ఇద్దరు ఇంద్రజాలికులు – సత్యజిత్ రాయ్ కథ అనువాదం

(ఇది నేను 2007 నవంబర్ లో “ప్రజాకళ” తెలుగు వెబ్ పత్రికకి చేసిన అనువాదం. ఈ పత్రిక ఇప్పుడు లేదు. కనుక ఈ కథా అంతర్జాలంలో కనబడ్దం లేదు. ఆమధ్య పాతవన్నీ తవ్వుతూ ఉంటే ఇవి కూడా కనబడ్డాయి. సరే, ఎపుడైనా బ్లాగులో పెడదాం అనుకున్నాను. కానీ ఇంతలో ఒకరు ఈమెయిల్ పంపారు – నువు గతంలో సత్యజిత్ రాయ్ కథలు అనువాదం చేశావు కదా… అవెక్కడ ఉన్నాయి? ఫలానా కథ (ఇదే!) కోసం వెదికితే గూగుల్ సర్చిలో కనబడలేదు అని. నేను “ఏమిటీ, దాదాపు పదిహేనేళ్ళ క్రితం అనువాదం చేసింది కథావస్తువుతో సహా వీళ్ళకి గుర్తుండడమా?” అని ఆశ్చర్యంతో, సిగ్గుతో తలమునకలైపోయి కోలుకున్నాక, ఇక వీటిని బ్లాగులో పెడదాం అని నిర్ణయించుకున్నాను. వీటికి అనుమతులు తీసుకోలేదు కనుక ఇపుడు కొత్తగా ఎవరికీ పంపకుండా, అప్పట్లో అలాంటి విషయాలు ఆలోచించకుండా చేసిన పనికి నేనే బాధ్యత తీసుకుంటున్నా బ్లాగులో పెట్టుకుని).

“The Two Magicians” ఈ కథ పేరు. సత్యజిత్ రాయ్ బెంగాలీ భాషలో రాయగా గోపా మజుందార్ ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. నేను ఆ‌ ఆంగ్ల కథని తెలుగులోకి అనువదించాను.

******************

“ఐదు, ఆరు, ఏడు, ఎనిమిది, తొమ్మిది, పది, పదకొండు” – సురపతి పెట్టెలని లెక్కపెట్టడం ముగించి తన సహాయకుడు అనిల్ వైపుకి తిరిగాడు.

“సరిగానే ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వ్యాన్ లోకి తరలించండి. మనకు ఇరవై ఐదు నిముషాలే ఉంది ఇంకా.” – అన్నాడు.

అనిల్ సురపతి తో – “నేను రిజర్వేషన్ సరిచూసాను సార్. మీది ఫస్ట్ క్లాస్ కూపే. రెండు బెర్తులూ మీ పేరు మీదే రిజర్వు చేయించాను. అంతా బానే ఉంటుంది” అని, కాస్త నవ్వుతూ – “గార్డు మీ అభిమాని అట. మీరు న్యూ ఎంపైర్ వద్ద ఇచ్చిన ప్రదర్శనను చూసాడట. ఇటు వైపు, ఇటు రండి సార్..”

గార్డ్ బీరేన్ బక్షి ముందుకు వచ్చి, నవ్వుతూ చేతిని ముందుకు చాచాడు. “నాకెంతో ఆనందం కలిగించిన ఆ ఇంద్రజాలమంతా ప్రదర్శించిన ఈ చేతికి కరచాలనం చేసే అదృష్టాన్ని నాకు కలిగించండి. ఇది నిజంగా నా అదృష్టం.” అన్నాడు.

సురపతి మండోల్ పదకొండు పెట్టెల్నీ చూస్తే చాలు అతనెవరన్నదీ మనకు అర్థమైపోతుంది. ప్రతి దానిపైనా – “మండోల్ మాయలు” అని పెద్ద అక్షరాలతో మూత పైనా, పక్కల్లోనూ రాసి ఉంది. ఆయన గురించి కొత్త పరిచయం అక్కర్లేదు. కలకత్తా లోని న్యూ ఎంపైర్ థియేటర్ లో ఆయన చివరి ప్రదర్శన జరిగి రెండు నెలలన్నా కాలేదు. జనం ఆయన ప్రదర్శనకి ముగ్థులై చప్పట్లతో గది అంతా హోరెత్తించారు. వార్తాపత్రికల్లో కూడా గొప్ప సమీక్షలు వచ్చాయి. వారం కోసమని మొదలైన ప్రదర్శన నాలుగు వారాల దాకా సాగింది. చివరికి మళ్ళీ క్రిస్మస్ సమయంలో వస్తానని సురపతి నిర్వాహకులకి మాట ఇవ్వాల్సి వచ్చింది.

“మీకేమన్నా సాయం కావాలంటే చెప్పండి.” సురపతి ని కూపే లోకి పంపుతూ గార్డు అన్నాడు. సురపతి ఓ సారి ఆ కూపేని చూసి ఊపిరి పీల్చుకున్నాడు. ఆ చిన్న కంపార్ట్మెంట్ అతనికి నచ్చింది.

“సరే సార్, నేనింక సెలవు తీసుకుంటాను.”

“చాలా థాంక్స్!”

గార్డు వెళ్ళిపోయాడు. సురపతి కిటికీ దగ్గర కూర్చుని సిగరెట్ పాకెట్ బయటకి తీసాడు. తన విజయానికి ఇది ప్రారంభం మాత్రమే అని అనుకున్నాడు. ఉత్తర్ ప్రదేశ్: డిల్లీ, ఆగ్రా, అలహాబాద్, వారణాసి, లక్నో. ఇంకా ఎన్నో రాష్ట్రాలకి వెళ్ళాలి. ఎన్నో..ఎన్నేన్నో ప్రదేశాలకి వెళ్ళాలి. ఓ కొత్త ప్రపంచం అతనికోసం ఎదురుచూస్తోంది. తను విదేశాలకి వెళతాడు. ఒక బెంగాలీ యువకుడు ప్రపంచం లో ఎక్కడైనా కూడా విజయం పొందగలడు అని వాళ్ళకి చూపాలి.. ప్రఖ్యాతి చెందిన హౌడినీ పుట్టిన గడ్డ అమెరికా లో కూడా. అవును, అందరికీ తాను చూపిస్తాడు. ఇది ప్రారంభం మాత్రమే.

అనిల్ ఆయాసపడుతూ వచ్చాడు. “అంతా బానే ఉంది.” అన్నాడు.

“తాళాలు అవీ చూసావా?”

“చూసాను సర్.”

“మంచిది”

“నేను మీనుంచి మూడో భోగీలో ఉంటాను.”

“లైన్ క్లియర్ సిగ్నల్ ఇచ్చారా ట్రైన్ కి?”

“ఇవ్వబోతున్నారు. నేనిక వెళతానండి. మీకు బుర్ద్వాన్ వద్ద ఓ కప్పు టీ ఇమ్మంటారా?”

“ఇవ్వు. బాగుంటుంది.”

“సరే, అప్పుడు తీసుకొస్తాను.”

అనిల్ వెళ్ళిపోయాడు. సురపతి సిగరెట్ వెలిగించి పరధ్యానంగా కిటికీలోంచి చూడటం మొదలుపెట్టాడు. హడావుడిగా తిరుగుతున్న జనం, పరుగెడుతున్న కూలీలూ, బండివాళ్ళ కేకలు – అన్నీ క్రమంగా కరిగిపోయాయి. అతని మనసు చిన్నతనం లోకి వెళ్ళింది. ఇప్పుడు అతనికి ముప్ఫై మూడేళ్ళు. ఆ రోజు తనకి ఎనిమిదేళ్ళుంటాయేమో. తాను ఉంటున్న పల్లెటూరిలో ఓ వీథిలో ఓ ముసలామె కూర్చుని ఉండింది. ఆమె ముందు ఓ గోనె సంచి ఉండింది. చుట్టూ బోలెడంతమంది జనం. ఎంత వయసుండొచ్చు ఆమెకి? అరవయ్యా? తొంభైయ్యా? ఎంతన్నా ఉండొచ్చు. ఇక్కడ విషయం ఆమె వయసు కాదు, ఆమె చేతుల్తో చేసిన మాయాజాలం. ఆమె ఒక నాణెమో..ఒక గోళీనో, ఒక వక్క ముక్క నో లేదా ఓ జామ పండు నో తీసుకుంటుంది చేతుల్లోకి. తర్వాత అది ఆ చూస్తున్న జనం కళ్ళముందే మాయమైపోతుంది. ఆ ముసలామె ఇలాగే చేస్తూ ఉంది చివరికి ఆ మాయమైన వస్తువు ఎక్కడ్నుంచో మళ్ళీ వచ్చేవరకు. కాలూ కాకా దగ్గర్నుంచి ఓ రూపాయ తీసుకుంది. అది మాయమైపోయింది. దిగులు పడ్డ కాకా క్రమంగా సహనం కోల్పోతున్నప్పుడు ఆ ముసలామె నవ్వింది. వెంటనే, ఆ రూపాయి నాణెం అక్కడుంది, అందరి ముందూ. కాకా కళ్ళు బయటకి పొడుచుకొచ్చాయి ఆశ్చర్యం లో.

ఇక సురపతి ఆరోజు మరేమీ చేయలేకపోయాడు. ఆ ముసలామె మళ్ళీ కనబడలేదు. అలాంటి అద్భుతమైన ప్రదర్శన కూడా ఎక్కడా కనబళ్ళేదు. అతనికి పదహారేళ్ళ వయసప్పుడు పైచదువుల కోసం కలకత్తా వచ్చాడు. రాగానే చేసిన మొదటి పని ఇంద్రజాల విద్య పై దొరికినన్ని పుస్తకాలు కొనడం. తర్వాత ఆ పుస్తకాల్లో చెప్పిన చిట్కాలను అభ్యసించడం మొదలుపెట్టాడు. అలా గంటల తరబడి పేకముక్కలతో అద్దం ముందు నిలబడి, పుస్తకం లో చెప్పిన సూచనలను ఒక్కొక్కటిగా అమలుచేస్తూ, ఎన్నోసార్లు గడిపాడు. త్వరలోనే అతను అవన్నీ అర్థంచేసుకుని వాటిలో మంచి నైపుణ్యం సంపాదించాడు. తరువాతినుండి అప్పుడప్పుడూ తమ స్నేహితుల ఇళ్ళల్లో చిన్న చిన్న సందర్భాల్లో ప్రదర్శించడం మొదలుపెట్టాడు. కాలేజీ రెండో సంవత్సరం లో ఉండగా అతని స్నేహితుల్లో ఒకడైన గౌతం తన చెల్లెలి పెళ్ళికి సురపతిని ఆహ్వానించాడు. తరువాత అది ఇంద్రజాల విద్యార్థి గా అత్యంత మధురమైన సాయంత్రంగా మిగిలింది సురపతికి. ఎందుకంటే, అతను త్రిపుర బాబు ని మొదటిసారిగా కలిసింది ఆరోజే.

స్విన్హో వీథి లోని ఓ ఇంటి వెనుక ఓ పెద్ద షామియానా వేసి ఉంది. త్రిపురచరణ్ మల్లిక్ దాని కింద కూర్చుని ఉన్నాడు. కొంతమంది పెళ్ళికొచ్చిన అతిథులు ఆయన చుట్టూ గుమిగూడి ఉన్నారు. మొదటి సారి చూస్తే ఆయన చాలా సాధారణంగా అనిపించాడు. సుమారు నలభైఎనిమిదేళ్ళ వయసూ, ఉంగరాల జుట్టూ, పెదాలపై చిరునవ్వు, పాన్ రసంతో నిండిన పెదాల చివర్లూ, రోజూ వారి జీవితంలో చూసే వందలకొద్దీ మనుష్యులకంటే పెద్ద వేరు అయిన వాడేమీ కాదు. కానీ, ఓ సారి ఆ తివాచీ పైన జరుగుతున్నది చూసిన ఎవరికైనా ఈ అభిప్రాయం లో మార్పు రాక తప్పదు. సురపతి మొదట తన కళ్ళను తానే నమ్మలేకపోయాడు. ఒక వెండి నాణెం కాస్త దూరం లో పెట్టిన బంగారు ఉంగరం వైపు దొర్లుకుంటూ వెళ్ళింది. వెళ్ళి ఉంగరం పక్కన ఆగింది. తరువాత అవి రెండూ త్రిపుర బాబు వైపు దొర్లుతూ వచ్చాయి. సురపతి ఆ ఆశ్చర్యం నుండి తేరుకునే లోపు, గౌతం మామయ్య అగ్గిపెట్టె కిందపడింది. దానితో అందులోని పుల్లలన్నీ చెదిరి కింద పడ్డాయి.

“ఇప్పుడు అవన్నీ ఎత్తడం గురించి చింతించకండి. నేను తీసిస్తాను మీకు.” అంటూ త్రిపుర బాబు తన చేతిని ఒక్కసారి వాటిమీదుగా పోనిచ్చి ఆ పుల్లల్ని ఓ కుప్పగా పోసి తివాచీ పై పెట్టాడు. తరువాత ఖాళీ అగ్గిపెట్టెను తన చేతిలోకి తీసుకుని, ఆ పుల్లలవైపు చూస్తూ, “నా వద్దకు రా, నా వద్దకు రా…రా” అన్నాడు. దానితో ఆ అగ్గిపుల్లలన్నీ గాలిలోకి లేచి ఒకదానివెంటఒకటి ఆ అగ్గిపెట్టెలోకి వెళ్ళిపోయాయి, త్రిపుర బాబు పెంపుడు జంతువులు తమ యజమాని ఆజ్ఞ్న శిరసావహించినట్లు. సురపతి సరాసరి ఆయన వద్దకు వెళ్ళాడు భోజనం తర్వాత. అతని ఆసక్తి కి త్రిపుర బాబు కి ఆశ్చర్యం కలిగింది.

“చాలావరకు అందరూ ఓ ప్రదర్శన చూసి ఆనందించేవాళ్ళే కానీ, ఎవరూ ఇలా నేర్చుకోడానికి ఆసక్తి చూపడం నేను చూళ్ళేదు.” అన్నాడు సురపతి తో.

కొన్నాళ్ళ తరువాత సురపతి అతని ఇంటికి వెళ్ళాడు. దాన్ని ఇల్లు అనడం కష్టం. త్రిపుర బాబు ఓ పాత పాడుబడిన ఇంటిలో ఓ చిన్నగదిలో నివాసముంటున్నాడు. ప్రతి అడుగులోనూ పేదరికం తాండవమాడుతోంది. తన ఇంద్రజాల విద్యతో ఎలా డబ్బు సంపాదిస్తున్నాడో త్రిపుర బాబు సురపతి కి చెప్పాడు. తను షో కి యాభై రూపాయలు తీసుకుంటాననీ, కానీ ఈ మధ్య ఎవరూ తనని అడగడం లేదు అని చెప్పాడు. కానీ, సురపతి కి అర్థమైంది – త్రిపురబాబు కి ప్రదర్శకులు లేకపోవడానికి కారణం అతని నిరాసక్తతే అని. అంతటి మేధావిలో ఏదో సాధించాలన్న తపన లేకపోవడం సురపతి కి ఆశ్చర్యం కలిగించింది. అదే మాట త్రిపుర బాబుతో అంటే, ఆయన నిట్టూర్చి –

“ఏం లాభం ఇంకా ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం వల్ల? ఎంత మందికి ఆసక్తి కలుగుతుంది?నిజమైన కళాకారుడి ప్రతిభ గుర్తించే వారు ఎవరు? నువ్వే చూసావు కదా, మొన్న పెళ్ళి లో నా ప్రదర్శన అవగానే భోజనాలంటే అందరూ ఎలా వెళ్ళిపోయారో! నువ్వొక్కడివి తప్ప ఎవరన్నా వచ్చి నేర్పించమని అడిగారా చెప్పు?”

సురపతి తన స్నేహితులతో మాట్లాడి త్రిపుర బాబు చేత కొన్ని ప్రదర్శనలు ఇప్పించాడు. త్రిపుర బాబు కొంత కృతజ్ఞతతోనూ, కొంత సురపతి పై కలిగిన అభిమానం తోనూ అతనికి ఇంద్రజాల విద్య నేర్పడానికి ఒప్పుకున్నాడు.

“నాకు డబ్బులేమీ ఇవ్వనక్కరలేదు.” – అతను స్థిరంగా అన్నాడు సురపతితో. “నా తదనంతరం ఈ విద్యను కొనసాగించేందుకు ఎవరో ఒకరు ఉన్నందుకు ఆనందంగా ఉంది కూడానూ. కానీ ఒక్క విషయం – నువ్వు చాలా ఓపిగ్గా ఉండాలి. హడావుడిగా ఏదీ నేర్చుకోలేము. నువ్వు ఏదన్నా సరిగా నేర్చుకుంటే నీకు దాన్ని చేయడం లో ఉన్న ఆనందం తెలుస్తుంది. ఉన్నపళంగా నీకు బోలెడంత పేరూ,కీర్తీ రావాలని ఆశించకు. అయినా, నువ్వు జీవితంలో నాకంటే మంచి స్థితి లోనే ఉంటావు. ఎందుకంటే నాలో లేనిది, నీలో ఉన్నది ఒకటుంది – గెలవాలన్న తపన.”

కాస్త భయంగా సురపతి ఆయన్ని – “మీకు తెలిసినవన్నీ నేర్పుతారా నాకు? ఆ నాణెం, ఉంగరం మాయ కూడానా?” అని అడిగాడు.

దానికి జవాబుగా త్రిపుర బాబు నవ్వి “ఏదన్నా కూడా ఒక్కో మెట్టూ ఎక్కుతూ నేర్చుకోవాలి. ఓపిక, కష్టపడి పని చేయడం – ఈ తరహా విద్యల్లో ఇవి రెండూ ఎంతో ముఖ్యం. ఈ విద్య ఎప్పుడో ప్రాచీన కాలం లో మనిషి మనసుకున్న శక్తి, ఇంకా దీక్షా ఇప్పటికంటే చాలా ఎక్కువున్న రోజుల్లో వృద్ధి చెందింది. ఆధునిక మానవుడు ఆ స్థాయికి రావడం చాలా కష్టం. నేనెంత కష్టపడ్డానో నీకు తెలీదు.” అన్నాడు.

సురపతి త్రిపుర బాబు వద్దకు తరుచుగా వెళ్ళడం మొదలుపెట్టాడు.కానీ, ఓ ఆర్నెల్ల తరువాత అతని జీవితాన్నే మార్చివేసే సంఘటన ఒకటి జరిగింది. ఒక రోజు కాలేజీ కి వెళ్ళే దారిలో ఛౌరింగీ గోడలపై రంగురంగుల పోస్టర్లు కనిపించాయి. “షెఫాలో – ది గ్రేట్” అని రాసి ఉంది వాటిపై. కాస్త పరికించి చూస్తే అర్థమైంది – షెఫాలో అంటే ఇటలీకి చెందిన ఇంద్రజాలికుడు అని. అతను తన సహాయకురాలు మేడమ్ పలెర్మో తో కలిసి కలకత్తా వస్తున్నాడని అర్థమైంది.

వాళ్ళు న్యూ ఎంపైర్ లో ప్రదర్శన ఇచ్చినప్పుడు సురపతి ఒక్క రూపాయి టికెట్ కొనుక్కుని ప్రతి దృశ్యాన్నీ రెప్పవేయకుండా చూసాడు. గతంలో అతను ఇలాంటి వాటి గురించి పుస్తకాల్లో మాత్రమే చదివి ఉన్నాడు. మనుషులు తన కళ్ళముందే పొగలోకి వెళ్ళి మాయమయ్యి, మళ్ళీ అదే పొగలోంచి అల్లాద్దీన్ అద్భుతదీపం లో భూతం లా బైటకు వచ్చారు. ఒక చెక్కపెట్టెలో ఓ అమ్మాయిని పడుకోబెట్టాడు షెఫాలో. తర్వాత ఆ డబ్బా ని రెండు ముక్కలుగా నరికాడు. కానీ, ఆ అమ్మాయేమో ఇంకో డబ్బాలోంచి నవ్వుతూ బైటకి వచ్చింది. దెబ్బలు కూడా తగల్లేదు. చప్పట్లు కొట్టి కొట్టి సురపతి చేతులు నొప్పి పుట్టాయి ఆ రోజు. అతను షెఫాలో ని జాగ్రత్తగా గమనించాడు. షెఫాలో ఎంత గొప్ప ఇంద్రజాలికుడో అంత గొప్ప నటుడని గుర్తించాడు. అతను వేసిన నల్ల కోటు మెరిసిపోతోంది. చేతిలో ఓ చిన్న కర్ర, తలపై ఓ టోపీ. అతనోసారి తన చేయి ఆ టోపీ లోకి పెట్టి ఓ కుందేలుని చెవితో లాగుతూ బైటకు తీసాడు. ఆ అల్పజీవి తన చెవుల్ని విదిలించుకునేలోపే ఒకదాని వెంట ఒకటి నాలుగు పావురాళ్ళు బయటకు వచ్చి స్టేజి వద్దే ఎగరడం మొదలుపెట్టాయి. ఇంతలోగా షెఫాలో టోపీలోంచి చాక్లెట్లు తీసి ప్రేక్షకుల వైపు విసరడం మొదలుపెట్టాడు. సురపతి మరో విషయం గమనించాడు – ఇంత జరుగుతున్నా కూడా షెఫాలో ఒక్క నిముషం కూడా మాట్లాడ్డం ఆపలేదు. తర్వాత తెలుసుకున్నాడు దాన్ని magician’s patter అంటారని. అతని వాక్ప్రవాహం లో జనం కొట్టుకుపోతున్నప్పుడు వాళ్ళు గమనించకుండా అతను తన హస్త లాఘవాన్నీ, కాస్తంత మోసాన్ని చేసి, విద్యని ప్రదర్శించేవాడు. అయితే, మేడమ పలర్మో వేరు. ఆమె ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు. కానీ, అందర్నీ ఎలా మోసపుచ్చగలిగింది? సురపతికి కొన్నాళ్ళ తరువాత దీనికి జవాబు దొరికింది.

కొన్ని అంశాలు ఇంద్రజాలికుడి చేతికి ఎక్కువపని లేకుండానే ప్రదర్శించవచ్చు. అక్కడ మొత్తం స్టేజి ని గుప్పిట్లో పెట్టుకునేవి ఇంద్రజాలికుడి చేతులు కావు. బాగా సాంకేతికంగా బలమైన యంత్రాలు. స్టేజి పై ఉన్న నల్లటి తెర వెనుక ఉన్న మనుష్యులు వాటిని పనిచేయిస్తూ ఉంటారు. పొగలోకి మాయమయ్యే మనిషి, డబ్బా ముక్కలు చేసినా దెబ్బ తగలని అమ్మాయి – ఇలాంటివి ఆ యంత్రాలపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. డబ్బున్నవాళ్ళెవరైనా కూడా ఆ యంత్రాలు కొని ఇవి చేయవచ్చు. కానీ, ప్రదర్శించే కళ అందరికీ ఉండదు కదా. బోలెడంత ఆసక్తి, తగిన మోతాదు లో ప్రదర్శనా సామర్థ్యం ఉంటే కానీ సాధ్యం కాదు. ప్రతి ఒక్కరికీ అలా ప్రదర్శించడం చేత కాదు. ప్రతి ఒక్కరికి…..

సురపతి తన కలల్లోంచి ఉలిక్కిపడి లేచాడు. ట్రైన్ స్టేషన్ నుండి కాస్త వేగంగా కదలడం మొదలైంది. అప్పుడే తన కూపే తలుపు తెరుచుకుని బయటనుండి ఒక వ్యక్తి లోపలికి వస్తున్నాడు. సురపతి అడ్డు చెప్పబోయాడు కానీ అతని మొహం చూడగానే ఆశ్చర్యపోయాడు. ఓహ్! అతను త్రిపురబాబు! త్రిపుర చరణ్ మల్లిక్!

సురపతి కి ఇలా ఒకటి రెండు సార్లు అయింది…తను ఒక మనిషి గురించి తలుచుకుంటూ ఉంటే ఆ మనిషి తన ముందుకి రావడం. కానీ, ఇలా తన కూపే లోకి త్రిపుర బాబు రావడం వాటిని అన్నింటినీ మరిపించింది. సురపతి నోటమాట రానట్లు ఉండిపోయాడు. త్రిపుర బాబు తన కండువా అంచుతో నుదుటికి పట్టిన చెమటని తుడుచుకుని, తన చేతి సంచీని ఎదురుగా ఉన్న బెంచీ మీద పెట్టి కూర్చున్నాడు. “ఆశ్చర్యంగా ఉంది కదూ?” అన్నాడు సురపతి తో, నవ్వుతూ. సురపతి కష్టపడి మాట్లాడుతూ…

“నేను…అది… నిజమే…చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది. అసలు నాకు మీరు బ్రతికున్నారా లేదా అనే సందేహంగా ఉండేది.”

“నిజమా?”

“నిజం. నేను మీ నా కాలేజీ చదువు అవగానే మీ ఇంటికి వెళ్ళాను. అది తాళం వేసి ఉంది. అక్కడి మేనేజర్ మీరు కారు కింద పడి మరణించారని చెప్పాడు..”

త్రిపురబాబు నవ్వాడు. “అలా జరిగినా బాగుండేది. ఈ కష్టలనుండి, బాధలనుండీ నాకు విముక్తి లభించి ఉండేది.” అన్నాడు.

“పైగా, ఇప్పుడే నేను మీ గురించి అనుకుంటూ ఉన్నాను.”

“నిజంగా? నువ్వు నా గురించి ఆలోచిస్తున్నావా? అంటే… ఇంకా నేను గుర్తు ఉన్నానా? ఆశ్చర్యంగా ఉంది.”

సురపతి ఇబ్బందిగా పెదాలు కొరుక్కున్నాడు. “అలా అనకండి త్రిపుర బాబూ! మిమ్మల్నెలా మర్చిపోతాను? మీరు నా మొదటి గురువు కదా! నేను మనం కలిసున్న రోజుల గురించి ఆలోచిస్తున్నాను. బెంగాల్ అవతల ఇవ్వబోతున్న మొదటి ప్రదర్శనకు వెళ్తున్నాను. ఇప్పుడు నేను ఇంద్రజాలికుడిగా ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నా. మీకు తెలుసా?”

త్రిపుర బాబు తల ఊపాడు. ” నాకు తెలుసు నీ గురించి. అందుకే నీ దగ్గరికి వచ్చాను. గత పన్నెండేళ్ళుగా నీ ఎదుగుదలని నేను గమనిస్తూనే ఉన్నాను. న్యూ ఎంపైర్ లో నువ్వు ప్రదర్శన ఇచ్చినప్పుడు నేను మొదటిరోజే వచ్చి చివరి వరుసలో కూర్చున్నాను. అందరూ నిన్ను ఎలా మెచ్చుకున్నారో చూసాను. నాకు గర్వంగా అనిపించింది..కానీ…” అంటూ ఆగిపోయాడు.

సురపతి కి ఏం చెప్పాలో తోచలేదు. అక్కడ చెప్పడానికి కూడా ఏమీ లేదు. త్రిపుర బాబు బాధపడి, తనను పట్టించుకోలేదు అనుకున్నా ఆశ్చర్యం లేదు. సురపతి కి మొదట్లో త్రిపురబాబు తారసపడకపోయి ఉంటే అతను ఈ స్థితి లో ఉండేవాడే కాదు. కానీ, బదులుగా సురపతి చేసింది ఏముంది? ఏమీ లేదు. పైగా, తన తొలి రోజులనాటి త్రిపుర బాబు జ్ఞాపకాలు అతని మది నుండి క్రమంగా తెరమరుగౌతున్నాయి… అప్పటి కృతజ్ఞతా భావం కూడా. త్రిపుర బాబు మళ్ళీ మాట్లాడ్డం మొదలుపెట్టాడు –

“అవును, ఆ రోజు నిన్ను చూసి, నీ విజయాన్ని చూసీ గర్వించాను. కానీ, నాక్కాస్త బాధ కలిగింది. ఎందుకో తెలుసా? నువ్వు వెళుతున్న దారి నిజమైన ఇంద్రజాలికుడికి సరి అయిన దారి కాదు. నీ ప్రేక్షకులకి నువ్వు బోలెడంత కాలక్షేపం కలిగించి వాళ్ళ మెప్పు పొందొచ్చు ఈ సాంకేతిక యంత్రాలని ఉపయోగించి. కానీ, ఈ విజయం నీది కాదు. నీకు నా తరహా ఇంద్రజాలం గుర్తుందా?”

సురపతి మర్చిపోలేదు. తనకి త్రిపుర బాబు కి తెలిసిన గొప్ప మాయలని చెప్పేటప్పుడు త్రిపురబాబు కొంత సంశయిస్తూ ఉండేవాడు.

“నీకు ఇంకాస్త సమయం కావాలి.” అనేవాడు. కానీ, ఆ సమయం ఎప్పటికీ రాలేదు. షెఫాలో వచ్చాడు ఇంతలో. రెండు నెల్ల తరువాత త్రిపుర బాబే మాయమైపోయాడు. సురపతి త్రిపుర బాబు అలా కనిపించకుండా వెళ్ళిపోవడం తో ఆశ్చర్యపోయాడు. దిగులు పడ్డాడు కూడా. కానీ, ఇదంతా కొంతకాలమే. అతని మనసంతా షెఫాలో, భవిష్యత్తు గురించిన కలలతో నిండి ఉంది. రకరకాల స్థలాల్లో పర్యటించాలని, ప్రతి చోటా ప్రదర్శనలు ఇవ్వాలనీ, అందరూ తనని గుర్తించాలని, ఎక్కడికెళ్ళినా చప్పట్లు, పొగడ్తలే ఎదురవ్వాలనీ…ఇలా ఉండేవి అతని ఆలోచనలు.

****************************************

త్రిపుర బాబు అన్యమనస్కంగా కిటికీ లోంచి బైటకి చూస్తున్నాడు. సురపతి అతన్ని ఓ సారి పరికించి చూసాడు. త్రిపుర బాబు కష్టాల్లో ఉన్నట్లు అనిపించింది. దాదాపు జుట్టంతా తెల్లబడింది. చర్మం ముడతలు పడింది. కళ్ళు బాగా లోతుకి వెళ్ళిపోయాయి. కానీ… వాటి లోని మెరుపు కొంతైనా తగ్గిందా? లేదు… ఆ చూపు ఎప్పటిలాగే సూటిగా ఉంది.

త్రిపుర బాబు ఓ నిట్టూర్పు విడిచి – ” నాకు తెలుసు – సాదాసీదా గా ఉంటే ఈ వృత్తి లో నిలదొక్కుకోలేమని నీ అభిప్రాయం అని… కొంతవరకు నేను కూడా దానికి కారణమేమో. స్టేజి పై ప్రదర్శన అంటే కాస్త సాంకేతికత, కాస్తంత హంగూ ఆర్భాటం ఉండాలి అనుకుంటా కదా?” అన్నాడు. సురపతి కి కాదనడానికి ఏమీ కారణాలు దొరకలేదు. షెఫాలో ప్రదర్శన ఈ విషయం లో అతని అభిప్రాయం సరైనదేనని నిరూపించింది. కాస్తంత ఆర్భాటం వల్ల చెడు ఏమీ జరగదు. ఇప్పుడు పరిస్థితులు వేరు. ఏవో పెళ్ళిళ్ళలో మామూలు ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం వల్ల ఏం సాధించగలరు ఎవరన్నా? ఓ పక్క ఆకలితో మాడుతూ ఎవరన్నా ఎలా పేరు తెచ్చుకోగలరు? సురపతి కి ఏ విధమైన హంగులూ లేని అసలు సిసలు ఇంద్రజాల విద్య పై చాలా గౌరవం ఉంది. కానీ, ఇప్పుడు అలాంటి విద్య కి భవిష్యత్తు లేదు. సురపతి కి ఆ విషయం తెలుసు. అందుకనే ఈ దారి లో ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడు. త్రిపురబాబు తో ఇదే అన్నాడు. కానీ, ఇది విన్నాక త్రిపుర బాబు కాస్త చిరాకు పడ్డాడు. బెంచి పై కూర్చుని అతను సురపతి తో –

” సురపతీ, అసలైన ఇంద్రజాలం అంటే ఏమిటో నీకు తెలిసుంటే ఇలా బూటకపు విద్య వైపుకి వెళ్ళవు నువ్వు. ఇంద్రజాలం అంటే కేవలం హస్త లాఘవం కాదు. దానికి కూడా కొన్నేళ్ళ సాధన అవసరం అనుకో. ఇంద్రజాలం అంటే ఇంకా చాలా ఉంది. వశీకరణం… ఒక్క సారి ఊహించు… ఊరికే ఒక మనిషి వైపు చూస్తూనే నువ్వు అతన్ని నియంత్రించవచ్చు. ఇంకా…టెలీపతీ, భవిష్యత్ దర్శనం, ఆలోచనలు చదవడం – ఇలా ఎన్నో ఉన్నాయి. నీకు కావాలనుకుంటే నువ్వు ఇంకోళ్ళ ఆలోచనల్లోకి వెళ్ళవచ్చు. ఒక మనిషి నాడి చూసి నువ్వు అతను ఏమి ఆలోచిస్తున్నాడో చెప్పొచ్చు. కాస్త సాధన చేస్తే అసలు అతని ముట్టుకోకుండానే కేవలం ఒక నిముషం పాటు అతన్ని కళ్ళలోకి కళ్ళు పెట్టి చూస్తేనే తెలుసుకోవచ్చు అతని మనసులో ఏముందో. ఇది అన్నింటి కంటే గొప్ప ఇంద్రజాలం. ఇందులో యంత్రాలు వగైరా ఉండవు. ఇందులో ఉండాల్సింది – అకుంఠిత దీక్షా, సాధనా ఇంకా అంకిత భావం.”

అంటూ ఊపిరి పీల్చుకోడానికి ఓ క్షణం ఆగాడు. తరువాత సురపతి కి కాస్త దగ్గరిగా జరిగి –

“నీకు ఇవన్నీ నేర్పాలనుకున్నాను. కానీ, నువ్వు ఆగలేకపోయావు. విదేశాల్నుంచి ఎవడో వస్తే నువ్వు తల అటువైపు తిప్పుకున్నావు. సరైన దారిని వదిలేసి త్వరగా డబ్బు సంపాదించడానికి మిథ్యా ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టావు.”

అన్నాడు. సురపతి దేన్నీ కాదనలేకపోయాడు. నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు.

త్రిపుర బాబు కాస్త శాంతిస్తున్నట్లు కనిపించాడు. సురపతి భుజం పై చేయి వేసి కాస్త శాంతంగా – “ఈరోజు నీ దగ్గరికి ఓ కోరిక కోరడానికి వచ్చాను. నా ఆర్థిక స్థితి బాగాలేదని ఈ పాటిక్ ఊహించి ఉంటావు. నాకు ఎన్నో విద్యలు తెలుసు కానీ, డబ్బు సంపాదించడం తెలీదు. ఇందుకు నాకు కనిపించే ఒకే ఒక్క కారణం నాలో ఆ తపన లేకపోవడం. కానీ, ఈరోజు నేను చాలా అవసరం లో ఉన్నాను సురపతీ. నాలో ఇప్పుడిక సంపాదించే ఓపిక లేదు. నాకు తెలిసిన విషయం ఏమిటీ అంటే – నువ్వు కాస్త త్యాగం చేసన్నా నాకు సహాయం చేస్తావు. ఇదొక్కటి చేయి సురపతీ…ఇక నేను నిన్ను కష్టపెట్టను ఎప్పుడూ.” – అన్నాడు.

సురపతి కి అర్థం కాలేదు..త్రిపుర బాబు తననుంచి ఆశిస్తున్నదేమిటో.

“ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్పబోయేది కాస్త అసంధర్బంగా, అసహజంగా అనిపించొచ్చు కానీ ఇంకో మార్గం లేదు. చూడూ, నాకు కావాల్సింది డబ్బు మాత్రమే కాదు. ఈ ముసలి వయసులో నాకో వింత కోరిక కలిగింది. ఓ సారి పెద్ద సభలో, చాలా మంది ప్రేక్షకుల ముందు నా విద్యని ప్రదర్శించాలని. నా దగ్గర ఉన్న అత్యుత్తమమైన ట్రిక్ ని వాళ్ళకి చూపిద్దాం అనుకుంటున్నా. ఇదే నా మొదటి, చివరి ప్రదర్శన కావొచ్చు. కానీ, ఈ ఆలోచన నన్ను వదలడం లేదు.”

సురపతి గుండెలో కలకలం మొదలైంది. ఆఖరికి తనకు కావలసినది ఏదో చెప్పేశాడు త్రిపుర బాబు.

“నువ్వు లక్నో లో ప్రదర్శన ఇస్తున్నావ్ కదా? ఒకవేళ నువ్వు చివరి నిముషం లో అనారోగ్యం పాలయ్యావనుకో… ఎలాగైనా ప్రేక్షకులని నిరుత్సాహపరచలేవు కదా. మరి…ఎవరన్నా నీ స్థానం తీసుకుంటే?”

సురపతి అవాక్కయ్యాడు. ఏమంటున్నాడు ఇతను? నిజంగానే చాలా అవసరంలో ఉండి ఉంటాడు అతను. లేకుంటే ఇలాంటి ఆలోచనతో రాడు. సురపతి ని సూటిగా చూస్తూ త్రిపురబాబు –

“నువ్వు చేయవలసిందల్లా కొన్ని అనివార్య కారణాల వల్ల నువ్వు ఆరోజు ప్రదర్శించలేవని చెప్పడమే. కానీ, నీ స్థానాన్ని నీ గురువు తీసుకుంటాడు. జనం బాగా నిరుత్సాహపడతారా? నేను అలా అనుకోవడం లేదు. వాళ్ళకి నచ్చుతుందనే అనుకుంటున్నా. అయినా కూడా సగం షో నువ్వు నడిపించు. నాకు ఓ సగం సమయం ఇచ్చినా చాలు. ఆ తరువాత నీ ఇష్టం. నేను నీ దారికి అడ్డురాను. దయచేసి ఈ ఒక్కసారి మాత్రం నాకు అవకాశమివ్వు సురపతీ!”

“అసంభవం!” సురపతి కోపంగా అరిచాడు. “మీరు చెప్పేది అసలు జరగడం అసంభవం. మీరు చెప్తున్నదేమిటో మీకు అర్థమవడం లేదు. బెంగాల్ అవతల మొదటిసారి ప్రదర్శన ఇస్తున్నాను నేను. ఈ లక్నో ప్రదర్శన నాకు ఎంత ముఖ్యమో తెలియడం లేదా మీకు? నా కొత్త జీవితాన్ని ఓ అబద్ధం తో మొదలుపెట్టమంటారా? అసలు అలా ఎలా ఆలోచించగలుగుతున్నారు?” – అన్నాడు.

త్రిపుర బాబు అతనివైపు నిరిప్తంగా చూసాడు. తరువాత ఆ కూపే మొత్తం వినబడేలా స్పష్టంగా –

“నీకింకా ఆ నాణెం, ఉంగరం ట్రిక్ ప్రదర్శన గురించి ఆసక్తి ఉందా?” అన్నాడు.

సురపతి ఆశ్చర్యపోయాడు. అయినా త్రిపుర బాబు చూపు మారలేదు.

“ఎందుకు?” అడిగాడు సురపతి.

త్రిపుర బాబు సన్నగా నవ్వుతూ – “నేనన్నదానికి నువ్వు ఒప్పుకుంటే నీకు అది నేర్పుతాను. లేకుంటే…”

హౌరా వైపు వెళ్ళే ట్రైన్ ఈ ట్రైన్ పక్కగా వెళూతూ చేసిన రొద లో ఆయనన్న మాటలు కలిసిపోయాయి. దాని వెలుతురు ఆయన కళ్ళల్లోని వింత మెరుపు ని పట్టిచ్చింది. ఆ శబ్దం తగ్గగానే –

“ఆ…ఒప్పుకోకపోతే?” సురపతి నెమ్మదిగా అడిగాడు.

“తరువాత బాధపడతావు. నీకు తెలియాల్సిన విషయం ఒకటి ఉంది. ఒక పెద్ద సభలో ప్రేక్షకుల మధ్య నేనుంటే, నాకు ఎలాంటి ఇంద్రజాలికుడినైనా అవమానపరచగల చేయగల శక్తి ఉంది. అతన్ని నేను పూర్తి నిస్సహాయుణ్ణి చేయగలను.” అంటూ త్రిపుర బాబు తన జేబు నుండి ఓ పేకముక్కల సెట్టు బయటకి తీసాడు.

“నువ్వెంత గొప్పవాడివో చూస్తాను. ఒక్క చేతి కదలికలో ఈ జాకీ ని వెనుక నుండి తీసి ఈ ఇస్పేట్ మూడు పైకి తెచ్చి పెట్టగలవా?” అన్నాడు సురపతి తో.

ఇది సురపతి నేర్చుకున్న తొలి ఎత్తుల్లో ఒకటి. పదహారేళ్ళ వయసులో అతనికి కేవలం ఏడురోజులు పట్టింది ఇది నేర్చుకుని నైపుణ్యం సాధించడానికి. కానీ ఈరోజు? సురపతికి ఆ పేకముక్కలు తీసుకున్నప్పటినుండి తన చేతుల్లో కదలిక ఆగిపోయినట్లు అనిపించడం మొదలైంది. తరువాత అదే భావన క్రమంగా మోచేతులకి, తరువాత మొత్తం ఆ చేతిమొత్తానికీ పాకి పక్షవాతం తగిలినట్లు అయిపోయింది. మైకం కమ్మినట్లై త్రిపురబాబు వైపు చూసాడు. ఆయన కళ్ళు సురపతి వైపు సూటిగా చూస్తూ ఉన్నాయి. పెదాలపై ఒక వింత నవ్వు. అతని చూపు లో కౄరత్వం ఉంది. సురపతి నుదుటిపై సన్నగా చెమటలు మొదలయైనాయి. శరీరం వణకడం మొదలైంది.

“ఇప్పుడు నమ్మకం కలిగిందా నా శక్తి పై?”

సురపతి చేతుల నుండి పేకలు కింద పడ్డాయి. త్రిపుర బాబు వాటిని పైకి తీస్తూ – “ఇప్పుడు నేను అడిగిన దానికి ఒప్పుకుంటావా?” అన్నాడు.

సురపతి మెల్లగా మామూలు వాడు అవడం మొదలుపెట్టాడు. అలసట నిండిన గొంతుక తో – “మరి నాకు ఆ ట్రిక్ నేర్పుతారా?” అన్నాడు.

త్రిపుర బాబు వేలు ఎత్తి చూపుతూ – “నీ గురువు త్రిపురచరణ్ మల్లిక్ లక్నో లో నీకు ఆరోగ్యం బాలేని కారణంగా నీ బదులు ప్రదర్శిస్తాడు – సరేనా?”

“సరే!”

“ఆ సాయంత్రం నాటి నీ రాబడి లో సగం నాది. అవునా?”

“అవును.”

“సరే, మరి అయితే..”

సురపతి తన జేబులో నుండి ఓ యాభై పైసల నాణేన్ని, తన వేలి మీది ముత్యపు ఉంగరాన్ని త్రిపుర బాబు కి అందజేసాడు.

*****************************************

ట్రైన్ బుర్ద్వాన్ లో ఆగినప్పుడు అనిల్ ఓ కప్పు టీ తీసుకుని వచ్చి తన బాస్ మంచి నిద్రలో ఉండటం గమనించాడు. కొన్ని సెకన్లు సంశయించి చివరికి –

“సార్!” అన్నాడు. సురపతి వెంటనే లేచాడు.

“ఎవరు…? ఏమిటి అది?”

“మీ టీ సార్… క్షమించండి మీకు అంతరాయం కలిగించినందుకు..”

“కానీ….” సురపతి చాలా కంగారుగా అన్నాడు.

“ఏమైంది?”

“త్రిపురబాబు…ఎక్కడున్నాడు ఆయన?”

“త్రిపురబాబు నా?” అనిల్ కి అంతా గందరగోళంగా అనిపించింది.

“ఓహ్! లేదు లేదు… ఆయన ఏదో వాహనం కింద పడ్డాడు కదా…ఎప్పుడో ’51 లో! ఇంతకీ నా ఉంగరం ఏదీ?”

“ఏది సార్? ముత్యపుటుంగరం ఐతే మీ చేతికే ఉంది.”

“అవునవును…ఇంకా…”

సురపతి తన జేబులోకి చేయి పెట్టి ఓ నాణెం బయటకు తీసాడు. తన యజమాని చేతులు వణుకుతూ ఉండటం అనిల్ గమనించాడు.

“అనిల్, లోపలికి రా..త్వరగా. కిటికీలు మూసేయ్. సరే..ఇక ఇప్పుడిది చూడు.”

సురపతి తన ఉంగరాన్ని బెంచి కి ఒక చివరలో ఉంచాడు. నాణేన్ని మరో చివర్లో ఉంచాడు. “దేవుడా! నాకు సాయం చేయి” అని మౌనంగా దేవుణ్ణి వేడుకున్నాడు. ఉన్నట్లుండి ఒక తీక్షణమైన చూపుతో ఆ నాణేన్ని చూసాడు, కొద్ది నిముషాల క్రితం తాను నేర్చుకున్నట్లే. మొదట ఆ నాణెం ఉంగరం వైపు కి దొర్లుకుంటూ వెళ్ళింది. తరువాత ఉంగరం, నాణెం రెండూ సురపతి వైపు దొర్లుకుంటూ వచ్చాయి … చెప్పినమాట వినే పిల్లల్లా. సురపతి సరైన సమయానికి చేయిచాపి గాల్లో ఆ టీకప్పుని పట్టుకోకపోయి ఉంటే అనిల్ దిగ్భ్రాంతి లో ఆ కప్పు ని జారవిడిచి ఉండేవాడే!

లక్నో లో సురపతి తన ప్రదర్శనను తన గురుదేవులైన స్వర్గీయ త్రిపురచరణ్ మల్లిక్ కు నివాళులు అర్పిస్తూ మొదలుపెట్టాడు. ఆ రోజు ప్రదర్శించిన చివరి అంశం నిజమైన భారతీయ ఇంద్రజాల విద్యకి ప్రతీక – ఆ నాణెం, ఉంగరాల మాయ!

Published in: on July 12, 2021 at 1:00 am  Leave a Comment  

The URI to TrackBack this entry is: https://vbsowmya.wordpress.com/2021/07/12/two-magicians-translation/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: