యుద్ధవీరుల స్మారక దినం (Remembrance Day) – కొన్ని ఆలోచనలు

Remembrance Day ప్రతి ఏడాదీ నవంబర్ 11 న చేస్తారు. బ్రిటన్, కామన్ వెల్త్ దేశాలలో యుద్ధాలలో మరణించిన వారి స్మరణ దినంగా భావిస్తారు. ఈ పద్ధతి మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం చివర్లో మొదలైనట్లు ఉంది – కానీ తదనంతర కాలంలో ఇతర యుద్ధాలలో మరణించిన వీరులని కూడా స్మరిస్తూ, రిటైర్ అయి జీవించి ఉన్న వారిని గౌరవించడం కూడా మొదలైంది. జాతీయ యుద్ధవీరుల స్మారకం వద్ద ఒక పబ్లిక్ వేడుక కూడా జరుగుతుంది దాదాపు గంటన్నర పాటు. కెనడా ప్రభుత్వోద్యోగులకి ఈరోజు సెలవు దినం కనుక వీలు ఉన్నప్పుడు నేను అక్కడికి వెళ్ళి అదంతా చూసి వస్తూంటాను. గత వారం బట్టి ఇక్కడ కెనడాలో మా అమ్మాయి స్కూల్లో ఈ యుద్ధవీరుల స్మారక దినం కి సంబంధించిన కార్యకలాపాలు సాగుతున్నాయి. ఆ నేపథ్యంలో గత కొన్ని రోజులుగా మా మధ్య ఈ రోజును గురించి కొన్ని చర్చలు అయ్యాయి. ఆ నేపథ్యంలో అసలు ఇలాంటి రోజులని యుద్ధాలతో ప్రత్యక్ష సంబంధం లేని కుటుంబాలు, మరీ ముఖ్యంగా ప్రపంచ యుద్ధాలు, పాశ్చాత్య దేశాల యుద్ధాలతో అసలు సంబంధం లేని ఇమ్మిగ్రంట్ కెనడియన్ కుటుంబాలు ఎలా చూడాలి? అన్న అంశంపై నా ఆలోచనలు పంచుకోవడానికి ఈ పోస్టు రాసుకుంటున్నాను.

ఇదివరలో నా ఆలోచన మనం కొంచెం స్థానిక సంప్రదాయాన్ని గౌరవించి అందరితో పాటు 11 గంటలకి రెండు నిముషాల మౌనం పాటించడం, రెడ్ పాపీ లని చొక్కాలకి పెట్టుకుని తిరగడం, వీలైతే ఆ మొత్తం పెరేడ్, స్పీచులు అవీ చూడ్డం ఇలాంటివి చేస్తే అది సబబుగా ఉంటుంది అని. అయితే, మా అమ్మాయి పెరిగి పెద్దయ్యే కొద్దీ ఈ రోజుకి గుర్తుగా స్కూలులో చేసే ఆక్టివిటీలలో మార్పు కనిపిస్తోంది. దానితో మేము కూడా ఈరోజుని గురించి ఇంకాస్త ఆలోచిస్తూ వస్తున్నాము ప్రతి ఏడాదీ. మనకి (భారతదేశం నుండి వలస వచ్చిన వారికి) యుద్ధాలంటే పాకిస్తాన్ తో, గతం తవ్వితే చైనా తో, మరీ వెనక్కి పోతే చరిత్రలో, పురాణేతిహాసాలలో మరెన్నో గొప్ప యుద్ధాలు. వీళ్ళకి యుద్ధాలంటే ప్రపంచ యుద్ధాలు, వియత్నాం, కొరియా, కొంచెం తరవాతి తరంలో ఇరాన్, ఆఫ్గన్ యుద్ధాలు ఇటువంటివి. ఇక ఇక్కడే ఉన్న ఇతర జాతీయుల వారికి యుక్రెయిన్, ఇజ్రాయెల్, పాలెస్తినా – ఇలాంటి రావణకాష్ఠము వంటి ఎటర్నల్ యుద్ధాలు. మరి ఇన్ని నేపథ్యాలు ఉన్న తల్లిదండ్రులు ఉన్న ప్రస్తుతపు కెనడా లో పెరుగుతున్న నానాజాతుల పిల్లలకి రిమెంబ్రన్స్ డే అంటే ఇంట్లో ఏమని చెప్పాలి? క్లాసు ఆక్టివిటీస్ లో కుటుంబ సభ్యుల్లో యుద్ధాలకి సంబంధం ఉన్న వారి గురించి చెప్పమనడం ఉంటుంది. ఇమ్మిగ్రంట్స్ ఏమని చెబుతారు? ఎవరి గురించి చెబుతారు? ఒకవేళ ఇంకో దేశపు యుద్ధాలలో పాల్గొన్న కుటుంబ సభ్యులు ఉన్నారనుకోండి – ఏమని చెప్పాలి వాళ్ళ గురించి కెనడియన్ కాంటెక్స్ట్ లో? చెప్పాలా లేకపోతే ఊరికే ఏం మాట్లాడకుండా “నాకు తెలియదు” అనేసి ఊరుకోవాలా? అసలు తరతరాలుగా యుద్ధాలతో ప్రత్యక్ష సంబంధం లేని అదృష్టవంతులూ, యుద్ధరంగంలోకి నేరుగా వెళ్ళకుండా ఇంకేవో వృత్తుల్లో ఉన్న కుటుంబాలూ.. వీళ్ళంతా ఏం చేయాలి?

పోయిన వారం స్కూలు లైబ్రరీ నుండి “Muhammad’s Recipe for Remembering” అని ఒక పుస్తకం పట్టుకొచ్చింది మా అమ్మాయి. వారాంతంలో నేనూ ఓసారి చదివా పుస్తకాన్ని. కథలో ఇలాంటి ఒక రెమెంబ్రన్స్ డే కి స్కూల్లో మిగితా పిల్లలు వాళ్ళ తండ్రులు/తాతలు వగైరాలు సైన్యంలో పనిచేసిన జ్ఞాపకాలు స్కూల్లో పంచుకుంటూ ఉంటే మహమ్మద్ కి ఏమీ ఉండవు. దానితో వెళ్ళి వాళ్ళ నాన్నని, తాతని ఎంక్వైరీ చేస్తే, ఎప్పుడో ఒక ముత్తాత పనిచేసాడు, కానీ మనింట్లో దాని తాలుకా జ్ఞాపకాలేం లేవు అని తేల్చేస్తారు. చివరికి మసీదులో ఎవరో ఉన్నారు, దీని గురించి తెలిసి ఉంటుంది అంటే అక్కడో తాత గారిని కలుస్తారు. ఆ పెద్దాయన ప్రపంచ యుద్ధాల కాలంలో భారతీయ హిందూ, ముస్లిం, సిక్కు సైనికులు ఎలా పాల్గొన్నారు, యుద్ధ రంగంలో ఇంటి ఆహారాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ రోటీలు ఎలా చేసుకునేవాళ్ళు -ఇలాంటివి చెబుతాడు. తరవాత మహమ్మద్ క్లాసుకి యుద్ధ రంగంలో పాల్గొన్న తన పూర్వికుల గుర్తుగా రోటీలు తీసుకెళ్ళి క్లాసులో దాని గురించి మాట్లాడతాడు. అదీ క్లుప్తంగా కథ. పుస్తకం అంత బాగా రాయలేదు … రకరకాల విషయాలు కలగాపులగం చేసేసారు అనిపించింది (ఉదాహరణకి ఈ బ్లాగు పోస్టు పుస్తకం గురించి వివరంగా చర్చించింది.). అయితే, యుద్ధాలలో పాల్గొన్న వారిలో సైనికులు ప్రత్యక్షంగా పాల్గొంటారు, మనం వాళ్ళని తల్చుకుంటున్నాం.. కానీ బహుశా ఆ పరిధిని పెంచి పరోక్షంగా సైనికుల బాగు కోసం యుద్ధరంగాలకి చేరువలో పనిచేసిన ఇతరులని కూడా తల్చుకోవాలేమో అనిపించింది ఈ పుస్తకం చదివాక.

తరువాత రోజు స్కూలు నుండి వచ్చాక క్లాసులో ఆరోజుటి రిమెంబ్రన్స్ డే ఆక్టివిటీస్ గురించి చెబుతూ ఫోర్సెస్ లో ఉండే డాక్టర్ల గురించి చెప్పింది మా తల్లి. “నీకు తెల్సా ఫోర్సెస్ లో కూడా డాక్టర్స్ ఉంటారు” అనుకుంటూ. “నీక్కూడా తెల్సు… మీ తాత (తండ్రి తండ్రి) ఆర్మీ లోనే కదా డాక్టర్ గా పనిచేసింది?” అన్నాను. “వాట్.. తాతా వాజ్ ఇన్ ఆర్మీ?” అనేసరికి “ఇండియన్ ఆర్మీ.. ఇక్కడ కాదులే” అన్నాను. ఇక తరువాత ఒకసారి వాళ్ళ తాతతో మాట్లాడింది దాని గురించి. నిన్న పొద్దునే స్కూలు వద్ద దింపుతున్నప్పుడు టీచర్ బయట కనిపిస్తే “ఇలా మీ పుణ్యమా అని మా ఇంట్లో ఈ చర్చ జరిగింది.. మా పిల్లకి వాళ్ళ తాత ఆర్మీలో పని చేసారని తెలుసనుకున్నాను. ఇవ్వాళ తెలుసుకుంది” అంటే “ఐ న్యూ ఇట్.. ఐ జస్ట్ ఫర్గాట్ అట్ దట్ మొమెంట్” అని ఉడుక్కుంది మా పాప. టీచర్ దానితో ఆసక్తి చూపెట్టి “మీ ఫాదరిన్లా సర్వీసులో ఉన్నప్పటి ఫొటోలు కొన్ని పంపండి పాప చేత మాట్లాడిస్తాను ఇవాళ క్లాసులో” అనింది. దానితో ఇంటికెళ్ళగానే అడిగి రెండు ఫొటోలు పంపించా. కాసేపటికి ఇవ్వాళ క్లాసులో మీరు పంపిన ఫొటోలు చూపించి మీ అమ్మాయి రెండు నిముషాలు మాట్లాడింది అని టీచర్ మెసేజి పెట్టింది. మా పిల్ల ఏం మాట్లాడావు అంటే చెప్పననింది, అది వేరే విషయం.

ఇదంతా అయ్యాక నేను ప్రస్తుతానికి ఏర్పరుచుకున్న అభిప్రాయం ఏమిటంటే: మన కుటుంబంలో ఎవరన్నా సాయుధదళాలలో ఏదో ఒక కెపాసిటీలో పనిచేసిన నేపథ్యం ఉంటే వారిని గురించి గుర్తుచేయవచ్చు పిల్లలకి ఈరోజున. వాళ్ళు మనం/మనల్ని దత్తత తీసుకున్న దేశంలోనే ఉండక్కర్లేదు. మన మాతృదేశంలో చేసిన దేశసేవ కూడా దేశసేవే. అలాగే యుద్ధ రంగంలో ప్రత్యక్ష పోరాటం చేసిన సైనికులే కాక నేపథ్యంలో పని చేసే వారిని (మా అమ్మాయి కేసులో డాక్టర్లు, మహమ్మద్ కథలో వాళ్ళు రోటీలు చేయడాన్ని తీసుకున్నారు.. ఇలా) కూడా స్మరించవచ్చు. మనకి మిత్ర-బంధు వర్గంలో ఎవరూ లేకపోతే మాతృ/దత్తత దేశంలోని ప్రముఖ యుద్ధ వీరుల కథలు పిల్లలకి ఇంట్లో చెప్పవచ్చు. మనం కూడా స్థానిక యుద్ధ వీరుల గురించి ప్రతి ఏడాదీ కొన్ని కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవచ్చు – ఇది పిల్లల ద్వారా కావొచ్చు, వార్తా కథనాల ద్వారా కావొచ్చు. అవన్నీ మనకెందుకు? మన దేశమా? మన సంస్కృతా? అనుకుంటే వీలుని బట్టి తట్టా బుట్టా సర్దుకుని వెనక్కి పోవొచ్చు కూడా – అదో ఆప్షన్ ఉందండోయ్!

“అసలు ఈ రోజు పర్పస్ అది కాదు.. కొత్త రామాయణం సినిమాలో సంబంధం లేకుండా విలన్ కి మాస్ మసాలా ఎలివేషన్స్ చేసినట్లు నీ ఇష్టం వచ్చినవి చెప్పకు” అనేవాళ్ళు ఉంటారు కానీ.. ఒకసారి ఆలోచించండి. ప్రపంచ యుద్ధాలలో పాల్గొన్న వారి కుటుంబాల వారికి కూడా ఇప్పుడు కొన్ని తరాలు గడిచాయి. ఇతరత్రా యుద్ధాల వారికి కూడా గడుస్తాయి కాలక్రమంలో. కెనడా లాంటి చోట్ల ఎప్పటికప్పుడు వేరే దేశాల నుండి వచ్చి ఈ దేశాన్ని సొంతదేశం చేసుకునేవారు ఉంటూనే ఉంటారు. మరి కాలం గడిచే కొద్దీ ఇలాంటి స్మరణ దినాన్ని ఇప్పటి పిల్లలకి కాంటెంపరరీ గా ఉంచడానికి ఏం చేయాలి? అన్న ప్రశ్నకి నా ప్రస్తుత జవాబు ఇది.

అన్నట్లు, మనకు భారతదేశంలో కూడా ఇలాంటివి కొన్ని రోజులు ఉన్నాయి – జనవరి 30, మార్చ్ 23, కార్జిల్ విజయాన్ని గుర్తు తెచ్చుకునే రోజు, సైన్యదళాల దినోత్సవం, సాయుధ దళాల పతాక దినోత్సవం – ఇలా అనేకం ఉన్నాయి. ఇలా ప్రత్యేకించి జాతీయ స్థాయిలో, స్కూళ్ళలో ఈవెంట్స్ చేయడం నా చిన్నప్పుడు అయితే చూసినట్లు నాకు గుర్తు లేదు. బహుశా ఇక్కడ ఈ దేశ రాజధాని కనుక ఎక్కువగా చేస్తున్నారేమో, తెలియదు. కానీ బహుశా ఏడాదిలో కొన్నిసార్లైనా గట్టిగా మనం ఎవరి త్యాగాల వల్ల ఈమాత్రం ప్రశాంతంగా బతగ్గలుగుతున్నామో స్మరించుకునే అవకాశాలు ఉంటే మంచిదే అని నా అభిప్రాయం.

Published in: on November 11, 2026 at 6:52 pm  Leave a Comment  
Tags:

సాధన – ఒక శోధన (చిన్నకథ)

“మీకు తెలుసా, నా చిన్నప్పుడు నేను కర్ణాటక సంగీతాన్ని విపరీతంగా ద్వేషించేవాడిని” అంటూ మొదలైంది ఆ యూట్యూబు ప్రసంగం. 

“అంత పెద్ద సంగీతం టీచరు, బోలెడంత మంది ఫాలోవర్లు ఉన్నారు,  ఈయనక్కూడా ఇలాంటి కథ ఉందా?” అనుకుంటూ ఆ వీడియో పాజ్ చేసి, ఒక క్షణం ఆశ్చర్యపడి, మళ్ళీ కొనసాగించింది ఆమె. 

నిశ్శబ్దంగా ఉన్న వీథి. అప్పుడప్పుడూ ఒక కారు ఆటో ఇటో పోతోంది. మధ్యమధ్యలో ఫుట్పాతు మీద నడుస్తున్న వాళ్ళు ఇటు వైపు చూస్తే చెయ్యూపి పోతున్నారు. సంగీతం క్లాసు నడుస్తోంది లోపల. టీచర్ ఇంటి బయట వేసి ఉన్న కుర్చీలో కూర్చుని ప్రసంగం వింటోంది ఆమె. వారానికి ఒక గంట క్లాసు. క్లాసు కి క్లాసు కి మధ్య సంగీతం నేర్చుకుంటున్న విషయం గుర్తుండదు పిల్లకి.  

“నేను క్లాసుకి వెళ్ళను మొర్రో అని మొత్తుకున్నా కూడా మా అమ్మా, నాన్నా వినేవాళ్ళు కాదు. నాకు చాలా కోపం వచ్చేది.” ఆయన కొనసాగిస్తున్నాడు. ఆమెకి ఒక పాతికేళ్ల క్రితం నాటి సంఘటన గుర్తు వచ్చింది.

*****

“నాన్నా, నేను ఈ సంగీతం క్లాసు మానేస్తాను.” 

“ఎందుకమ్మా?”

“టీచర్ మా క్లాసులో నా పక్కన కూర్చునే మాధురిని నిన్న కొట్టింది.” 

“అవునా? ఎందుకు?”

“సరిగా పాడలేదని కొట్టింది. నాకు ఈ టీచర్ ఇష్టం లేదు. రేపు నన్ను కూడా కొడితే?”

“కొట్టదు లే, నేను మాట్లాడతా.”

“వద్దు. అసలు నాకు ఈ సంగీతం వద్దు.” 

*****

“నేనేమంటానంటే పిల్లల ఇష్టానిష్టాలకి అనుగుణంగా క్లాసులు మారుస్తూ పోవడం మంచి పద్ధతి కాదు. ఎందుకంటే వాళ్ళు ఇవాళ ఒకటి ఇష్టం అంటారు, రేపు ఇంకొకటి అంటారు.”  అంటాడు ఆయన వీడియోలో. 

“ఏమే, నువ్వు ఆ సంగీతం క్లాసుకి ఏడాది వెళ్లి మానేసావు. మధ్యలో బాస్కెట్ బాల్ అని అదొక రెండేళ్లు.  పెయింటింగ్ అన్నావ్, అది మరీ రెండు నెలలే. ప్రతి చోటా మానేయడానికి ఏదో ఒక కథ ఉంటుంది. అసలు నీకేం కావాలే?” అమ్మ కేకలేస్తున్న పాతికేళ్ల నాటి జ్ఞాపకం ఒకటి పలకరించింది. 

“అసలు నేను ఎనిమిదేళ్ల లోపు వయసు పిల్లలని తీసుకోనే తీసుకోను. మీ అమ్మాయి అప్పుడెప్పుడో తెలుగు అసోసియేషన్ దీపావళి వేడుకల్లో ఒక భక్తి గేయం పాడగా విన్నాను. అమ్మాయికి స్వతహాగా మంచి స్వరజ్ఞానం ఉంది. శిక్షణ, సాధన కలిసి వస్తే మంచి గాయని కాగలదు. అందువల్ల ఆ మధ్య మీరు క్లాసులకని రాగానే ఒప్పుకున్నాను. కానీ ఇంట్లో రోజూ సాధన చేయకపోతే నిజంగా సంగీతం రాదు”, పోయిన వారం క్లాసు అయ్యాక టీచర్ అన్న మాటలు గుర్తు వచ్చాయి ఆమెకి. 

“అందువల్ల, మీ పిల్లల్లో సంగీత ప్రతిభ ఉన్నట్లు అయితే మీరు వాళ్ళని ప్రోత్సహించాలి, అలాగే వాళ్ళు సాధన చేయడానికి బద్దకించి ఆసక్తి చూపించడం మానేసినా పట్టు వదలకుండా వాళ్ళని సాధన దిశగా పురికొల్పాలి.”  ఈ ఆలోచనల్లోంచి బయటకి వస్తూండగా వీడియో లో ఉపదేశం. 

“ఏమి పురికొల్పడం మాస్టారూ? అసలు ఈ కాలం లో పిల్లలు అలా బలవంతంగా తోస్తే వింటున్నారా? అసలు ఇంతకంటే ఓపిగ్గా చెప్పే టీచర్ దొరకరు. ఈవిడతోనే ఇలా ఉంది ఇక్కడ!” విసుగ్గా అనుకుంది ఆమె.  

“అయితే, నాకు మంచి టీచర్ దొరికారు. అందువల్ల ఇలా మొదలైనా తరవాత్తరువాత నాకు సొంతంగా ఆసక్తి పెరిగి, ఎవరూ చెప్పకుండా రోజూ సాధన చేయడం మొదలుపెట్టాను.” అని అయన అంటూ ఉంటే “ఓహో.. ఇలా కూడా జరుగుతుంది అన్నమాట. అయితే కొంచెం ఓపిక పట్టాలేమో?” అనుకుంటూ నిటూర్చింది ఆమె.  

మరి కాసేపు ఇదే విషయం మాట్లాడి చివర్లో “నేను అంత ప్రతిఘటించినా నన్ను సంగీతం క్లాసులకి తీసుకెళ్లిన నా తల్లిదండ్రులకి నేను ఎప్పుడూ కృతఙ్ఞతలు చెప్పుకుంటూ ఉంటాను.” అంటూ ఆయన ముగించేసరికి ఆమె “అయితే ఈ క్లాసులు మాన్పించే ఆలోచన కొన్నాళ్ళు వాయిదా వేద్దాం” అని నిర్ణయించుకుంటూ ఉండగా క్లాసు ముగిసి పాప బయటకు వచ్చింది.  

“పాపా.. నీకేం చెప్పాను ఇవ్వాళ?” టీచర్ మాటలు వినబడ్డాయి. 

“ప్రాక్టీస్ ఫర్ టెన్ మినిట్స్ ఎవ్రీడే”.

“గుడ్” 

“మీరు చెప్తున్నారు కానీ పాప వినడం లేదు ఇంట్లో” అంటూ ఆమె బయటికి వస్తున్న టీచర్ వైపుకి చూసింది.

“ప్రాక్టీస్ చేయకుండా ఉండే పక్షంలో క్లాసుకి రానక్కర్లేదు ఇకపైన” అందామె చాలా గంభీరంగా మొహం పెట్టి. 

“టీచర్ క్లాసుకి రానక్కర్లేదు అంటున్నారు. పోనీ మానేద్దామా?” క్లాసు నుండి ఇంటికి వచ్చాక తల్లిదండ్రుల మధ్య సంభాషణను అదే గదిలో ఆడుతున్న పాప వినింది. “నో.. ఐ వాంట్ టు గో! ఐ వాంట్ టు సింగ్!” అంటూ అరిచింది. 

“మరి ప్రాక్టీస్ చేస్తావా?”

“నో.. “

*****

తరువాతి రోజు సాయంత్రం: 

“పాపా, ఒక పది నిముషాలు సంగీత సాధన చేయి ఇవాళ. సరళీ స్వరాలు మొదటి ఎనిమిది పాడు చాలు ఇవాళ్టికి.” పాప ని పురమాయించింది ఆమె.

“నో.. నాట్ నౌ”.

అరగంట తరువాత అదే సంభాషణ. మరో పావుగంటకి అదే. “చేస్తావా? లేదా?” ఆమె గొంతు లేచింది ఈసారి. 

“నో” 

“చేస్తావా లేదా?” ఇంకొంచెం లేచింది గొంతు. 

పాప ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ “ఐ డోంట్ వాంట్ టు” అని నెమ్మదిగా నసిగింది.

“అయితే ఆ సంగీతం పుస్తకం చెత్తబుట్టలో పడేసి, టీచర్ కి ఇంకా మేము మానేస్తున్నాం అని చెబుతాను.” 

“నో…”

“అయితే సాధన మొదలుపెట్టు” 

“నో.. “

“నేను ఇంకా నీతో వాదించను. నీ ఇష్టం వచ్చింది చేస్కో. నేను మాత్రం నీ సంగీతం నోట్సు పడేసి మీ టీచర్ కి మానేస్తున్నాం అని మెసేజి పెడతాను. ఎందుకు ఆమె టైము, నా టైము అన్నీ వృథా ప్రతి వారం నీ లాంటి పిల్లలకి సంగీతం నేర్పడానికి!”, అంటూ ఆమె విసవిసా వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది ఫోను తీసుకుని. 

రెండో క్షణంలో పాప కళ్ళలో కొళాయి తెరుచుకుంది. వెనకాలే వంటింట్లోకి వెళ్లి “అమ్మా, ఐ విల్ డూ ఇట్” అనింది. దానితో ఆమె కింద చాప వేసి ఎదురుగ్గా శృతి, తాళం అన్నీ చూసుకునే ఆప్ ఒకటి తెరిచి పెట్టి, నోట్సు కూడా తెరిచి పెట్టి “నేను నిన్ను సరి చేయను. నువ్వే ఇప్పుడు సాధన చేయాలి.” అని చెప్పి అక్కడే ఒక పక్కగా కూర్చుంది ఒక పుస్తకం పట్టుకుని. ఏడుపు ఆపుకుంటూ శృతి చూసుకుంటూ సరళీ స్వరాలు పాడింది అమ్మాయి. పావుగంట సాధన గంట సేపు చేసినట్లు అనిపించింది ఇద్దరికీ. 

“ఇంక నీ ఇష్టం వచ్చింది చేసుకో పో..” అనగానే పాప అప్పటిదాకా అక్కడ ఏమీ జరగనట్లు నిండుగా నవ్వి, ఒక పెద్ద కౌగిలింతని ఇచ్చి ఆడుకోడానికి వెళ్ళిపోయింది. దానితో అన్నాళ్ళూ మరీ మెతకగా చెప్పానా? అన్న సందేహం కలిగింది ఆమెకి. 

“ఇవ్వాళ సాధన చేసిందండీ. చాలా నాటకం అయింది. ఆ కళ్ళలో నీళ్లు చూసి నాకు కష్టంగా అనిపించింది కానీ నేను కూడా పట్టు వదలకుండా ఉండేసరికి దాదాపు ఏడుస్తూనే చేసింది సాధన. ఇవ్వాళ్టికి సాధించాను.” అంటూ టీచరుకి పెట్టిన మెసేజికి అనుభవజ్ఞురాలు కనుక ఆ పెద్దావిడ “ఒకోసారి వాళ్ళు పడే కష్టం కంటే మనం పడేదే చాలా ఎక్కువ.”  అని జవాబిచ్చింది. చివర్లో ఉన్న నవ్వు ఎమోజీ చూసి ఆమెకి కాస్త ఊరట కలిగింది. 

****

తరువాతి సాయంత్రాలు అన్నీ ఒకే విధంగా మొదలయ్యి ముగిసాయి. పాప ఏదో అడగడం, ఆమె సాధన గురించి గుర్తు చేయడం, కాసేపు వాదించుకున్నాక  ఆమె గొంతు పెరగడం, పాప ఏడుపు ఆపుకుంటూ సాధన మొదలుపెట్టి అదే స్థితిలో ముగించడం, వెంటనే ఆమ్మో, నాన్నో పాపని దగ్గరకి తీసి “అసలు రోజూ ఈ సాధన ఎందుకు? ఎవరికోసం? మంచి గాయని కావాలన్న కోరిక ఎవరిదీ? మరి రోజూ సాధన ఎవరు చేయాలి? దీనివల్ల అమ్మకో నాన్నకో ఏమొస్తుంది?” అంటూ చర్చ పెట్టడం, తరవాత పాప ఒక పెద్ద కౌగిలింతను, అంతకంటే పెద్ద నవ్వునూ విసిరిపడేసి, కేరింతలు కొట్టుకుంటూ ఆడుకోవడం – ఇలా ఒక వారం సాగింది.  రోజూ పది నిముషాల ప్రాక్టీసుకి లోటు రాలేదు కానీ నానాటి బ్రతుకూ నాటకం అయిపోయినట్లు అనిపించసాగింది ఆమెకి. ఎంత “బాలానాం రోదనం బలం” అని సర్దిచెప్పుకున్నా  ఈ నాటకీయత, ఈ ఏడుపులు ఇంకెప్పుడు తగ్గుతాయి? అనుకుంటూ నిరుత్సాహ పడడం మొదలైంది. “చూసావా, ఈరోజు ఎంత బాగా పాడావో! ఇంట్లో సాధన చేసావు అన్నది నాకు స్పష్టంగా తెలుస్తోంది” అని ఒకరోజు క్లాసు తరవాత టీచర్ పాపతో అన్న మాటలు గుర్తుతెచ్చుకుని ఉత్సాహం తెచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. 

***** 

“బాగున్నారా… మీ అమ్మాయి సంగీత సాధన ఎలా నడుస్తోంది?” మార్కెట్లో తారసపడ్డ మరో పిల్ల తండ్రి పలకరించాడు ఒక రోజు.  

“బానే ఉంది కానీ రోజూ చాలాసేపు నాటకం నడిస్తే పది నిముషాల సేపు ప్రాక్టీసు చేస్తోంది.”

“ఐ నో ద ఫీలింగ్” అంటూ నిట్టూర్చాడు అయన.

“మీ అమ్మాయి సంగతేమిటి?” 

“కొన్ని రోజులు ఆపేసి తరవాత కొనసాగించాలి అనుకుంటున్నాను. మా అమ్మాయి అస్సలు క్లాసులో వినట్లేదు, ఇంటికొచ్చి సాధన చెయ్యట్లేదు..”

“ఏమిటో, నాకేమో ఇలాంటి అనుభవాలు లేవు చిన్నతనంలో. రకారకాలవి మార్చాను కానీ ప్రాక్టీస్ కోసం నాటకాలు వేయడం తెలియదు. నాకు గుర్తున్నంత వరకు మొదట్నుంచి నేను పరమ పద్ధతి గా ఎవరూ చెప్పకుండా అన్నీ నేనే చేస్కునేదాన్ని. అందువల్ల ఈ పిల్లతో అసలేం చేయాలో అర్థం కావట్లేదు.”

“మీకు తెలుసు కదా నేను కూడా చిన్నప్పుడు చాలా ఏళ్ళు సంగీతం నేర్చుకున్నానని? నేను అయితే స్కూల్ అవగానే ఇంటికొచ్చి ఓ అరగంట సంగీత సాధన అయ్యాక గానీ  వేరే ఏ పనీ చేసేవాడిని కాదు. మరి మా అమ్మాయి చూస్తే ఇలా ఉంది.. ఏమి చేస్తాము?” అని నిట్టూర్చాడు. 

ఈ ప్రయాణంలో తాను ఒంటరి కాదన్న భరోసా తప్పితే ఈ సంభాషణ వల్ల కొత్త ఆశలేం చిగురించలేదు ఆమెకి. 

*****

కొన్నాళ్ళు గడిచాక ఒకరోజు ఫేస్బుక్ చూస్తూ ఉండగా ఆమెకు ఒక వీడియో కనబడింది. 

ఒక నల్లజాతి తల్లి, ఆమె కొడుకూ ఇద్దరూ ఒక బల్ల వద్ద కూర్చున్నారు. కొడుకు పుస్తకాలతో వచ్చాడు. ఒక పది పన్నెండేళ్ళు ఉంటాయి. అతడిని చదివించాలి కాబోలు. అతను వచ్చి కూర్చుని తల్లివైపుకి చూసాడు. ఇద్దరూ ఒకరిని ఒకరు కౌగిలించుకున్నారు. తరువాత ఆమె ఒక మందుల డబ్బా, ఒక బీపీ మానిటర్ తీసి టేబుల్ పైన పెట్టింది. ఒక వైన్ గ్లాసు పెట్టింది. ఆ అబ్బాయి కొంచెం సర్దుకుని కూర్చున్నాడు. తరువాత ఒక చెప్పు తీసి బల్ల మీద పెట్టింది. ఆ అబ్బాయి వెంటనే పుస్తకం తీసి చదవడం మొదలుపెట్టాడు. 

కాఫీ తాగుతూ వీడియో చూసిన ఆమెకి ఏదో జ్ఞానోదయం అయిన భావన. ఇది జాతులకతీతమైన సమస్య అన్నమాట అనుకుంటూ వెంటనే పాపని పిలిచింది. “పాపా, నాకొక వీడియో కనబడింది ఇంటర్నెట్ లో. నీకు కూడా చూపిస్తా. చూసి ఎలా ఉందో చెప్పాలి మరి. సరేనా?” 

“ఒకే” 

మళ్ళీ ఆ వీడియో ప్లే చేసింది. పాప ఏమీ మాట్లాడకుండా చూసింది.

“మనం కూడా ఇలా చేద్దామా? ఆ వైన్ గ్లాసు బదులు నేను కాఫీ కప్పు పెట్టుకుంటాలే” అనింది ఆమె పాప వైపు ఒక కొంటె చూపు చూస్తూ.

“నో.. ఐ గెట్ ఇట్. ఐ డోంట్ నీడ్ ఏ చెప్పూ”

‘సరే, ఇంతకీ ఇవాళ్టి సాధన అవ్వనే లేదు కదా!”

“ఐ విల్ డూ నౌ” 

“ఎవరండీ ఈ సోషల్ మీడియా స్క్రోలింగ్ ఎందుకూ పనికి రాదు అన్నది?” ఆమె పెదవులపై ఒక విజయ దరహాసం. ఆరోజు మొదటిసారి ఏడుపులూ పెడబొబ్బలూ లేకుండా సంగీత సాధన జరిగింది ఆ ఇంట్లో. 

ఆమెకి మహదానందంగా ఉంది. టీచర్ కి మెసేజి పెట్టింది. ఒక స్నేహితురాలికి తను సాధించిన నిశ్శబ్ద విప్లవం గురించి గొప్పలు పోయింది. ఇక పిల్ల తండ్రి ముందు రొమ్ము విరుచుకుని అటూ ఇటూ తిరగడం సరేసరి. నాలుగు రోజులు చెప్పు పేరు చెప్పుకుని శాంతియుతంగా సాగింది సంగీత సాధన. దానితో “నిజమా? ఈ పిల్ల చేత రోజూ సాధన చేయించడం ఇంత తేలికా? దీనికా నేను ఇన్నాళ్లు ఎలా చేయాలా అని సతమతమయింది?” అంటూ తబ్బిబ్బయిపోయింది. అందరితో ఈ కొత్త టెక్నీక్ పంచుకోవాలని ఉత్సాహం మొదలైన మరుక్షణమే “ఓ స్త్రీ, రేపొచ్చి చూడు ఏమౌతుందో!” అని మనస్సాక్షి హెచ్చరించేసరికి కొంచెం ఆ తొందర తగ్గి మళ్ళీ ఎక్కడ పరిస్థితి మొదటికి వస్తుందేమో అని ఖంగారు మొదలైంది.  

తరువాతి క్లాసు రోజు ఏదో ఒకరాయేసి చూద్దామని తన ప్రశ్నలతో ఒక కృత్రిమ మేధని ఆశ్రయించింది క్లాసు బయట కూర్చుని ఉండగా. “ఏదన్నా విషయం పిల్లలు రోజూ సాధన చేయాలంటే మంచి పద్ధతులు ఏమిటి?” అన్నది ప్రశ్న. అడిగిందే తడువుగా సమాధానం వచ్చేసింది. “సాధనకి మంచి పద్ధతులు ఏమిటి?” అన్నది మీ ప్రశ్న. నిజానికి సాధన అన్నదే ఒక నిరంతర శోధన. లక్ష్య సాధనకు అది మూల వేదన. అలుపెరుగని ప్రయాణంలో అది అడుగు అడుగునా సాగే మథన. గెలుపు ద్వారం తెరిచే ప్రార్థన!” – ఇంక చదవలేకపోయిందామె. సాధన గురించి సొంతంగా శోధించుకోవడమే నయం అనుకుంటూ ఆ సెషన్ మూసేస్తూ ఉండగా ఆకాశవాణి లాగా “సాధన ఒక శోధన” వాక్యం వినబడింది. ఆమె అవాక్కయి తేరుకునేంతలో గోడకి అవతలి పక్క నుండి ఒక తండ్రి, కొడుకు వస్తున్నారు. బహుశా తరువాతి క్లాసు వారేమో. ఆ తండ్రి ఆ కొడుక్కి జ్ఞానబోధ చేస్తున్నట్లు ఉన్నాడు. “లిజన్ టు యువర్ డాడ్” అనేసి పలకరింపుగా నవ్వుతూ ఉండగా ఆమెకి “రిమెంబర్ టు ప్రాక్టీస్ ఎవ్రిడే!” అన్న టీచర్ మాటలు వినబడ్డాయి. వెనకాలే క్లాసు ముగించుకున్న పాప బయటకు వచ్చింది. 

కొన్ని నిముషాల తరువాత, “ఆ బాబు చూసావా? వాళ్ళ నాన్న వాడికి సాధన గురించే చెబుతున్నాడు. వాడు బుద్ధిగా వింటున్నాడు తెలుసా?” కార్ తలుపు వేస్తూ ఆమె అన్నది. 

“అమ్మా, క్యాన్ ఐ స్కిప్ మ్యూజిక్ ప్రాక్టీస్ టుమారో?” గోముగా అడిగింది పాప అదేదో తనకి సంబంధం లేని విషయమన్నట్లు.
“మరి అయితే క్లాసు మానేస్తావా? క్లాసు మానకపోతే సాధన తప్పదు. సరేనా?” అంతకంటే గోముగా ఇచ్చిన ఆమె సమాధానం విన్న పాపకి వెంటనే బదులివ్వడానికి నోట మాట రాలేదు.  

****

Image generated by Gemini.

Published in: on October 13, 2026 at 11:38 am  Leave a Comment  
Tags:

The Sanskrit Studies Podcast – ఒక పరిచయం

కొన్ని రోజుల క్రితం డ్రైవింగ్ లో వినడానికి ఏవన్నా ఆసక్తి కరమైన అంశాల గురించిన పాడ్ కాస్ట్ లు చూద్దామని వెదుకుతూండగా ఈ “The Sanskrit Studies Podcast” కనబడింది. 16 ఎపిసోడ్లు. 2021-23 మధ్య కాలంలో చేసినవి. నాకు ప్రొఫెసర్ అంబా కులకర్ణి పేరు చూసి “ఓహో, పర్వాలేదు, వినొచ్చు” అన్న ధీమా కలిగి వినడం మొదలుపెట్టాను. అలా నెమ్మదిగా మొత్తం 16 ఎపిసోడ్లు పూర్తయ్యాయి. ఏదో నాకోసం ఓ చిన్న సమ్మరీ, ఈ పోస్టు చదివే వారికోసం ఒక చిన్న పరిచయం లాగా రాద్దామని ఈ పోస్టు మొదలుపెడుతున్నా.

***

“In-depth explorations into the field of Sanskrit Studies. Featuring candid conversations and interviews with scholars of Sanskrit across the disciplines of Indology, Linguistics, Religious Studies, Philosophy, History, and more. Hosted by Dr. Antonia Ruppel.” – ఇదీ వారికి వారు ఇచ్చుకున్న వర్ణన. నా మాటల్లో చెప్పాలంటే సంస్కృత భాష అధ్యయనం గురించి భిన్న కోణాలలో (చరిత్ర నుండి ఏఐ దాకా), భిన్న ప్రాంతాల/నేపథ్యాల నుండి వచ్చిన పరిశోధకులతో (దేశీ, విదేశీ, రెంటి మధ్యా వారధి కట్టుకున్న పరిశోధకులూ – ఇలా మూడు రకాలని చెప్పొచ్చు), భిన్న భావజాలాల కలబోతగా (లెఫ్టు, రైటు, సెంటరు ఇలాంటివి అనమాట) ఉన్న సంభాషణలివి.

పదాహారింటి గురించి సంక్షిప్త పరిచయాలు – నాకు నచ్చిన వాటి గురించి ఓ రెండు వాక్యాలు ఎక్కువ రాసి, అంతగా ఆకట్టుకోని చర్చలని పైపైన ప్రస్తావించి వదిలేస్తున్నా.

మొదటిది మెక్కోమస్ టేలర్ అనే ఆస్ట్రేలియన్ ఆయనతో సంభాషణ. ఇందులో ప్రధానాంశాలు – సంస్కృతం నుండి చేసే అనువాదంలో పదాల ఎంపిక, ఛందస్సుల ఎంపిక వగైరా, మరియు ఓపెన్ ఆక్సెస్ ప్రచురణలు. ఈయన విష్ణు పురాణాన్ని ఆరేళ్ళు కృషి చేసి ఆంగ్లంలోకి అనువదించి దాన్ని ఓపెన్ ఆక్సెస్ పుస్తకంగా ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచారు. అసలు ఈ రంగంలో ఓపెన్ ఆక్సెస్ ఆసక్తే వింత అంటే, ఆయన ఈ అనువాదాన్ని ఛంధోబద్దంగా ఆంగ్ల ఛందస్సుతో చేయడం ఇంకా నచ్చింది.

రెండవ, నాల్గవ ఎపిసోడ్లు డాగ్మార్ మరియు డామినిక్ వూయాస్టిక్ దంపతుల పరిశోధనల గురించి. ముఖ్యంగా ఆయుర్వేదం, యోగా, తంత్ర శాస్త్రం, రసశాస్త్రం (ఆల్కెమీ) ఇలాంటి అంశాలలో ప్రాచీన సంస్కృత గ్రంథాల పై పరిశోధన, వాటి ఆధారంగా అప్పటి చరిత్రని పరిశీలించడం ఇలాంటివి వీరి ప్రధాన అంశాలు. ఆయుర్యోగ్ అని ఒక ప్రాజెక్టు గురించి రాసారు యోగా-ఆయుర్వేదం-ఆల్కెమీ వీటి మధ్య సంబంధాలని ఆవిష్కరించే ప్రాజెక్టంట.

మూడవది మైకేల్ విట్జెల్. ఈయన కొంచెం వివిధ సంస్కృతుల మధ్య ఉండే కామన్ కథనాల వంటివి అధ్యయనం చేసిన మనిషి. నాకు ఈ చర్చ పెద్ద ఆసక్తి కరంగా అనిపించలేదు. ఆయన నేను చదువుకున్న ట్యూబింగెన్ లోనే కొన్నాళ్ళు పనిచేశాడు అన్నదొక్కటే ప్రత్యేకంగా గుర్తు పెట్టుకున్న అంశం.

ఐదు, ఆరు – జాన్, మేరీ బ్రాకింగ్టన్ దంపతులు. వీళ్ళు ఇద్దరూ రామాయణం చుట్టూ ఆయన రాముడిని, ఆమె సీతని ప్రధానంగా తీసుకుని పుస్తకాలు అవీ రాశారు. ఇందులో కొంచెం మేరీ గారి చర్చలో నాకు ఇలాంటి రంగాల్లో మహిళల కెరీర్ల గురించిన ప్రస్తావన ఆసక్తి కలిగించింది. మేరీ గారు తనకున్న ప్రాచీన ఫ్రెంచి భాష అధ్యయన నేపథ్యంతో సంస్కృత భాష వైపుకి వచ్చిన ఉదంతం కూడా బాగుంది. కానీ వీరి ప్రధానాంశం (అంటే హిందువులు/వాళ్ళ మతంలో రామాయణం స్థానం ఇలాంటి ప్రస్తావన లేకుండా అదేదో బాగా రాయబడ్డ కథగా మాత్రమే చూస్తూ పరిశోధన సాగించడం) నాకు ఆట్టే ఆసక్తిని కలిగించలేదు. పైగా కనీసం అలా చూసినా స్థానిక భాషల్లో కూడా రకరకాల రామాయణాలు ఉన్నాయి. వీళ్ళ చర్చ చూస్తే ఆ ప్రస్తావనే లేదు. అందువల్ల కూడా ఆసక్తి లేకపోయింది నాకు.

ఏడవది మాధవ్ దేశ్పాండే గారితో. ఇది మొత్తం సిరీస్ లో నాకు బాగా నచ్చిన ఎపిసోడ్లలో ఒకటి. ఈ ఎపిసోడ్లలో ప్రధానంగా పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో పుట్టి పెరిగి అక్కడే సంస్కృతం చదువుకున్న వారే ఎక్కువ. వీరు కాకపోతే పూర్తిగా భారతదేశంలోనే అంగ్లేయుల తరహా విద్యావిధానంలో చదువుకున్న వారు. మాధవ్ గారు ఒక పక్క భారతదేశం లో సంప్రదాయ సంస్కృత పఠనం తరహా నేపథయం, దానికి భారతదేశంలోనే పాశ్చాత్య పద్ధతుల్లో సంస్కృత అధ్యయన నేపథ్యం, తరవాత విదేశీ యూనివర్సిటీ విద్య, తరవాత మళ్ళీ స్వదేశి/విదేశీ యూనివర్సిటీలలో బోధన – ఇలా ఒక ప్రత్యేకమైన నేపథ్యం కలవారు. చర్చలో అందువల్ల అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాలు దొర్లాయి. అన్నింటికంటే నన్ను ఆకట్టుకున్న అంశం ఈయన సంస్కృతంలో పద్యాలు అవీ రాసేవాణ్ణనీ, బయట సంస్కృతాధ్యయనం అంటే సొంతంగా సంస్కృతంలో రాయడం/సంభాషించడం వంటివి వదిలేసి కేవలం శాస్త్రాధ్యాయనం లాగ సాగుతుందని అనడం. మరొకటి ఆయన అమెరికన్ యూనివర్సిటీలో పాఠాలు చెప్పే అనుభవాలు కూడా నాకు ఆసక్తికరంగా అనిపించాయి.

ఎనిమిదోది ఆనంద్ వెంకటకృష్ణన్. మిగితా అన్నింటితో పోలిస్తే ఈ చర్చకో ప్రత్యేకత ఉంది. మిగితా అందరూ బాగా తలపండిన వాళ్ళు. ఈయన ఇంకా ఇప్పుడిప్పుడే సొంతంగా నిలదొక్కుకుంటున్న ఆయన. మరో ప్రత్యేకత: ఈయన దేశీ సంతతి అయినా అమెరికాలో పుట్టి పెరిగాడు. ఈయన ఆసక్తి కొంచెం ఈ సంస్కృత పండితులూ వాళ్ళు ఏం చేసేవారు? వాళ్ళ జీవితం ఎలా ఉండేది? ఇలాంటి అంశాల గురించి. ఆ విషయం నాన్ను ఆకట్టుకోలేదు కానీ అసలు ఈయన నేపథ్యం, ఈయన కి సంస్కృతం మీద ఆసక్తి ఎలా కలిగింది? అసలు సిలికాన్ వ్యాలీ లో పెరుగుతున్న దేశీ సంతతి మనిషి ఇటువైపుకి ఎలా వచ్చాడు? – ఆ ప్రయాణం ఈ ఎపిసోడ్ లో నాకు నచ్చిన అంశం.

తొమ్మిదవది అనన్య వాజ్పేయి. ఈవిడ కూడా మిగితా వాళ్ళతో పోలిస్తే యూత్ అనే చెప్పాలి. ఈ ఎపిసోడ్లలో ఎంతో కొంత సంస్కృత భాష, అందులోని సాహిత్యాన్ని భారతదేశపు చరిత్ర/రాజకీయాలతో ముడిపెట్టి పరిశోధన చేస్తున్నది ఈమె ఒక్కరే అనుకుంటాను. కొన్ని అంశాలపైన ఆమె అభిప్రాయాలు నాకు అంత సెట్టవకపోయినా చాలావరకు మగ స్కాలర్లతో, మగ విద్యార్థులతో నిండి ఉండే ఆ సంస్కృత అధ్యయన రంగంలో ఆవిడ ప్రయాణం, అనుభవాలు ఆసక్తికరంగా అనిపించాయి. ఉన్న అందర్లోకి విప్లవ వనిత అన్న ఫీలింగ్ వచ్చింది ఈవిడ అనుభవాలు వింటూ ఉంటే. ఈ చర్చ కూడా నాకు ఈ సిరీస్ లో బాగా నచ్చిన వాటిల్లో ఒకటి.

పదవ ఎపిసోడ్ అర్షియా సత్తార్ గారితో. ఈవిడ ఒక రచయిత్రి/జర్నలిస్టు అని అనుకుంటూ వచ్చా ఇన్ని రోజులు. ఆన్లైన్ పత్రికల్లో వాటిలో కొన్ని వ్యాసాలు చదివినందువల్ల కావొచ్చు. కానీ ఈవిడ విదేశాల్లో సంస్కృతం అభ్యసించారని, రామాయణం గురించిన పరిశోధనలు చేశారని తెలిసింది ఈ ఎపిసోడ్ ద్వారా. మనిషి మంచి మాటకారి అనుకుంటాను – అందువల్ల ఎక్కడా బోరు కొట్టలేదు. జీవితానుభవాలు వినడానికి బాగున్నాయి. కానీ ఆవిడ పరిశోధనల పరంగా నాకు అంత ఆసక్తి కలిగించలేదు ఈ చర్చ.

పదకొండవ ఎపిసోడ్ వెండీ డోనిగర్. ఈవిడ బాగా పాపులర్ చరిత్రకారిణి. అంత స్థాయిలో పేరు గల మహిళా చరిత్రకారులు బహుశా అరుదేమో. ఈవిడ రాసిన హిందూఇజం – ఆల్టర్నేటివ్ హిస్టరీ అన్న పుస్తకం బాగా ప్రచూర్యం పొందింది, వివాదాస్పదం కూడా అయింది. నేను ఒకసారి చదవబోయి అంత అకడెమిక్ చర్చని భరించే ఓపిక లేక బోరు కొట్టి ఆపేశాను. ఈ చర్చలో ఆ పుస్తకం ప్రస్తావన తక్కువ కానీ ఈవిడ నేపథ్యం, అసలు వీటిల్లోకి ఎలా వచ్చారు? ఒక అకడమిక్ గా ఎలా నిలదొక్కుకున్నారు? ఈ ప్రయాణం ఆసక్తికరంగా అనిపించింది.

పన్నెండవ ఎపిసోడ్ ఆండ్రూ ఓలెట్. ఈయన సంస్కృతాన్ని దాటి ప్రాకృతం, పైశాచి, పాళి ఇలాంటి రకరకాల భాషలు, ఉపభాషల మీద కృషి చేశారు. వాటిల్లోని సాహిత్యం గురించి కూడా చాలా చర్చించారు. కొత్త కొత్త విషయాలు చాలా ఉన్నాయి ఆ చర్చలో.

పదమూడు – పాట్రిక్ మెక్ కార్ట్నీ. ఈయన పరిశోధనల్లో ప్రధానాంశం మిథ్ బ్రేకింగ్ అనిపిస్తుంది. యోగా అంటే దానికి ఏవో వేరే ఆరిజిన్స్ ఉన్నాయి దాన్ని కప్పెట్టేశారు. సంస్కృతం మాట్లాడే పల్లెలు నిజంగా లేవు -అక్కడెవరికీ పెద్దగా సంస్కృతం రాదు. ఇండియన్ సెన్సస్ లో సంస్కృతం వచ్చు అని రిపోర్ట్ చేయడం 2014 తరవాతి ప్రాపగాండా … ఇలా సాగింది. భారతదేశం లో సంస్కృతం వాడుక మరీ తీసిపారేస్తున్నట్లు మాట్లాడలేదు కానీ అంత పాజిటివ్ గా మాట్లాడినట్లు నాకు అనిపించలేదు. 2014 తరవాతి ప్రాపగాండా ఉంటే ఉండొచ్చు, నాకు తెలియదు కానీ మనకి సంస్కృత వార్తలు వినడం, స్కూల్లో సంస్కృతం చదవడం (మా స్కూల్లో ఉండేది. తెలుగు నాన్-డీటెయిల్డ్ బదులు ఆ ఇరవై మార్కులకి సంస్కృత పరీక్ష రాసేవాళ్ళం), ఇంటర్ స్థాయిలో సాంస్కృతం ఆఫర్ చేయడం ఉన్నాయి కదా మొదట్నుంచే. వాటి స్థాయి ఏపాటిది? అన్నది వేరే చర్చ. సంస్కృత భారతి లాంటి సంస్థలు ఎప్పట్నుంచో స్కూళ్ళకి అవతల భాషా ప్రచారం చేస్తున్నాయి, అలాగే సంస్కృతంలో నాటకాలు వేసేవాళ్ళు, ప్రసంగాలు చేసే వాళ్ళు నాకు తెల్సిన వాళ్ళలో కూడా ఉన్నారు. అప్పుడంతా మోడీ లేడుగా మరి. ఇలాంటి ప్రస్తావన అసలే లేకుండా సాగిందీ చర్చ. బహుశా హోస్టు/గెస్టూ ఇద్దరికీ భారతదేశపు నేపథ్యం లేకపోవడం వల్ల ఇలా ఏకపక్షంగా సాగిపోయిందేమో అనిపించింది.

పధ్నాలుగు – సరోజా భాటే. నేను విన్న మొదటి రెండు ఎపిసోడ్లలో ఇదొకటి. సరోజా భాటే గారి పరిశోధనాంశం పాణిని వ్యాకరణం గురించి. ఈవిడ చర్చలో నన్ను ఆకట్టుకున్న ముఖ్యమైన అంశాలు ఇండియన్ యూనివర్సిటీలలో సంస్కృతం డిగ్రీలు, పీహెచ్డీ లాంటివి ఎలా ఉంటాయి, తరవాత పరిశోధక జీవితం ఎలా ఉంటుంది? ఇలాంటి అంశాలు. ఒక మహిళగా, ముఖ్యంగా సాధారణ సంప్రదాయ కుటుంబంలో పుట్టి, అలాంటిదే మరో కుటుంబాన్ని నిర్వహిస్తున్న మహిళగా కుటుంబ బాధ్యతలు, ఉద్యోగం, అందులో పరిశోధనలు వీటి మధ్య బ్యాలెన్స్ సాధించడం గురించి కూడా విశదంగా చర్చించారు. ఆవిడ పరిశోధన ఎంత ఆసక్తికరంగా ఉందో ఈ ఇతర అంశాల చర్చ కూడా అంతే ఆసక్తికరంగా ఉంది.

పదహైదు – రాబర్ట్ జేడెంబోస్. ఈ చర్చ కూడా నాకు బాగా నచ్చింది. ఈయన కన్నడ సాహిత్యం మీద కృషి చేసారు. కన్నడ సంస్కృత పండితుల తో పరిచయాల గురించి కూడా వివరంగా మాట్లాడారు. అలాగే సంస్కృతాన్ని మృత భాష లాగా చూడ్డం తప్పంటారు. వివిధ ఫార్మాట్లలో సంస్కృతం బాగా జీవిస్తోంది, నేటివ్ స్పీకర్స్ ఉన్నా లేకున్నా సంస్కృతం ధారాళంగా మాట్లాడే వాళ్ళు ఇంకా చాలా మంది ఉన్నారనీ అంటారు. నాకు పైన పాట్రిక్ గారి అభిప్రాయాలకీ దీనికి అసలు పొంతన లేదు అనిపించింది – కానీ ఈ పాడ్కాస్ట్ ప్రత్యేకత బహుశా అదే అనుకుంటాను.

పదహారు – అంబా కులకర్ణి. అంబా కులకర్ణి గారు భారతదేశంలో కంప్యూటేషనల్ లింగ్విస్టిక్స్ పరిశోధనల్లో ఆద్యులనదగ్గ వారు. పాణిని వ్యాకరణానికి కంప్యూటర్ ప్రోగ్రాములు రూపొందించడం, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ పరిశోధనలని సంప్రదాయ అధ్యయనాల నేపథ్యంలో చూడడం – ఇలాంటివాటికి పేరొందిన వారు. నేను గత ఇరవై ఏళ్ళ బట్టి వీరి పరిశోధనలు, ప్రసంగాలని చూస్తున్నా. ఆవిడ జీవన ప్రయాణం గురించి తెలుసుకోవడం బాగుంది. ఇది కూడా ఈ సీరీస్ లో నాకు ఫేవరెట్ ఎపిసోడ్లలో ఒకటి.

ఇలా భిన్న నేపథ్యాలు గల వారిని ఒక వేదిక పై, అదీ నాలాగ పొరపాట్న దారితప్పి వచ్చేవారికి కూడా ఆసక్తి కలిగించేలా మాట్లాడించడం ఆషామాషీ కాదు. ఇందులో పూర్తి సంప్రదాయ పరిశోధకులు అనదగ్గ వారెవరూ లేరు – అది నిజమే కానీ అంత కాంప్రహెన్సివ్ కవరేజి ఎవ్వరూ సాధించలేరేమో బహుశా. ముఖ్యంగా విదేశీయులు. కనుక ప్రొఫెసర్ ఆంటోనియా గారికి ధన్యవాదాలు, నమస్కారాలు, కృతజ్ఞతలు, అన్నీ.

Published in: on June 5, 2026 at 4:03 pm  Leave a Comment  
Tags:

Short Story: How to Arrive Before You Leave

The email arrived on a Tuesday, a day of suffocating Ottawa humidity where the air itself felt like a warm, wet towel. Clove Sharma was in her home office, staring at a screen filled with software code, when the notification popped up. It bore the crisp, sans-serif authority of BeyondFrance airlines.

Subject: Important Update Regarding Your Trip to Bangalore

Her heart did a familiar little dip. “Update” was corporate euphemism for “problem.” She was flying to see her parents in Bangalore for the first time in three years. The trip was a meticulously planned pilgrimage, a journey back to the scent of filter coffee and monsoon rains. She clicked it open.

Dear Ms. Sharma,

Due to operational constraints, your flight BF347 on July 7th has been cancelled. We apologize for the inconvenience. We have taken the liberty of rebooking you on an alternate itinerary to ensure you reach your destination with minimal disruption.

Below was the new schedule. Clove scanned it, her eyes tracing the familiar path: Ottawa (YOW) to Paris (CDG), then Paris to Bangalore (BLR).

  1. Flight BF345: Ottawa (YOW) to Paris (CDG)
    • Departs: 17:05, July 7th (Ottawa Time)
    • Arrives: 06:10, July 8th (Paris Time)
  2. Flight BF192: Paris (CDG) to Bangalore (BLR)
    • Departs: 10:40, July 7th (Paris Time)
    • Arrives: 00:15, July 8th (Bangalore Time)

Clove read the second leg again. And again. She toggled between the email and her calendar, as if a different application might render reality differently. Her brain, conditioned to find logical errors in complex systems, felt like it had hit a blue screen of death.

The flight from Paris to Bangalore was scheduled to depart a day before her flight from Ottawa to Paris even landed.

BeyondFrance, it seemed, had not just rebooked her flight. They had booked her a seat on a time machine.

The sheer, unadulterated absurdity of it was breathtaking. It wasn’t a simple mistake, like a wrong date or a misspelled name. This was a fundamental violation of causality, an itinerary that spat in the face of the linear progression of time. She pictured the booking system, some vast, humming server farm somewhere in South America, perhaps, having a momentary psychotic break, deciding that the arrow of time was merely a suggestion. For a moment, she laughed. It was a brittle, incredulous sound in the quiet of her apartment. The laughter faded, replaced by the weary sigh of a 21st-century citizen about to do battle with a customer service portal.

She navigated the BeyondFrance website, a labyrinth of dropdown menus and unhelpful FAQs, until she found the chat icon. A bot named “Jules” greeted her with synthetic cheerfulness. After ten minutes of feeding it keywords and failing its Turing test, she finally typed the magic incantation: “Connect me to a human agent.”

A pause, then: Connecting you now…

Jean-Pierre has joined the chat.

Jean-Pierre: Bonjour, Ms. Sharma. My name is Jean-Pierre. How may I assist you with your booking today?

The name was so perfectly, stereotypically French that Clove suspected it was generated from a list. She took a deep breath.

Clove: Hello. I received an email rebooking my trip from Ottawa to Bangalore. The new itinerary seems like an impossible one to travel. 

Jean-Pierre: I am sorry to hear you are facing an issue, Ms. Sharma. May I have your booking reference number?

She provided it. The three dots pulsed on her screen for a minute, a digital drumroll for the forthcoming nonsense.

Jean-Pierre: Thank you. I have your itinerary here. Ottawa to Paris on July 7th, and Paris to Bangalore on July 7th. It seems to be in order. The system has confirmed the flights.

Clove: Jean-Pierre, please look at the times. The flight from Paris to Bangalore leaves in the morning on July 7th. My flight from Ottawa only leaves in the afternoon on July 7th.

Another pause. The dots danced their little dance.

Jean-Pierre: I see that, Ms. Sharma. The first flight is on the 7th and the connecting flight is also on the 7th. The date is correct. Is there another issue?

Clove stared at the screen, her mouth slightly agape. It was like trying to explain colour to a creature that sees only in grayscale. The agent—this supposed human—was incapable of synthesizing two pieces of information: the departure time and the physical laws of the universe. He saw data points, not a journey. The 7th was the 7th. The logic was binary, absolute, and utterly devoid of context.

This feeling was chillingly familiar. It was the same feeling she got when debugging a machine learning model that had learned a correlation without understanding causation—a model that might, for instance, conclude that because firefighters are always present at fires, they must be the ones starting them. The agent’s responses had the flavour of a Large Language Model: polite, grammatically perfect, and confidently, profoundly stupid.

She decided to change tactics. She couldn’t reason with it. She had to prompt it. She would have to lead it, step-by-step, to the conclusion that she could not, in fact, fold spacetime.

Clove: Jean-Pierre, let’s walk through this together. What time does my flight leave Ottawa?

Jean-Pierre: It departs at 17:05 on July 7th from Ottawa, Ms. Sharma.

Clove: Correct. Ottawa is in the Eastern Daylight Time zone. Paris is in the Central European Summer Time zone. What is the time difference?

The dots pulsed for a longer time. She could almost hear the whirring of a distant server, parsing a query it had never been trained on.

Jean-Pierre: The time difference is 6 hours. Paris is 6 hours ahead of Ottawa.

Clove: Excellent. So, when my flight leaves Ottawa at 5 PM on July 7th, what time is it in Paris?

Jean-Pierre: When it is 17:05 in Ottawa, it will be 23:05 in Paris on July 7th.

Clove: Exactly. Now, how long is the flight from Ottawa to Paris?

Jean-Pierre: The estimated flight duration is approximately 7 hours and 5 minutes. Let’s say 7 hours for simplicity.

Clove: Okay. So if the flight leaves at 11 PM Paris time on the 7th, and flies for 7 hours, what time and what day will it be when it lands in Paris?

The dots blinked. One. Two. Three. She imagined a billion parameters shifting, a cascade of tokens aligning, a simulated neuron firing in a vast digital cortex.

And then, the breakthrough. The “Aha!” moment.

Jean-Pierre: Ah! I see the problem now, Ms. Sharma. You are correct. If your flight lands at approximately 06:00 on July 8th in Paris, you will not be able to take a connecting flight that departs at 10:40 on July 7th. My sincerest apologies for the confusion caused by the system.

The apology was as hollow and pre-programmed as the initial greeting. There was no embarrassment in the text, no human frustration with a faulty tool. It was the simple acknowledgment of a resolved logic puzzle.  

Jean-Pierre: I can see that this was an error in the automated rebooking system. Let me find a suitable alternative for you. I am happy to inform you that we can rebook you on the flight to Bangalore departing on July 8th, and as this was our mistake, we will offer you this change free of charge.

Free of charge. The phrase hung in the chat window, a monument to corporate audacity. Clove felt a surge of cold fury. She was being graciously offered a free correction to a problem that would have required her to violate the theory of relativity. Why should she be grateful? Why wasn’t there a genuine apology? Maybe BeyondFrance should really offer her payment for the hour of her life she’d just spent teaching basic temporal mechanics to a machine?

But she was tired. This battle was won, even if the bigger war against systemic idiocy was lost every single day otherwise. 

Clove: Thank you, Jean-Pierre. Please book the flight on the 8th.

The new confirmation arrived moments later, its timeline blessedly linear. Clove closed the chat window and leaned back in her chair, the adrenaline of the argument draining away, leaving a strange, philosophical exhaustion in its wake. The absurdity of it all crystallized around the impossible instruction she’d been given, the title of a travel guide to a land that could not exist: How to Arrive Before You Leave.

She couldn’t shake the feeling that Jean-Pierre wasn’t an actual person from a BeyondFrance outsourced call center in Algiers or Tunis. Jean-Pierre was an AI model. A very sophisticated one, with a human-sounding name and access to the airline’s booking system, but an AI nonetheless. His initial inability to grasp the concept of sequential time wasn’t human error; it was a machine’s blind spot. His sudden understanding wasn’t a moment of clarity; it was the result of her feeding it a series of logical prompts that forced it down a correct computational path. She hadn’t been having a conversation; she’d been conducting a debugging session. 

It wasn’t just a booking error; it was a mission statement for the new age. The algorithms, in their relentless pursuit of efficiency, had forgotten the journey. They saw only data points—a departure city, an arrival city—and sought the shortest path between them, even if that path required tearing a hole in the fabric of reality. The system’s hallucination was a perfect, unintentional metaphor for the technology that spawned it. It wanted the result without the process, the destination without the passage.

Who benefited from this charade? Not her, the customer, who was left frustrated, angry, and forced to waste her own time acting as an unpaid quality assurance agent. Not even BeyondFrance, really. Their resources were wasted on the initial nonsensical booking, the subsequent interaction with her, and the inevitable damage to their brand reputation for anyone she told this story to. The only winner, she realized, was the invisible third party. The Big Tech companies that licensed the Jean-Pierre model to Beyond France. They collected their fees for every API call, every token generated, every frustrating, circular conversation. They profited from the friction, the inefficiency, the sheer absurdity. They had created a tool that simulated intelligence while outsourcing the burden of actual sense-making to the end user. The cost was externalized, measured not in dollars but in increments of human sanity.

And weren’t we all, in small ways, being encouraged to do the same eventually?, she wondered. We want to arrive at conclusions without the messy, beautiful struggle of the process. To generate a perfect image without the artist’s frustrating, joyful hours of effort; to write a flawless essay without the student’s long nights of research and discovery; to accept a final verdict from a black box of code we couldn’t possibly comprehend. The world was becoming obsessed with the destination, with the polished final output, while treating the journey as an outdated inconvenience to be optimized away. 

As her thoughts ran thus, Clove realized with a chilling clarity, the true meaning of her exchange with Jean-Pierre. She thought about the future this incident foretold. A world not of malevolent, Skynet-style AI, but of a far more banal and insidious reality: a world run by armies of confidently incorrect, low-cost LLM agents. A world where you are perpetually on hold, not with a human, but with a machine you must patiently, painstakingly teach the most basic facts of reality—like the fact that you cannot depart after you’ve arrived. 

The corrected itinerary on her screen was no longer a promise of a joyful reunion. It felt like a warning. A dispatch from a future already arriving, a future where reality was subject to the hallucinations of the machine, and our primary job was to gently, politely, and exhaustingly, talk it back to sanity. She was no longer just a passenger; she was a sysadmin for the collapsing logic of the world. We are not becoming the masters of intelligent machines, but the janitors of their artificial minds. 

Clove looked out her window at the hazy Ottawa summer sky. A plane, probably a short-haul flight to Toronto or Montreal, drew a clean white line against the blue. For her entire life, that journey… any journey… was a simple contract of motion through space and time. Now, it was a data packet, a transaction between algorithms, and it had fallen to her to verify its integrity.  Every update, every recalibration, was another patch on the cracked sky of reason. Maybe this was the truest shape of the future: constant motion without direction, connection without arrival.

Perhaps, she thought, this is what it means to arrive before you leave: to understand that departures are illusions, that we’ve been midair for years now, suspended between what we built and what it’s becoming. Maybe that was how life worked, too: arrivals weren’t always ahead of departures. Sometimes you reach an understanding before the moment that caused it. Sometimes you forgive before the wound has fully formed.

*****

Note: Image is entirely AI generated, and the story itself has a lot of restructuring done by AI.

Published in: on March 20, 2026 at 5:13 pm  Comments (3)  
Tags:

మూడు చంపకమాలలు

ఈమధ్య ఏఐ మాడల్స్ తో పద్యాలు చెప్పించడం దగ్గర మొదలై నేను పద్యాలు రాయడం దాకా వచ్చి నాకు అది నచ్చడం మొదలయ్యాక అది గమనించి వెరైటీగా ఉంటుందని పెళ్ళిరోజు సందర్భంగా పద్యాలు రాయమని ఒక విజ్ఞప్తి వంటి ఆజ్ఞ ఇచ్చారు నాకు పతిదేవులు. నేను చాలా రోజులైంది ఏఐ ని పద్యం రాయమని అడిగి…ఓసారి అడిగి చూద్దాం అని మొదలుపెట్టా – మొదటి పద్యం… కామన్ ఎమోషన్ కనుక అతి తక్కువ మార్పులతో.. అక్కడో పదం ఇక్కడో పదం మార్చుకునేసరికి నేను అనుకున్న భావంతో వచ్చింది. రెండో పద్యం, కవులు రాసే భావాలు కాదు కనుక కొంచెం జెమినీ కష్టపడింది. దాన్నుంచి వచ్చిన దాన్ని నేను అనుకున్నట్లు మార్చుకోడానికి నేనూ కష్టపడ్డాను. మూడోది జెమినీ కష్టం చూడలేక దాదాపుగా నేనే రాసుకున్నాను.

Published in: on February 14, 2026 at 7:36 pm  Leave a Comment  
Tags:

The Ocean Story

This is a super short story from my 6 year old – it was apparently written at school during some writing activity. I am typing out exactly as it was written, including the spelling and grammar errors.

*****

The shark was scary and mean. So, we had to do something to stop it. So, we put a trap that you cannot escape.

And… we did it! We are done with our mission.

When we went home, it was my birthday! And so we celebrated!

******

I asked her how did they catch the shark so easily and whether she wants to expand on that, and she said “No”. So, I decided to call it a “We saw, we conquered, we celebrated” story. Image generated by Gemini.

Published in: on December 10, 2025 at 12:48 am  Comments (1)  
Tags:

పద్యరచన గురించి జెమినీ పద్యం!

జెమినీ3 మాడల్ రిలీజు తరవాత నేను చాలావరకు దానిని కోడింగ్ కి వాడి చూశాను. చిన్న చిన్న ఆప్స్ రూపొందించడం కోసం వాడి చూశాను. కానీ చాలారోజులైంది ఛందస్సు వైపుకి వెళ్లలేదని ఇవ్వాళ చూశాను.

“ఈ జతచేసిన ఫైలులో ఇచ్చిన ఛందస్సు నియమాలని అనుసరించి కృత్రిమ మేధ పద్యాలు చెప్పినంతమాత్రాన కవులు/కవయిత్రులని తక్కువ చేస్తున్నట్లు కాదు, కృత్రిమ మేధ కి జీవితానుభవం ఉందా? భావోద్వేగం ఉందా? తను చూసిన వాటిలోంచి ఏదో సృష్టించగలదే కానీ సొంత అనుభవాలని పద్యంగా మలచగలదా? అన్న భావం వచ్చేలా ఒక చంపకమాల పద్యం రాయి. “

ఇది నేను ఇచ్చిన ప్రాంప్ట్. దీనితో పాటు అసలు గురు/లఘువులు ఎలా గుర్తించాలి, గణ విభజన ఎలా చేయాలి? చంపకమాల అంటే నియమాలు ఏంటి ఇలాంటివి వివరాలు ఉన్న టెక్స్ట్ ఫైల్ చేర్చాను. జెమినీ సృష్టించిన పద్యం సరిగ్గా నియమాలని అనుసరించి వచ్చింది.

దానిని రెండు మూడు అక్షరాలు మాత్రం మార్చి కాస్త అర్థవంతంగా మార్చాను.

పద్యం కవులని తక్కువ చేయడానికి కాదు. ప్రస్తుతపు సాంకేతికత ఎలా ఉందో తెలియజేయడానికి మాత్రమే. ఇప్పటికి కూడా కవిత్వం, ఇతర కాల్పనిక సృష్టి అన్నది భావోద్వేగాలని అనుభవించి, భాషాజ్ఞానం ఉన్న, ప్రతిభావంతులైన జీవుల సొత్తేనని నా అభిప్రాయం. మీ అభిప్రాయాలు మీవి.

Published in: on December 8, 2025 at 1:55 pm  Leave a Comment  
Tags: ,

Laughing Zombies – Story by a 6 year old

[This is the story dictated by my kid to me, after she read the story “When mom broke the slinky” that I wrote for her yesterday.]

***

Once, there was a mom and a daughter. They pretended to be laughing zombies. Laughing zombies are fun and happy beings. They are also caring.

Sometimes, they get lonely. But, most of the time, they are happy. They like to be healthy. But, sometimes, rude zombies come and bother the good zombies.

Yet, the two laughing zombies hug people who are sad. Then, it is time for the sad people to laugh. And then, the sad people become laughing zombies. Like this, they go hug everyone, and everyone is happy. The end.

[The following image is generated by Gemini AI.]

Published in: on November 26, 2025 at 12:09 pm  Comments (1)  
Tags: ,

When mom broke the slinky

One day, a cheerful girl named Asha was walking to school with her mom, when she realized she had a surprise in her pocket.

“Mom, look!” she exclaimed, pulling out a tangled mess of a slinky toy.

“Oh dear,” said Mom, “That looks like a super-duper knot monster!”

“fix it for me, please!”, Asha pleaded.

At first, Mom thought it was impossible to fix. But then she thought, “I want to be the coolest mom ever!”

So, she started to untangle it, twist by twist, turn by turn, all the way to school.

When they got to the school, the slinky looked almost perfect! “See, Asha? Almost done!” Mom said proudly. “Just one tiny little kink left. Let me just fix this, and it’s all yours!”

Mom gave a final, gentle twist, and—SNAP!—the slinky broke into two pieces!

Asha and Mom looked at each other, then burst into giggles.

“Look, Asha!” Mom laughed. “Now you have TWO slinkys to play with!”

Just then, Asha’s friend Rob, who had seen the slinky incident from afar, walked over. “You could use some tape, maybe?” he suggested kindly.

Mom smiled. “That’s a super idea, Rob! But I think we’ll get a brand new, even bouncier slinky this evening!”

Asha and Rob nodded, and ran off to play after waving her a bye. Mom waved back, holding the two funny pieces of slinky, still chuckling.

*******

Co-created with Gemini AI [I wrote the story, AI created an image based on my prompts].

Goal is for a 6 year old to read by herself – Hence, I kept it simple.

Published in: on November 25, 2025 at 4:39 pm  Comments (2)  
Tags: , ,

ఇథియోపియాకి వెళ్తే తిరిగి పుట్టొచ్చట!

నిన్న సాయంత్రం బయటికెళ్ళి కార్లో తీసుకొస్తూండగా మా పాప “ఇఫ్ ఐ గో టు ఇథియోపియా, ఐ విల్ బీ రీబార్న్” అనింది కారులో వెనకాల కూర్చుని.

“అంటే? ఎలా?” అన్నా నేను. అసలు తిరిగి పుట్టడం ఏంటో? ఇథియోపియా ఏంటో? నాకు నిజంగానే అర్థం కాలేదు.

“బికాజ్ 2019!” అని గట్టిగా నవ్వేసింది.

ఆ మధ్య ఒకరోజు మేము స్కూలుకి వెళ్ళడానికి ఇంటినుండి నడుస్తున్నప్పుడు కేలెండర్ల గురించి మాట్లాడుకున్నాము. కొన్ని చోట్ల ఇంగ్లీషు వాళ్ళ కేలెండర్ ప్రకారం కాకుండా వాళ్ళ పద్ధతుల్లో ఉండే కేలెండర్ ఏ అధికారికంగా ఫాలో అవుతారు – మన తేదీలు, వాళ్ళ తేదీలు వేరే ఉంటాయి అని చెబుతూ ఇథియోపియా వారి కాలమానం ప్రకారం ఇది 2017 (ఈ చర్చ రెండు నెలల క్రితం జరిగింది. మధ్యలో వాళ్ళ నూతన సంవత్సరం వచ్చి ఉండాలి. కనుక ఇప్పుడు 2018) అని చెప్పాను. ఈమె పుట్టింది 2019 లో కనుక ఇపుడు ఇథియోపియా కి వెళితే అక్కడ 2018 సంవత్సరమే కదా. అదనమాట జోకు!

దాదాపు ఆర్నెల్లక్రితం వాళ్ళ స్నేహితురాలి పుట్టినరోజు వేడుకలకి వెళ్ళాము. వాళ్ళు ఇథియోపియా నుండి పోయిన ఏడాదే వచ్చారు ఇక్కడికి. ఆ పిల్ల తండ్రి తనకి ఇంకా తేదీల అయోమయం తగ్గలేదనీ, తారీఖులు రాస్తూ 2017 అని పెట్టి ఇథియోపియన్ కేలెండర్ లో ఆలోచిస్తూ ఉంటానని చెప్పాడు.

అలా ఎప్పుడో జరిగిన చర్చని ఇప్పుడు వాడుకుని జోకింది తల్లి. ఇంత తెలివైన జోకులేస్తే అర్థం కావడానికి టైము పడుతుంది మరి. చిన్న పిల్లలని, వీళ్ళకేం తెలియదని తేలిగ్గా తీసిపారేయకూడదు అందుకే!

Published in: on November 14, 2025 at 9:01 pm  Leave a Comment  
Create your own website, free on WordPress.com.Create your own website.
Start free