కొక్కటి గా చూస్తే ఉన్నాయేమో బహుశా. ఒక్కటిగా చూస్తే ఉన్నట్లు అనిపించదు. నాకెందుకో నేనెప్పుడూ దేనికోసమో ఎదురుచూస్తున్నట్లే ఉంది ఈమధ్య కాలంలో. ఎటొచ్చీ, “దేనికోసం” అన్న ప్రశ్నకి జవాబు మారుతూ వస్తోంది. అంతే. గత ఏడాది, ఇదే టైం లో “ఎదురుచూపు” గురించే ఒక పోస్టు రాశాను. ఆ విషయం ఇది రాస్తూ ఉంటే గుర్తుకొస్తోంది. అందుకే అంటున్నది – “ఆదీ అంతం ఏదీ లేని గానం” ఏమో ఎదురుచూపంటే.

ఎకనామిక్స్ పాఠాలు స్కూల్లో నేర్పే మొదటి రోజే చెప్పే మాట – మనిషి కోర్కెలు అపరిమితమైనవి అని. అందుకే ఏమో, ఎదుర్చూపుకి కూడా ఆదీ అంతం ఉండదు కాబోలు! కోరికలే గుర్రాలైనా కూడా ఎదురుచూపులే మిగుల్తాయేమో. ఈ చూపులు, ఎదురుచూపులు ఇలా ఏళ్ల తరబడి కొనసాగుతూ ఉండాల్సిందేనా? తల్చుకుంటేనే భయంగా ఉంది..మనిషంత మనిషిని ఆకారమైనా లేని ఎదురుచూపులు బందీలు చేయడం ఏమిటో. ఆ బందిఖానా లో పడి కొట్టుకుంటూ మనిషి అలా ఉండిపోడం ఏంటో. అలా చూస్తారేంటి, ఎకనామిక్స్ లో ఇదేగా చెప్పారు, నేను కాస్త భాష మార్చి చెప్పే సరికి నాకేదో అయిందనుకుంటే ఎలా?

హా, ఇదివరలో ఎదురుచూపుల్లో కూడా ఒక తియ్యదనం ఉన్నట్లు తోచేది – “చేరువైనా, దూరమైనా, ఆనందమేనా…” అన్నట్లు. ఇవాళ ఇంకోలా అనిపిస్తోంది. “వినేవారు లేక, విసుక్కుంది నా కేక” అని. ఎవరన్నా వింటారేమో అని ఎదురు చూసి, చూసి, విసుగొచ్చేసి ఉంటుంది పాపం. ఎవరో వినకపోతే పోయే, మన కేక మనమే వినిపించుకోము ఒక్కోసారి, అప్పుడు అది ఉత్త విసుక్కోడం కాదు, కసురుకుంటుంది మనల్ని. మనకా అర్థం కాదు – ఎందుకు? మనం ఇంకేదో జరగాలని ఎదురుచూస్తూ ఉంటాము కదా! ఆదేమో, విసుక్కుని, కసురుకుని, చివరకి గింజుకుని, ఆఖర్లో ముసుగేస్కుని పడుకునేసింది అనుకోండి – “మౌనమే నీ భాష ఓ మూగ మనసా” అని విషాదంగా పాడుకోవాల్సిందే. ఆ తర్వాత ఆ కేక వినిపిస్తుంది ఏమో, దాన్ని విందాము, అని మనం ఎదురుచూడ్డం మొదలుపెట్టినా, అది రాదు కదా. అప్పుడు కూడా ఎదురుచూపులే మిగుల్తాయి.

“ఎదురుచూపుకీ నిదరేది?” – నిద్రా? ఆకలి దప్పులు కూడా ఉండవనుకుంటాను. లేదా, ఆ ఆకలే నాబోటి వారి పై పడి తీర్చుకుంటూ ఉంటుంది ఏమో. ఎదురుచూపు నన్ను బందీ చేసి నా జీవితంతో ఆడుకోడం బానే ఉంది కానీ (నాక్కాదు, దానికి), నాకో కోరిక. అల్లాద్దీన్ కి చిక్కిన భూతం పాత జీవితంలా, నేనూ ఎదురుచూపులని ఒక డబ్బాలో పడేసి మూత పెట్టేసి, సముద్రంలో గిరాటేస్తాను. అప్పుడు, నాలాంటి ఎదుర్చూపుల్లో బ్రతికే వాళ్ళ జీవితాలు ఎలా ఉంటాయో తల్చుకుంటే జాలేస్తోంది. ఎందుకంటే, మాకదే పని కదా… అది లేకుంటే, జీవితం డల్లై పోదూ? అందుకే, ఎందుకొచ్చిన గోల, నేనిలా ఎదుర్చూపుల్లోనే బ్రతుకడమే సరేమో. అసలు చూపులుండేవే ఎదురుచూడ్డానికీ!

మూడు పాటలూ, నేనూ

ఇదెక్కడి గోలండీ బాబూ – పగలంతా నా తలలో తిరిగి తిరిగి, దాన్ని తినేసి, ఆఖరుకి నన్నొదిలేసి వెళ్ళిపోయింది – ఏదా? అదే…గోల. నేను గోల చేయలేదు…గోలే నన్నేదో చేసి వెళ్ళిపోయిందంటున్నాను. మనిషి గోల చేస్తాడు కానీ, గోల మనిషినేం చేస్తుంది అంటారేంటి మళ్ళీ? నన్ను ఏదో చేసిందంటే నమ్మరేం? మీదెక్కడి గోలండీ బాబూ!

మీకంటే నేనే నయం ప్రశ్నలేసి చంపుకోకుండా విషయం కనుక్కునే ప్రయత్నం చేశాను. ఇంతకీ ఈ గోలెక్కడిదో అర్థం అయింది చివరకి…కానీ, ఏమిటో, ఎందుకో, అర్థం కాలేదు. లేదంటే – అసలదేమిటో అర్థమైంది కానీ, ఎక్కడిదో, నా దగ్గరికెలా వచ్చిందో అర్థం కావడంలేదా? ఏమిటో – నాకేమర్థం కావడంలేదో కూడా నాకర్థం కావడం లేదు

మొన్నామధ్య ఓరోజు లేవడం లేవడం – “ఆంఖోంకీ…గుస్తాకియా…” పాటతో లేచాను. పాట మ్రోగుతోంది తల్లో. తల్లో ఏం ఆన్ చేస్కున్నానో లేస్తూ లేస్తూ – అది నాకు తెలీదు. సరే, పాట వస్తోందా, మధ్యలో మ్యూజిక్ వినబడ్డాక నాకేదో తేడాగా అనిపిస్తోంది. తేడా ఏంటో అర్థం కాదు. పాట మధ్యలో మ్యూజిక్ రాదా ఏంటి? అని మళ్ళీ నన్ను నేనే వెటకరించుకుంటున్నా (అద్దంలో మిటకరించుకుని చూశా కూడా) (ఆర్యా! ఈ రెండు పదాలు మదీయ పైత్య ప్రేలాపనలని గమనించగలరు). ఇలా ఇది ఓ పదిసార్లు ఐంది. ఆ పాట మొదలవడం, “ఆంఖోకీ ……” వరకు మళ్ళీ వెళ్ళడం, ఆ తర్వాత మళ్ళీ ఆ మ్యూజిక్ వినబడ్డం. ఇలా ఇలా అయ్యాక, కాసేపటికి, అ మ్యూజిక్ తర్వాత భాగం వినబడ్డం మొదలైంది.

“పూల రెక్కలు, కొన్ని తేనె చుక్కలు… రంగరిస్తివో, ఇలా బొమ్మ చేస్తివో…”
“ఒహొ హొ హొ..ఒహొ ఒహొ ఒహొ…”
అబ్బబ్బా! ఏమిటీ మ్యూజిక్ మళ్ళీ మళ్ళీ. ఇంతసేపటికి ఏదో లైను వినబడ్డది అనుకుంటూ ఉంటే, మళ్ళీ అదే సంగీతం. ఎక్కడిదీ పాట “ఆంఖోంకీ….” మధ్యలో?
అనుకుంటూ తడబడుతూ ఉండగానే – “అమ్మ బ్రహ్మదేవుడో!” అంటూ ఈ పాట కొనసాగింది.
“ఓహో!” ఇలా వచ్చారా తల్లీ!” అనుకున్నాను మన ఆత్మాసీత గురించి.

అవి రెండూ అలా మైండులో తిరుగుతూ ఫుట్బాల్ ఆడుకుంటూ ఉంటే, ఏదో ఓలా పని కానిచ్చుకుని, ఆఫీసుకని బయలుదేరాను. బెల్ సర్కిల్ దగ్గర పెద్ద జాం. సరే, అలా ఆకుపచ్చ విప్లవం కోసం ఎదురుచూస్తూ ఉంటే, ఓ పక్క ఉన్న గందరగోళంతోనే గజిబిజిగా ఉంటే, ఇక్కడ కొత్త గందరగోళం! “ఆవేశం ఏనాడు కలిగెనో ఆనాడే తెలిసిందది!” అట. నాకెక్కడ తీరికా ఇప్పుడు ఏం తెలిసిందో తెలుసుకునేందుకు, గ్రీన్ లైటొచ్చేస్తేనూ!

ఆఫీసుకొచ్చేసాక – మళ్ళీ, “లాలాలాలా లాలల లాలా…”
“మోహాలే… దాహాలై… సరసాలే… సరదాలై… “
“ఆవేశం ఏనాడు కలిగెనో ఆనాడే తెలిసిందది!”
ఏంటి తెలిసేది? నాకు గందరగోళం వల్ల చిరాకెక్కువై కూడా ఆవేశం కలుగుతోంది. అయినా, గందరగోళం దేనికో తెలియట్లేదు. మరి ఏమిటది తెలిసేది ఆవేశం వల్ల? ఆకాశం ఏనాటిదో తెలుస్తుందా? అనురాగం ఏనాటిదో తెలుస్తుందా?

“ఏం మాట్లాడుతున్నావసలు? తల్లో హెడ్డుందా? మోకాళ్ళలో ఏమన్నా నొప్పులా?”
“ఏయ్! ఎవర్రా అది? నాతోనే వెటకారమా?”
“నీతో ఏమిటి? నువ్వేమన్నా పెద్ద ఇదా? అసలు నీకూ, నాకూ నక్కకీ నాగలోకానికీ ఉన్నంత తేడా ఉంది.”
(ఎందుకన్నా మంచిదని, ఎందుకొచ్చిన గోలని) “నేనే నక్కని” అనేశాను.
“హహహహ”
“అద్సరే, నవ్వులు ఆపి, తమరెవరో సెలవిస్తారా?”
“నేనా? నీ మనసులో తిరుగుతున్న పాటలన్నింటిలో ఉన్నదాన్ని.”
“అన్నింటిలో ఉన్నదేమిటి? సంగీతం, సాహిత్యం. రెండింటిలో మీరెవరండీ?” ఈసారి నేను నిజంగా నక్కనే అని అర్థమైపోయి, వినయంగా అడిగాను. అలాగే, అలా మాటల్లో పెట్టి సదరు ఆకాశవాణి డిటైల్స్ మొత్తం తెలుసుకుందామని నక్కజిత్తుల వేషాలు కూడా వేయడానికి రెడీగా ఉన్నాను.
“రెండూ కాను”
“మరి?”
“వాటి కలయికను”
“ఓహో! మరైతే, ఇలా గలగలమంటూ బిలబిలమంటూ పాడుకుంటూ వచ్చేసి నన్ను ముంచేస్తే, నా గతేం కాను?”
“చూడు, నా బతుకునిండా రాళ్ళు. పాడకుంటే ఎలా ?” – అన్నది ఆ గొంతుక, ఇస్మాయిల్ గారు అన్నట్లే!
“రాళ్ళా?” అన్నా నేను నోరెళ్ళబట్టి.
“గలగలమన్న శబ్దం ఎక్కడిదనుకున్నావ్?”
“అది తెలీయకే కదా ఈ గోలంతానూ!” విసుగ్గా అన్నాను.
“ఎక్కడిదంటే…”
“భూల్ జా…. ఇన్ యాదోంకో తూ భూల్ జా…” ఫోను!
పగటిపూట, ఆఫీసులో, కలా! ఏమిటి చేసేది ఇప్పుడు?”
“కాలాన్నే నిలదీసి కలలకి ఇవ్వాలి వెలలేని విలువను.”
-అబ్బా! మళ్ళీ మొదలు!!!

(నా తల్లో జరిగే కథ నాకర్థం కాదు. అసలు నేనేం మాట్లాడుతున్నానో ఈ ఆకాశవాణికర్థం కాదు. ఆ ఆకాశవాణి కథేంటో నాకర్థం కాదు. నాకెందుకు ఏదీ సరిగా అర్థం కాదో కూడా నాకే అర్థం కాదు. నేనెందుకిలా రాసి రాసి చంపుకుతింటానో మీకర్థం కాదు. మనసెందుకు నాకు సర్రియలిజం ఎక్కువైందేమో అనుకుంటోందో… మీరెందుకు నా బ్లాగును అదోలా చూస్తున్నారో…ఈ రాతేమిటో… ఏవిటో! ఏవీ అర్థం కావట్లేదు. )

Computing for global development…..

I was reading this report: “Computing for Global Development -Is it Computer Science Research?” a few minutes back. Thought it was an interesting article – with some questions to ponder upon.

There are few things that captured my attention:

1. “ICTD also poses new research challenges for systems and networking researchers, given the unique constraints of applications e.g., there have been several streams of work in long-distance WiFi to connect remote rural villages to urban centers or the Internet..”
- Hmm, that left me wondering for a while – in what way will stuff like computer vision or robotics or language engineering will be posed new challenges specific to ICTD? I mean, as it will be discussed further down in the paper, as well as in my blog : What research challenges are specific to these areas…and ICTD put together? Do those challenges remain challenges even outside ICTD – i.e., does solving them ICTD imply solving a hitherto unsolved problem in those areas, in general?

2. “ICTD research not only impacts global development, but can also advance “traditional” computer science. Two examples that come to mind are WildNet and HashCache. Although motivated by applications in developing regions,these works fundamentally changed our view ….”
-Hmm..pretty interesting to know about HashCache and WildNet…. Well, I did not know of them before, so, can’t comment more until I read about them

3. “ICTD is thoroughly interdisciplinary…. One issue with interdisciplinary work is that problems seen to be legitimate, even crucial, to the area often don’t contain enough research content in any one area to satisfy the contributing disciplines. Also, even if there is enough research content in one area, solving that part of the problem may be only a small portion of the larger problem being addressed. As is the case with some work in systems research, its not clear that a core technical contribution is really valuable without building the whole system. Unlike systems research, however,the whole system might include non-technical components requiring social, cultural, economic, and political efforts, as well.”
-I felt this is a very important observation. Well presented too.

4. “Third, ICTD like some other application sub fields lacks a clear definition of generic technical issues within a well circumscribed context. Just in agriculture applications, there are networking problems (e.g., connecting remote villages to urban experts), speech problems (e.g., for building a Q&A system in multiple dialects), information-retrieval problems (e.g., permitting cross-lingual, geography-relevant database queries), computer-vision problems (e.g., diagnosing diseased crops via photographs), and so on.”
-Which is where I get back to my doubts raise at point 1. From the examples given here, the problems are generally problems in those areas. However, theres another possibility – these problems are not unsolved problems in the respective areas – but there are more of engineering issues involved. Hmm, this particular part of the paper reminds me of my thoughts on sitting through the “e-sagu” talks and wondering – whats so much of research in this project (That was long back and I understood it better later)

5. “Ironically, ICTD is struggling to establish itself within a field that has itself had a history of struggling to establish itself, namely computer science.”
- Irony! It was a very interesting section – this section 3.1 – “Acceptance of applied science”. However, my doubt is this : Why should it be accepted as a sub area of computer science? Why not science in general? I mean – instead of applied computer science, why not applied science, as mentioned in the section title?

6.” It’s surprisingly difficult to find hard, technical problems that are unique to ICTD { often, the technical challenges are generic computer science research problems (e.g., better speech recognition). The portion that is relevant for ICTD is often limited to adaptation (e.g., what’s the best way to train speech recognition engines quickly in local dialects?). It’s not that challenging technical problems don’t exist in
ICTD, it’s that they’re often not obvious.”
-It goes back to 1 again Hmm, so, perhaps, ICTD researchers always keep thinking about this issue, then

- I found the first part of this paper to be very readable (Until Section 3.1) – with interesting points raised. The rest of it – is not really my kind of stuff – its for an older audience I guess

It helped me get a better overview of the “ICTD as Computer Science Research” – question, though.

The report can be read here.

నిశ్యాలోచనాపథం-17

ఎప్పట్లాగే చీకట్ని ద్వేషించడం ఎరుగని నేను ఎగుర్కుంటూ రాత్రి పూట రోడ్లపై పడ్డాను. నిజం చెప్పొద్దూ, రాత్రి పూట రోడ్ల సొగసే వేరు. పగలంతా జనాల కాళ్ళ కింద నలిగి, వాటి అందం ఎవరికీ అర్థం కాదు. జనం కూడా సాటి జనం అందచందాలను పట్టించుకుంటారు కానీ, తమ కాళ్ళ కింద భూమిని గమనించరు. రాత్రి పూట రోడ్డు ఖాళీ కనుక కాస్త కావాలని తెచ్చుకున్న పరధ్యానం తో కిందకి చూస్తూ, రోడ్ల అందాలని ఆస్వాదిస్తూ నడుస్తున్నాను. అటు వైపు నుంచి నిశి ఎప్పట్లాగే ఏడుప్మొహము వేసుకుని దాన్ని వేళ్ళాడేసుకుని, కాళ్లీడ్చుకుంటూ నడిచోస్తోంది ఎదురుగ్గా. నాకు మొన్నటి మా గొడవ ఇంకా మనసులో అలాగే ఉంది. తనంటే పిచ్చి కోపంగా కూడా ఉంది. నేనంటే ఆటలైపోయినట్లుంది తనకి అని అనుమానం కూడా కలిగి, అవమానంగా కూడా అనిపించింది. అందుకే నేను పలకరించలేదు.

అదేమిటో కానీ, నేను అలిగిన ప్రతిసారి అవతలి మనుషులు అక్కడ విషయమే లేనట్లు లైట్ తీసుకుంటారు. అలాగే ఇప్పుడు ఈమె కూడా మా ఇద్దరి మధ్యా ఏమీ జరగనట్లే, హాయ్! అన్నది నన్ను చూడగానే. నీరసంగానే అన్నదనుకోండి, కానీ, అన్నది కదా, సో, నేనూ అనాల్సి వచ్చింది. అన్నాక మనం ఊరుకొము కదా… మళ్ళీ మొదలైంది గమ్యం తెలీని మా చర్చ. తెగేదాక మేము లాగుతూనే ఉంటాము. ఆదేమో తెగదు. ఇలా ఎంతసేపు సాగుతుందో ఈ రాత్రి.. అనుకుంటూ అడిగాను తనని -

“ఏమిటీ, మళ్ళీ అలా డీలా పడి కనిపిస్తున్నావు?” అని.
“పసిడి రెక్కలు విసిరి కాలం పారిపోయిన జాడలేవీ…? – అని ఆలోచిస్తున్నాను.” అన్నది.
“ఏవీ తల్లీ?” అన్నాన్నేను, శ్రీశ్రీని స్మరించుకుంటూ.
“అదే..అదే.. వెదుక్కుంటున్నాను.” అంది నిశి పరధ్యానంగా.
“ఏంటి అనుకునేది? ఇప్పుడు కాలం ఎటు పోయిందంటావ్? అసలే కాలం కావాలి నీకు? భూతకాలమా? వర్తమానమా? భవిష్యత్తా?”
“నాకు నా భూతకాలం వర్తమానంగా కూడా ఉండాలి. వీలైతే అదే భవిష్యత్తుగా కూడా ఉండాలి.”
“కోరికలే గుర్రాలైతే” అన్నట్లు ఉంది నీ వ్యవహారం – అన్నాను నవ్వుతూ.
“అలాగే అనిపిస్తుంది లే. నేనేది మాట్లాడినా నీకు నవ్వులాటే కదా.”
ఇదే, ఇక్కడే నేను కరిగిపోయేది ఈ నిశి తో ప్రతిసారి. ఇలాంటి దిక్కుమాలిన సెంటీ డైలాగులూ, ఏ దిక్కుమాలిన దీనానాథ్ మంగేష్కర్ ఎక్స్ప్రెషను రెండు కలిపి నా ఎదుట నిలబడుతుంది చూడండి, అప్పుడే నా కోపమంతా ఆవిరైపోతుంది. ఆవిరైపోతుందో లేక ఆ సెకను గాల్లో కలిసిపోతూ కోపాన్ని మోసుకెళ్లిపోతుందో మరి, నాకు తెలీదు. కోపం ఆవిరయ్యాక ఇంకేం చేస్తాం? నిశి గురించిన శ్రద్ధతో -
“ఏమైంది? నీకు నీ ప్రస్తుతపు జీవితం నచ్చట్లేదు… అంటావా ఐతే?” అన్నాను.
“అది ఇప్పటికీ ఎన్నిసార్లు చెప్పాను నీకు? ఎన్ని విధాలుగా చెప్పాను? మళ్ళీ అదే అడిగితే ఏం చెప్పేది?”
“అదే, అదే, తెలుసు నాకు. ఎందుకు? అన్నదానికి నువ్వు చెప్పే కారణాలు నేను జీర్ణించుకోలేకపోతున్నాను.

“దర్జా అలవాటయ్యాక మామూలు బ్రతుకు బ్రతకడం కష్టం కదూ?” అన్నది నిశీ ఉన్నట్లుండి.
“అనుకుంటా. నాకు దర్జా అలవాటు లేదు” అన్నాను నేను సీరియస్గా.
తనేమీ మాట్లాడలేదు. దానితో మళ్ళీ నేనే అడిగాను -
“ఏంటీ, ఎవన్నా డబ్బు సమస్యలోచ్చాయా నీకు?”
“హాహాహాహా. నీకేమనిపిస్తోంది?”
“ఏమో, నీకు అలాంటి సమస్యలు ఉన్నట్లు ఎప్పుడూ చెప్పలేదు కనుక, ప్రస్తుతానికి డబ్బుకి లోటు లేదు అనుకుంటున్నా నేను. కాకుంటే, చెప్పలేము. సినిమాటిగ్గా ఏదో జరిగి ఇప్పుడు నువ్వు కష్టాల్లో పది ఉండొచ్చేమో నాకేం తెలుసు?” అన్నాను.
“కష్టాలు, దర్జాలు డబ్బుతోనే రావాలా? డబ్బుతోనే పోవాలా?”
“నువ్వు దేని గురించి మాట్లాడుతున్నావో నాకు అర్థం కావట్లేదు.”
“జీవితాన్ని అనుభవించాక, జీవితం తో ప్రేమ వ్యవహారంలో దెబ్బతిన్నాక, మామూలుగా జీవించడం కష్టం అనిపిస్తోంది.”
“మామూలుగా జీవించడం అంటే?”
“అంటే, పూర్తి ఆనందంగా కాక, రకరకాల భావలతో జీవించడం”
“అలా ఆనందం తప్ప వేరేది లేకుంటే త్రిల్ ఉండదు కదా జీవితం లో?”
“ఆనందం అంటే, జీవించడం లో ఆనందం, కేవలం ఆనందం మాత్రమే కలిగించే అనుభవాల గురించి అనట్లేదు.”
“అంటే?”

“జీవితం తో ప్రేమలో ఉన్నప్పుడు అందులోని మంచి,చెడు,తీపి,చేదు – అన్నీ అలా వచ్చినవి వచ్చినట్లు అనుభవిస్తూ – ఆనందంగా ఉండేదాన్ని.”
“ఇప్పుడేమోచ్చింది?”
“వ్యవహారం చెడింది, ఆనందం చెడింది.”
“ఇప్పుడేంటి అయితే, ఆనందకరమైన క్షణలే ఉండట్లేదా? అలా ఎలా ఉంటుంది? అలా ఉండకూడదే?”
“ఆనందాన్ని కూడా ఆనందంగా అనుభవించలేకపోతున్నా, అదేమిటోగానీ.”
“ఇలా అర్థం కాకుండా తిక్క తిక్కగా ఎందుకు మాట్లాడతావంటావ్ నువ్వు? సరదాకా?”
“నాకున్న లిమిటెడ్ వకాబ్యులరీకి ఇలాంటి ఆలోచనలను వివరించాలంటే, తిక్క తిక్కగానే వస్తున్నాయ్ వాక్యాలు – ఎంత ప్రయత్నించినా, నాన్సెన్సే మిగుల్తోంది..” దిగాలుగా అంది నిశి.
“ఇప్పుడేమంటావ్? నీకు జీవితంలో ఏదో మిస్సైనట్లు అనిపిస్తోంది – అంటావ్? అంతేనా?”
“ఏదో కాదు – లైఫ్ ప్లెజర్ – బ్రతకడంలో ఉన్న ఆనందం – అది కోల్పోతున్నానేమో అనిపిస్తోంది.”
“ఎలా? అలా ఉన్నట్లుండి ఎలా కోల్పోతున్నావు?”
“ప్రేమలో మోసపోయానన్నా కదా, అప్పట్నుంచి నమ్మకం పోయింది బ్రతుకుమీద. నమ్మకం పోయాక, అక్కడ ఏ మిరాకిల్ జరిగినా నేను దాన్ని ఆస్వాదించలేకపోతున్నాను.”
“మన అనుకున్నవాళ్ళతో ఏదో తగువొచ్చిందనుకో – రెండు రోజులు మాట్లాడుకోం, మూడోరోజుకి మళ్ళీ కలిసిపోతాము. అదే పట్టుకుని జీవితాంతం ఒకరి మొహం ఒకరు చూస్కోకుండా అయిపోతామా ఏమిటి?” అన్నాను, ఈ పిల్ల మరీ ఇంత సెన్సిటివా? అన్న సందేహం ఓ పక్క, ఈ పిల్లకింత చాదస్తమేమిటో? అన్న అనుమానం ఓ పక్క నన్ను తొలుస్తూ ఉంటే.
“ఏమో, నేను మళ్ళీ ప్రేమించలేకపోతున్నాను. ప్రేమిస్తున్నానేమో – ఎప్పుడు ఆపాను కనుక – అది నన్ను మోసం చేసింది కానీ, నేను దాన్ని కాదుగా. ప్రేమని అందుకోలేకపోతున్నా అనాలేమో.”

“అబ్బో!” అనుకున్నా ముందు. ఆశ్చర్యానికో, అవాక్కైనందుకో – అర్థం కాలేదు నాకే. “ఇదెక్కడి ఫిలోరా బాబూ!” అనుకుని,
“ఇప్పుడేంటంటావ్ ఐతే? ఓసారి ప్రేమలో విఫలమైతే, మరోసారి ప్రేమించలేను అంటావా?” అన్నాను.
“మరోసారి అదే ఎంటిటీ ని ప్రేమించలేను అంటున్నా” అన్నది తను, నన్ను సరి చేస్తూ.
“ఆ ఏదో ఒకట్లే” అనుకుని మనసులో, పైకి మాత్రం – “అవతలి పార్టీ మళ్ళీ నీ దగ్గరికి తనకి తానుగా వచ్చినా?” అన్నాను.
“నేను మనిషిని కదా, నాకు అలా సెలెక్టివ్ మెమరీ డిలీట్ ఉండదు కదా…” అంది నిశి.
ఆసరికే నాకు అర్థంకావట్లేదు – అయితే ఏంటిప్పుడు? అని. ఉండబట్టలేక అడిగేశాను తనని.
“అయితే ఏంటిప్పుడు? అసలు సరిగ్గా నీ సమస్యేంటి? జీవించలేకపోడమా? ఆనందంగా జీవించలేకపోవడమా? ఆనందం కనిపిస్తున్నా అనుభవించలేకపోవడమా? ఏంటసలు?”
“పసిడి రెక్కలు విసిరి కాలం పారిపోయిన జాడలేవీ?” అన్నది తను గాల్లోకి చూస్తూ.
“అదిగో మళ్ళీ! ఇప్పుడేంటి? ఏం కావాలి నీకు ఇప్పుడు?”
“నేను గతంలోకి వెళ్ళిపోవాలనుకుంటున్నాను. వెళ్ళే మార్గం తెలీక, నేనే గతం అయిపోదాం అనుకుంటున్నాను.”
“గతంలోకి – నువ్వెలా వెళతావు? నువ్వు గతం ఎలా ఔతావు? నన్ను కన్విన్స్ చేస్తే కానీ, ముందుకు పోలేవు కదా” – చిక్కావు చేతిలో చిలకమ్మా…అహ్..అహ్.. అన్న పాట గుర్తొస్తూ ఉంటే, అడిగాను.
“ఆ కాలం నాకోసారి కనబడాలి…”
“ఎలా కనిపిస్తుంది? అదోచోట నిలిస్తే కదా, ఎలా ఆపుతావ్ దాన్ని?” అన్నా, వస్తున్న నవ్వుని ఆపుకుంటూ. కానీ, అదేమీ పట్టించుకోకుండా తను మాత్రం -
“నాగ్గానీ కాలం దొరకాలీ… కాలర్ పట్టుకుని మరీ వెనక్కి లాక్కెళతాను. అక్కడే కట్టేసి ఆపేస్తా. అది అయినా పారిపోడానికి ప్రయత్నిస్తే, ఏదో ఒకలా బ్రతిమాలుకుని నేను చెప్పిన దారుల్లో నడిపిస్తాను..” అంటూ చెప్పుకుపోతోంది.

“రోడ్డు నంబర్ ఎక్స్ లో దేవత వి అనుకుంటున్నవా నువ్వేమన్నా, 305 గదిలో దేవుడు సినిమాలో ప్రకాష్ రాజ్ లాగా?”
“ఒకవేళ కాలం దొరికితే? అన్న ఆశ ఉండాలి. ఆశ అన్నది మనిషికి చాలా ముఖ్యం…” అని ఏదో చెప్పుకుపోతూ ఉండగా, తనకే గొంతులో ఏదో అడ్డం పడ్డది.
“దయ్యాలు వేదం వల్లించినట్లు, నువ్వు ఆశ గురించి చెబితే, ఇలాగే ఔతుంది” అన్నాను నేను మళ్ళీ నవ్వుతూ.
“దొరికితే?”
“అబ్బ సర్లేవొయ్! దొరికితే, దొరిక్నప్పుడు చూద్దాము.”

(అని అవాల్టి సంభాషణ అక్కడ ముగిసింది కానీ, నిశి ఇంత పట్టుదల కలది అని నేను అసలు ఊహించలేదు. మేము నిజంగానే కాలాన్ని కనిపెట్టి ఎదుట నిలబడ్డాము. కాలరు పట్టుకోలేకపోయాము – మొదటి కారణం : అది చాలా పొడవు. రెండో కారణం, అది రౌండ్ నెక్ ట్-షర్టు వేస్కుంది. దానికుండే రౌండ్ కాలర్ అలా పట్టుకు లాగేందుకు అనువుగా కూడా లేదు. వచ్చే భాగం లో వివరంగా చెబుతాను.)

Word games as experimental linguistics

Frankly speaking, I have no clue what “experimental linguistics” is supposed to mean. I have no idea even after reading through this document. But, despite that, I found this paper to be a very interesting read.

Well, when I began this paper, I imagined “word games” to mean something more broader in sense than what is mentioned here. Let me prepare you all – this paper basically talks about the “PigLatin” kinda word games and not “scrabble” kinda games or other such things.

So, read a bit on PigLatin? Proceed further now.

Actually, I am new to PigLatin and this paper has some nice examples to explain what it is. So, I proceeded ahead. So, there are a few surprises that PigLatin can throw at you – expect the unexpected sorta confrontations. Using such cases, the author tries to explain how language word games can be used to get some insights on the syllabic structure and working of a language.

There are two case studies, with word games from two other languages called: Awara (Yes, its the name!!) – from Papua new guinea and Komo – from Congo. Both the case studies helped the linguists get a better understanding on how language worked and how people worked with the language.

It was all pretty interesting to read. Only that, it left me wondering about such experiments with Indian languages. I don’t even know if there are this kind of games in our languages, which will help understand the structure of the language. Surely, there are a lot of games to “learn” the language but, are there any to “understand” its working?

As I write this – I wonder how these kind of experiments work for “invented languages” The working of these languages is theoritically laid down by their makers. How about verifying them experimentally? “Experimental Linguistics” – Literally!!

Heres the link to this report.

Author: Michael Cahill

నిశ్యాలోచనాపథం-16

అదరగొట్టి, బెదరగొట్టి నిశి ని పోయిన్సారి పంపేశానే కానీ, నాకు కుతూహలం ఆగట్లేదు. ఏం చెప్తుందా? అని. ఫోన్ చేద్దాం అనుకున్నా… వద్దనుకున్నాను. ఎస్సెమ్మెస్ అనుకున్నా, నోనో అనుకున్నా మళ్ళీ నేనే. తొందర తొందరగా రాత్రి భోంచేసేసి తొందరగా ముసుగేసేస్కున్నా – ఎవరికీ కనబడకుండా బైటకెళ్ళిపోయి, వీలైనంత త్వరగా నిశీని పట్టేస్కుని కథ వినాలని. అయినా, వెర్రి తాపత్రేయం కాకపోతే నేను త్వరగా వెళ్తే ఏం లాభం, తను రావాలి కానీ! కాసేపు అటూ ఇటూ తిరిగాక, మధ్యలో ఓ చోట నాకో మనిషితో బాత్చీత్ కూడా అయ్యాక (ఆ మనిషి గురించి మళ్ళీ చెప్తాను లెండి), నీరసమొచ్చి వీథి అరుగు దగ్గర కూర్చుని ఉంటే, అటువైపు నుంచి నెమ్మదిగా నడుస్తూ వస్తూ కనిపించింది నిశీనిస్.

“రామ్మా! రా! వచ్చావా! ఎప్పుడొస్తావో అని చూస్తున్నా. బాగా త్వరగా వచ్చేశావే…” అన్నాను కాస్త వ్యంగ్యంగా.
“కాలు కాస్త బాలేదులే..” అన్నది నిశి. అప్పుడు గమనించాను నెమ్మదిగా నడవడం లో మామూలు నెమ్మదితనం కన్నా కూడా తేడా నెమ్మదితనం ఎక్కువగా ఉందీ అని.
“ఏమైంది? బాగా నొప్పిగా ఉందా?” అన్నాను.
“ఏమీ లేదు లే. ఏదో ఆలోచిస్తూ మెట్లపై పట్టు తప్పాను. కాస్త బెణికింది. అంతే. ఇపుడు బానే ఉన్నాను.” అంది నిర్లిప్తంగా.
“అంటే, పగలు కూడా నువ్వు ఇంతేనా? మెదడు వాపు వంటివి వచ్చేస్తాయి ఇలా చేశావంటే” – రెండర్థాలు వచ్చేలా వాడాను నిశి గమనిస్తుందా లేదా అని.
ఆమె నా వ్యంగ్యం అర్థం చేస్కోలేదని నాకు అర్థం కావడంతో, హర్టయ్యా. కానీ, తమాయించుకుని, కాస్త నెమ్మదిగా -
“కాలు బాగా నొప్పిగా ఉందా? నడుద్దామా, కూర్చుందామా?” అన్నాను.
మొన్నోరోజు పాత మిస్సమ్మ సినిమా చూసినప్పటి నుండి నాకు ఎందుకో నిశీ ని చూస్తే సావిత్రి గుర్తొస్తోంది. మిస్సమ్మ తర్వాత నిశీ ని చూస్తే, చిన్నప్పుడు తప్పిపోయిన మా అక్క కూడా గుర్తొస్తోంది. దానితో, నాకు సహోదరీ భావం లోలోన తన్నుకొస్తోంది తనని చూస్తూంటే.

మేమిద్దరం కూర్చుని మాట్లాడుకుంటూ ఉండగా – ఓ వీథికుక్క వచ్చి నిశీ పక్కన కూర్చుని కాలు నాకడం మొదలుపెట్టింది. నాకు కుక్కలు-వీథికుక్కలూ రెండూ అంటే భయమూ, భక్తీ కనుక – కాస్త భయంతో దాని వంక చూస్తూ ఉన్నాను. నిశి ఓ రెండు మూడుసార్లు దాన్ని అవతలకి వెళ్ళమని తోసింది. అది వెళ్ళలేదు. మా మానాన మేము మాట్లాడుకుంటున్నాము కానీ, నిశి కి చిరాకు పెరుగుతూ ఉండటం గమనించాను. ఇంతలో ఉన్నట్లుండి ఆ కుక్కని ఒక్క తోపు తోసి తానేమో ఒక్క ఉదుటున లేచింది. నేను ఠంగైపోయాను. నిశి అంత కోప్పడ్డం నేను ఇదివరలో చూడలేదు. సరే, లేవడం ఒకెత్తు – ఆ కుక్కవైపుకి తిరిగి – “నీకేం ఒకసారి చెప్తే అర్థం కాదా? ఎందుకు ఊరికే అలా నన్ను వెంటాడతావు? పనీ పాటా లేదా? చెప్తే వినబడదా?” అని అరవడం ఇంకో ఎత్తు. అదేమన్నా మనిషా ఏం? ఏం అర్థమై చస్తుందనీ? “కుయ్….కుయ్..” అనుకుంటూ వెళ్ళిపోయింది. మొదటిసారి ఓ కుక్కపై భయం పోయి జాలి కలిగింది. నేను నేననుకున్నంత “అకుక్కురం” కానేమో అని మొదటిసారి అనిపించింది.
(అలాంటి పదమేదీ లేదు అనుకుంటా. అమానుషం అంటాం కదా, కుక్కలకి ఎలా అనాలి? అన్న అనుమానం వచ్చినప్పుడు సృష్టింపబడ్డ పదం అది. సృష్టికర్త కోడ్ – శ్రీరాం).

నిశీ వైపుకి తిరిగి కోపంగా – “ఎంత హృదయం లేని దానివి నువ్వు…నోరు లేని జీవిపై అలా విరుచుకుపడతావా?” అన్నాను.
“నాకు ముందే పరమ చిరాగ్గా ఉంది. ఇదొకటి ఊరికే సతాయిస్తోంది.”
“దానికేం తెలుస్తుంది చెప్పు నీ చిరాకు సంగతి?”
“మరి నాకెందుకు దాని సంగతి? నాకు పరమ చిరాకు కుక్కలంటే.”
“అకుక్కానుషం అంటే బాగుందా, అకుక్కురం అంటే బాగుందా?, అకుక్కషం అంటే బాగుందా? నాకు మధ్యలోది నచ్చింది. కానీ, ఊరికే అడుగుతున్నాను.” అన్నా.
“ఏహె! ఆపు నీ గోల. నన్ను కాసేపు ప్రశాంతంగా వదిలయొచ్చు కదా. ఓ పక్క ఈ కుక్క నస, ఓ పక్క నీ నస. ఎందుకిలా సతాయిస్తారు అంతా నన్ను! అన్నీ ఇలాగే చేస్తాయేమిటి నాతో!” అరిచింది నిశీ.

“..ఓ పక్క ఈ కుక్క నస, ఓ పక్క నీ నస…” – ఏంటో తేడాగా ఉందే ఈ వాక్యం అనిపించింది. అంటే, కాస్త వక్రంగా నన్ను తిడుతున్నట్లా? అని అనుమానం వచ్చింది. ఇందాకట్నుంచి కుక్కని అడ్డం పెట్టుకుని నన్నంటోందా? ఏదో ఒకట్లే కానీ, నిశీ చిరాకు మరీ ఎక్కువగా ఉన్నట్లనిపించి -
“మళ్ళీ ఏమైంది? మొన్నోరోజు ఏవో కారణాలు చెబుతాను అన్నావు…” అన్నాను, పోయిన్సారి ఎక్కడ ఆపామో గుర్తు తెచ్చుకుంటూ.
“కారణాలు సరిగ్గా డాక్యుమెంట్ చేస్కుని సూసైడ్ నోట్ రెడీ చేసేలోపే ఏదో జరిగిపోయేలా ఉంది. అంత విరక్తొస్తోంది నాకు” అంది నిశీ కసిగా.
“అరే..అరే… ఏంటి ఆ ఆవేశం?” అన్నాను.
“బీపీ పెరిగిపోతోంది…”
“బీపీ బీపీ బీపీ పెరగట్లేదా? బీపీ మాత్రమే పెరుగుతోందా?” అన్నాను.
“ఏంటీ?” అర్థం కాక అయోమయంగా చూసింది నన్ను. నిశీ జూనియర్ ఎన్టీఆర్, వేణుమాధవ్ ఇద్దర్నీ చూసినట్లు లేదు.
“ఏం లేదు లే. ఏమైంది… ఎందుకు అలా రైజవుతున్నావు?” అన్నాను కాస్త నెమ్మదిగా. జోకు పేలకపోతే, అలాగే నెమ్మదైపోయి తుస్సుమన్న బాంబులా ఉంటే, ఒక్కోసారి రెండో జోకు వేసేందుకు పనికిరావొచ్చు. ఒక్కోసారి మనమే జోకవచ్చు కానీ, నిశీకి అంత సీన్ లేదు.

“నేను అదోరకం మనిషిని. నాకు ఊపిరి పీల్చడం కంటే కూడా ఆనందాన్ని పీల్చడం ముఖ్యం. ఊపిరి లేకున్నా బ్రతగ్గలను కానీ, ఆనందంగా లేకుంటే నేను బ్రతకలేను. లైఫ్ ప్లెజర్ తగ్గే కొద్దీ నాకు బ్లడ్ ప్రెజర్ ఎక్కువౌతుంది. అలాగే, ఆత్మహత్య చేస్కోవాలన్న మానసికమైన ప్రెజర్ కూడా పెరుగుతూ ఉంటుంది”
“దాన్నే ‘మా.ప్రెజర్’ అని కూడా అంటారు లే. అంటే, masochistic pleasure అనమాట” అన్నాను కసిగా.
LP ఏంటి? దాని వల్ల BP ఏంటి? అసలు ఈ పిల్లది తనని తాను హింసించుకునే స్వభావమా? నాలాంటి జనాల్ని ఇలా అడ్డదిడ్డంగా మాట్లాడి హింసిస్తోందా? లేక రెండూనా? – అని సందేహం కలిగింది.

నేనిలా ఆలోచనల్లో పడిపోవడంతో తానే మళ్ళి అడిగింది – “వింటున్నావా?” అని.
“వింటున్నానమ్మా… వింటున్నాను.”
“నాకు జీవించడంలో ఆనందం కలగట్లేదు…” అని తను ఇంకా ఏదో చెప్పబోతూ ఉండగా..
“పోనీ ఆనందంలో జీవించు” అన్నాను. ఇలా తికమక పెట్టకపోతే, తను నాకు పిచ్చెక్కించేస్తుంది మరి.
“జోకా? నేనోపక్క అసహనంగా ఉంటే, నీకు వెటకారమైపోయింది” అన్నది నిశీ కోపంగా.
“సరే, చెప్పు చెప్పు…” అన్నాను.
“బాటా” అన్నది నిర్లిప్తంగా.
నాకు కోపం వచ్చింది. నేను గట్టిగా… “ఇన్ బ్లూ” అన్నాను.
“హహహహ…కోపమే? నీవు నేర్పిన విద్యయే…” అన్నది.
“సర్లే, సంగతేంటో చెప్పు” అన్నాను విసుగ్గా.
“ఇదిగో, నీకు నేనంటే విసుగ్గా ఉందే…అలా నాకు జీవితమంటే విసుగ్గా ఉంది.”
“నాకు నువ్వంటే విసుగుంటే, నేను నిన్ను వదిలేసి పోతానా ఏంటి? ఏడ్చినట్లు ఉంది.” అన్నా కోపంగా.
“నేనూ, జీవితమూ ఒకళ్లనొకళ్ళం విసుక్కుంటూ రోజుల తరబడి కొనసాగడం ఏడ్చినట్లే కాదు, ఏడ్చి మొహం కడుక్కున్నట్లు ఉంది” అన్నది నిశీ.

“ఇదిగో చూడు, ఎందుకు అలా అస్తమానం సూసైడ్ అంటావు? కాలక్షేపానికన్నా ఓసారి బ్రతుకుతా అనరాదు?” అన్నాను.
“ఎందుకు బ్రతకాలి? ఒక్క కారణం చెప్పు?” అన్నది.
“…” ఏం చెప్పాలో తోచలేదు నాకు. ఎందుకు బ్రతకాలంటే కారణం నేను చెప్పలేకపోతున్నాను. ఎందుకు చావాలంటే తను చాలా కారణాలు చెప్పుకుంటోంది. ఏమిటో! అనిపించింది. అదే తనతో అన్నాను. దానికి తను -
“పోనీ, ఎందుకు చావకూడదో చెప్పు?” అని అడిగింది.
“బ్లా..బ్లా..బ్లా..” అని ఓ పది నిమషాలు చెప్పాను.
“అంటే, బ్రతకడం ఎందుకో తెలీదు కానీ, ఎందుకు చావకూడదో మాత్రం తెలుసా?” అన్నది.
నేను ఏమీ మాట్లాడలేకపోయాను.
“నువ్వు పిరికిదానివో… ఫూల్ వో… పనికిరానిమనిషివో…వెన్నముకలేని మనిషివో… నాకు అర్థం కావట్లేదు…” అని ఓ వెధవ నవ్వు నవ్వింది.
“మరి నువ్వో?” అన్నాను ఉక్రోషంలో. ఒక్క ఉదుటున నన్నెవరూ అన్ని మాటలు అనలేదు.
“నేను పిరికిదాన్ని కాదు. ఎందుకంటే, నేను పనికిరాని మనిషినని ధైర్యంగా చెప్పుకుంటున్నాను. ఫూల్ నే కావొచ్చు, ప్రపంచానికి. వెన్నముక ఉంది కనుకే బ్రతకలేకపోతున్నా” అన్నది, ఈసారి “విజయ దరహాసం” ఒలకబోస్తూ.
“ఇదిగో, నువ్వు చెప్తానంటే సరిగా కారణం చెప్పు. లేదంటే లేదు. నన్ను అంటావెందుకు మధ్యన? నేను నువ్వు చెప్పినవన్నీ కూడా కావొచ్చేమో కానీ, ఇప్పుడు అది నీ ద్వారా మళ్ళీ తెలుసుకోనక్కర్లేదు.” అన్నాను కోపంగా.
“అరే…అరే… కోపమే.. ముక్కుమీద కోపం..నీ మొహానికే అందం..” అని హమ్మింది కాసేపు.
నేను ఏమీ మాట్లాడలేదు. దానితో బుజ్జగించే మూడ్ లోకి వచ్చింది నిశీ.
“సరేలే, సారీ. నిన్ను ఏమీ అనను. ఇక శాంతించు..” అన్నది.
“ఎవరి చావు వాళ్ళని చావనివ్వొచ్చు కదా…ఎందుకు నాలో లోపాలుంటే మాత్రం అవి అలా ఎత్తి ఎత్తి చూపించి మరీ నన్నే అడగాలా?” అన్నాను, కళ్ళలోంచి నీళ్ళు రావడం ఒక్కటే తక్కువ.
“ఎజ్గాక్ట్లీ! ఎవరి చావు వాళ్ళని చావనివ్వొచ్చు కదా!” అన్నది నిశీ.

“చావు!” అన్నా కోపంగా.
“లేదు. మరియాదగా సాగనంపాలి నన్ను. అలా కోపగించుకుంటే నేను ప్రశాంతంగా వెళ్ళలేను” అన్నది స్థిరంగా.
“ఏంటీ?” అన్నాను షాక్ లో.
“నిన్ను ఒప్పించి కానీ ముందుకు సాగను అని చెప్పా కదా…ఎక్కడున్నా సరే, వచ్చి, నిన్ను ఒప్పించిగానీ ముందుకెళ్ళను.”
“వార్నీ! నేను నిన్ను మారుద్దాం అనుకుంటూ ఉంటే, నువ్వు నన్ను మార్చేలా ఉన్నావు కదా..” అనుకున్నా మనసులో. ఇవాళ్టి నిశీ మార్కు ఊకదంపుడుకి తలనొప్పి మొదలైంది. వెళ్ళిపోదామా అనుకుంటూ ఉండగా, తెల్లారుతున్న సూచనలు కనబడ్డాయి.
దానితో తను-నేను టాటాలతో ఎవరి దోవన వాళ్ళు వచ్చేశాము.

ఐనా, తన మానాన తను చస్తా అంటే, వినకుండా, ఏదో దీనజనోద్ధరణ సామ్రాట్ లా ఫీలై నేను పరిచయం పెంచుకోడం ఏంటో, ఇలా ఇరుక్కుపోడం ఏమిటో! ఇంకెన్ని వినాలో – నా గురించి నేనే!