What counts as a waste of tax payers’ money in research?

There was a time (2-3 years back) I and my friend/colleague M used to discuss about how doing full-time research in a public university is a waste of tax payers’ money. We were our respective cynical selves at that time, of course. But our general opinion (mine is still the same – I don’t know about my friend’s) was that research in public university should also include teaching/mentoring/administrative duties, and not pure 100% research.

I did not see myself as a future academic at that time, but here I am.

Yesterday, I heard this bizarre comment about “some research” being a waste of tax payers’ money and I have been wondering ever since – how do we decide? and who decides? and what exactly is a waste?

A few months ago (April-May 2017), a famous robotics professor got an award for teaching and gave a talk on teaching in large classrooms. I attended the talk – it was great, and I learned a lot of stuff. He made a calculation in the talk which fascinated me. When you are teaching a technical course for the first time, according to his estimates of the number of hours of preparation you put in for that, if you divide your salary into a per hour basis, you end up getting about the same salary as a Mac Donalds service counter employee. He went on to show how that gets better as time progresses and you repeat courses (Mac Donalds employee is a bad job is not what I mean. I don’t know about that job. I am saying – for all the aura around PhD and professor-hood – it can also be one of the poorly paying job for a PhD).

With that context, one can argue that profs are under-paid (at the junior level at least). One can perhaps support this statement by looking for corporate trainers and their salaries. Also, generally, there are two kinds of academic research that happen:

a) funded (funded by the university or some external agencies)
b) un-funded (where the professor, or some enthusiastic students try to work on small projects by themselves, in their free time)

Funded research by default means –
a) someone taught our idea is worth funding and may have the potential to benefit humanity
b) the students get paid for working on that
c) their tuition gets paid in some cases
Unfunded research ofcourse will not give any of these.

So, in that context, how does one individual decide one research benefits humanity and one research is a waste of tax payers’ money? What are the parameters? Is that judgement reproducible? If it is a waste of money, why did it get funded in the first place? The question is even absurd in the case of unfunded research ofcourse, because none of the involved parties get paid anyway – they are doing it in their spare time.

I mean – one can argue
a) Organizing conferences in fancy hotels is a waste of tax payers’ money.
b) Going to 5,6 national and international conferences a year is a waste of tax payer’s money.
c) Staying in fancy hotels instead of normal ones during these official trips is a waste of money.

But, passing value judgements on a topic of research? How do we decide? What is the rationale? That too, instead of looking for whether the topic itself was explored thoroughly and properly in the presented work. I have never heard such a thing in my life as a conference goer (incidentally, first one was IJCAI 2007). It is a part of “naa-ism” I guess – saying: “Anything I do is great. Everybody else ofcourse does pure trash.”

NOTE: This is not a well thought out critique of the question “Who decides what research project is a waste of tax payers’ money?”. It is more like a dump of my current thoughts. Based on time, I may perhaps write a more well-argued post.

Advertisements
Published in: on September 23, 2017 at 3:31 pm  Comments (5)  

కాళోజీ “నా యిజం”

కాళోజీ నారాయణరావు గారి ఆత్మకథ “యిదీ నా గొడవ” చదువుతూ ఉన్నాను. ఎక్కడికక్కడ ఆయన చాలా entertainingగా, ఆయన మాటలు/రాతలు మళ్ళీ మళ్ళీ వినాలనిపించేలా అనిపిస్తున్నాయి… ఆట్టే నాకు కాంటెక్స్ట్ లేకపోయినా (ఈయన గురించి పేర్వారం జగన్నాథం అనుకుంటాను, బయోగ్రఫీ రాశారట. అది చదవాలి త్వరలో!). ఇలా చదువుతూండగా నాకంట బడ్డ నాయిజం అన్న కవిత నన్ను విపరీతంగా ఆకట్టుకుంది. నా గురించి, నాకు తెల్సిన చాలామంది గురించి నేను చదువుతున్నట్లు అనిపించింది 🙂 ఆ కవిత ఇక్కడ పంచుకుంటున్నాను. ఇది ఎప్పుడో రాసినది కనుక కాపీరైట్ల గురించిన పట్టింపు ఉండదని ఊహ.

నా యిజం

నేనున్నదే నిలువదగిన చోట
అటుఇటు పోయినచో లోటు
నను దాటిన భ్రష్టాచారం
వెనుకబడిన చాదస్తం
నాది నిత్యనూత్న వికసిత జ్ఞానం
నీది బుద్ధి జాడ్య జనితోన్మాదం
నాకోపం స్వభావసిద్ధం
మీకైనను ఓర్పుండొద్దా?
నాకున్నవి అన్నియు హాబీలు
మీకున్నవి వ్యసనాలవి తగవు
నాదంతయు అప్టుడేట్ కల్చర్
దస్ ఫార్ అండ్ నో ఫర్దర్
ఇదిగిదిగో చెలియలికట్ట
కాదన్నవాడి కన్నులు లొట్ట
నాకందినది నాది
నాకందనిది మనది
నానా ‘యిజా’ల కడుగున జూడ
‘నా యిజం’దే అగుపడును జాడ.

Published in: on September 22, 2017 at 3:21 am  Comments (1)  

Todas and their songs – Notes from an article

I got curious about the Toda people after noticing in a dictionary that there are 50 or more words related to Buffalo in their language. So, I started reading through the Wikipedia article on them which had a reference to the following article:

Oral Poets of South India: The Todas
M. B. Emeneau
The Journal of American Folklore
Vol. 71, No. 281, Traditional India: Structure and Change (Jul. – Sep., 1958), pp. 312-324
Published by: American Folklore Society
DOI: 10.2307/538564
Stable URL: http://www.jstor.org/stable/538564
(It is free to read if you create a login)

I am just listing a few notes I made to myself while reading in this post here. Some of them are direct quotes from the article and some of them are my summaries.

* The language and culture are apparently quite different from others around.

“The culture of the Todas is just as divergent from its Indian roots as is their language, because of their long isolation (since the beginning of the Christian era, as I think I have now proved) from the general streams of Hindu culture. This isolation was produced both by their geographical situation on a lofty, 8ooo-foot-high plateau and by the general framework of the Hindu caste system within which they and their
few neighbors live. This social framework favors diversity within unity, and on the Nilgiri plateau, an area of forty by twenty miles, has allowed four communities to live symbiotically, but with four remarkably different cultures and four mutually unintelligible languages”

* It is amazing that a community of 600 people have a complex caste system with sub-castes and clans (“right down to the individual family”)

* When I saw a Toda dictionary earlier this week, I wondered at the number of words referring to Buffaloes in their vocabulary, and thought it should have some religious significance. Here is what Emeneau says:

“The care of the buffaloes has been made the basis of religion. Every item of dairy practice is ritualized, from the twice daily milking and churning of butter to the great seasonal shifting of pastures, the burning over of the dry pastures, and the giving of salt to the herds.”

* Songs seem to be a very important part of their culture

” It was not long after my work started on the Toda language that I found that the utterances of greatest interest to the Todas themselves were their songs, and that here was a new example of oral poetry.”

* Linguistic structure of these songs is described in detail by the author. I don’t think I fully understood, but there are things that fascinated me at the first glance:

“Sentences consist of from one sung unit to as many as five or six or even seven, with a possibility of quite complicated syntax. But, one very striking feature of the structure, no such sentence may be uttered without being paired with another sentence exactly parallel to it in syntactic structure and in number of units.”

* They seem to have a song for every event in their culture, and specific words and phrases for such events.

“We do not know much about the history of the song technique, but it became clear after a large number of songs had been recorded, that in the course of the presumably long development of the technique, every theme in Toda culture and every detail of the working out of every theme have been provided with
one or several set patterns of words and turns of phrase for use in song.”

* Found these remarks on the role of songs in their culture quite amusing: “Given the technique and the interest in the songs, a corollary but perhaps unexpected consequence is that every Toda can and does compose songs” and “Every Toda can be his own poet laureate.

* What was interesting was this comment on the music of these songs:

“I was told, however, that ideally every new song that is sung should have a new tune. One composer went so far as to tell me that only the tunes matter; anyone can compose the words.”

* Finally, the concluding remarks had a very curious observation:
“There is in their world view no urge to universalize the themes of their culture and the verbal expression of them. At the same time there is no urge towards self-expression; it is, in fact, an urge that would be out
of place and might even be divisive in the closed culture of a small community. Their poetry then is strictly a miniature and provincial, even parochial, art with many limitations. … .. ”
– I found it pretty cool – not bothering about universalizing their themes. Not bothering about too much of self-expression. But just depicting their own world, community and culture.

Overall, pretty interesting stuff.

Published in: on September 3, 2017 at 7:38 pm  Leave a Comment  
Tags:

Buffalo Vocabulary

Last month, a friend asked me to get some information for him from a book that was not accessible where he lived. The book is:

Toda Vocabulary: A Preliminary List
Tsuyoshi Nara and Peri Bhaskara Rao
(more info on WorldCat)

Not having heard of the language, and not knowing anything about it, I was just doing the job of an information provider, updating my friend with the information he asked (even if I cannot understand it). However, this morning, as I started skimming through, I was intrigued by the number of words referring to Buffaloes in Toda vocabulary. They should have some kind of cultural significance in the Toda people’s lives! (Wikipedia article on the Toda People gives a context)

I am listing down some of the English meanings (49 words!!!) – not listing the original Toda words for them as it was in phonetic alphabet, print book, and it is difficult to type 🙂

Note: The book is organized in three ways: words sorted by Toda word, by Toda word endings, by English meanings. I browsed through English meanings (in which Buffalo, a buffalo, male buffalo, wild buffalo all come in entries around b, a, m, w and not together. So, what I am writing is not exhaustive. This is just what I found by skimming through the pages quickly.

**********
1. a buffalo allows calf to suck
2. a buffalo gives a side glance before charging
3. a buffalo that goes dry
4. a buffalo ready for milking
5. a buffalo let out to graze early in the morning before being milked
6. barren buffalo
7. buffalo calf (between one and two years of age)
8. buffalo calf (between two and three years of age till it becomes pregnant)
9. buffalo of Kurpoly temple of the kas clan
10. buffalo pen (2 words)
11. buffalo that has given birth to a calf
12. buffalo with beautiful horns
13. buffalo with divine power
14. buffaloes contributed by Poyol
15. buffalo given as a gift to ones daughter or as a share to one’s sons
16. buffaloes that accompany another buffalo that is being driven
17. buffaloes that have gone astray for the night without returning to their pen
18. buffaloes given as gift by the father of a bride to the father of a bridegroom
19. buy and bring a buffalo
20. when a buffalo scratches itself
21. when a buffalo suspends the flow of milk while being milked
22. buffalo that brings luck
23. a person who bought the buffalo
24. a stick traditionally used to drive buffaloes
25. adolescent male buffalo
26. afterbirth of buffaloes
27. callus formed on the thumb due to milking buffaloes
28. ceremony of first milking of temple buffaloes
29. ceremony of giving salt to buffaloes in the season when kor grass grows
30. drive buffaloes on migration
31. drive calf away from udder
32. dry buffalo
33. female buffalo calf
34. female buffalo heifer between 2–3 years of age
35. milch buffalo
36. buffalo that is not pregnant
37. offering buffalo calf in Ti: temple
38. own buffaloes
39. one generation of buffaloes
40. pregnant buffalo
41. relationship between buffaloes and men
42. sacred buffalo/temple buffalo
43. smear buffalo dung on (ritual cleaning)
44. stone or post at which buffalo is killed at funeral
45. two buffaloes that give milk to the same calf
46. vulva of a buffalo
47. wild male buffalo
48. wild female buffalo
49. wild buffalo

********
In the process, also noticed a few other interesting, specialized words:
words for stone:
* an arrangement of three stones (in front of a temple) in the shape of the Greek letter Pi
* a stone kept at some temples on which some milk is sprinkled by the preist before he takes the milk into the temple (milk-pour-stone)
* a stone placed near a buffalo pen
* stones put on top of a temple
* a stone which marks the place where women receive buttermilk
* stone or post at which buffalo is killed at funeral
* stone used in weight lifting competitions
(all have same word ending as far as I remember)
* large rock standing by itself

Quite a fascinating experience! May be more on this later if I get to read something about Toda people and their culture.

Published in: on September 3, 2017 at 6:27 pm  Comments (1)  
Tags:

సంస్కృత భాషావేత్తల ప్రకారం పదాల వర్గీకరణ

“Indian Theories of Meaning” పుస్తకం చదవడం ఇంకా నెమ్మదిగా కొనసాగుతోంది. పదాలను దాటి, వాక్యం ఎలా ఉద్భవిస్తుంది అన్న Sphota theory గురించిన చర్చల దాకా వచ్చాను. ఆ చర్చ నాకు ఆట్టే ఆసక్తికరంగా తోచలేదు – theory మాత్రమే ఎక్కువగా ఉన్నట్లు తోచి ఆట్టే ఆలోచించలేదు. మధ్య మధ్యలో కొన్ని అంశాలు (శబ్దానికి, అర్థానికి సంబంధం గురించి చర్చ) వంటివి కొంచెం pragmatics గురించి ఆలోచనలు కలిగించాయి కానీ, ఎక్కువ భాగం నేను relate చేసుకోలేకపోయాను. కానీ దానికి ముందు పదాల వర్గీకరణ గురించి రాసిన అధ్యాయం గురించి తరువాత చాలాసార్లు అనుకున్నాను. దాని గురించిన టపా ఇది.

ప్రాచీనుల ప్రకారం పదాలలో నాలుగు వర్గాలంట: యౌగిక, రూఢ, యోగారూఢ, యౌగికారూఢ.

౧. యౌగిక: వ్యుత్పత్తి ని బట్టి ఉన్న అర్థం చెప్పగలిగే పదాలు. “It’s meaning is determined by those of its component parts, and does not signify anything more or less than the meanings of its parts”. ఇలాంటి పదాల అర్తాలు వ్యుత్పత్తి, వ్యాకరణం తెలిస్తే గ్రహించవచ్చన్నమాట. రచయిత “derivative” అని అనువదించారు ఈపదాలని ఇంగ్లీషులోకి. నాకైతే compositional సబబేమో అనిపించింది. (principle of compositionality గుర్తొచ్చి.)

ఇందులో మూడు రకాలంట మళ్ళీ. కృదంత, తద్దిత, సమస్త పద. క్రియా పదాలకి ప్రత్యయాలు (suffixes) జోడించగా ఏర్పడేవి కృదంత యౌగికాలు (వచ్చాడు, వస్తారు వంటివి అనుకుంటాను) అనబడు primary derivatives, నామవాచకాలకి ప్రత్యయాలు జోడిస్తే ఏర్పడేవి తద్దికాలు అనబడు secondary derivatives, రెండు లేదా ఎక్కువ పదాల కూర్పుతో ఏర్పడే సమస్త పదాలు (compound words).

౨. రూఢ: conventional అన్నారు. అర్థానికి, వ్యుత్పత్తికీ సంబంధం లేని పదాలు (కుక్క, పిల్లి ఇట్లాంటివి). కొన్ని సందర్భాల్లో వీటికి క్రియా ధాతువులో (verbal roots), ప్రత్యయాలో (suffixes) ఉన్నట్లు అనిపించినా వీటిని వాటి నుంచి వచ్చిన derivatives అని చెప్పలేము.

౩. యోగరూఢ: Derivative meaning, conventional meaning రెండూ ఒకటైన పదాలు. ఉదాహరణలుగా: పంకజం, కృష్ణసర్పం అన్న పదాలు చెప్పారు. పంకజం – మనం కమలం (lotus) ను అంటాము. వ్యుత్పత్యర్థం బురదలో పుట్టినది అన్నది కమలానికీ వర్తిస్తుంది. కృష్ణసర్పం/నల్లత్రాచు కూడా అలాగే. భారతీయ భాషావేత్తల ప్రకారం “conventional usage restricts the application of the derivative sense” పంకజం అని బురదలో పుట్టిన ప్రతిదాన్ని అనము కదా, అనగలిగినా కూడా. ఇది చదివాక యౌగిక పదాలకి “derivative” అని వాడ్డమే సబబు కాబోలు అనిపించింది.

౪. యౌగికారూఢ/రూఢయౌగిక: ఒక పదానికి వ్యుత్పత్యర్థం, రూఢికార్థం వేరుగా ఉన్నప్పుడు, రెండూ సరైన అర్థాలే అయినప్పుడు అది యౌగికారూఢం. ఉదాహరణగా ఆశ్వగంధ అన్న పదం ఇచ్చారు – derivation బట్టి చూస్తే గుర్రం తాలూకా వాసన, convention బట్టి చూస్తే చెట్టు పేరు.

కొంతమంది ఐదో రకం పదాలను కూడా చెబుతారట – నిరూఢలక్షణాలని – “words commonly used in their metaphorical sense”.

చివరగా, Brhaddevata అన్న గ్రంథం ప్రకారం ఒక పదాన్ని ఐదు రకాలుగా వర్ణించవచ్చట:
– Derived from the root
– Derived of the derivative of the root
– Derived from compound meaning
– derived from a sentence
– confused derivation.

అదీ పదాల వర్గీకరణ కథ.

(ఒక్క గమనిక: ఆ పుస్తకం చదువుతున్నాను గాని, నాకు ఆసక్తికరంగా తోచినవి, ఎంతోకొంత అర్థమైనవి, నాకు ప్రస్తుత Natural Language Processing పాఠ్యాంశాలతో, పరిశోధనలతో సామ్యం ఉన్నట్లు తోచినవీ మాత్రమే బ్లాగులో పంచుకుంటున్నాను. ఆయా పుస్తకాల సారాన్ని జాతి జనులకి బోధించడం నా కర్తవ్యం కాదు- గమనించగలరు. అసలింతకీ ఈ పుస్తకం చేసినదే అది – ప్రాచీనుల రచనల సారాన్ని క్లుప్తంగా చెప్పడం.)

Published in: on August 12, 2017 at 6:47 pm  Comments (5)  
Tags:

సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం – పూర్వపు భాషావేత్తల ఆలోచనలు

గత టపాలో ప్రస్తావించిన “Indian Theories of Meaning” పుస్తకాన్ని బట్టి ఒక పదానికి ఒక సందర్భంలో సరైన అర్థం తెలుసుకోవడం ఎలా? అన్న దానిగురించి అప్పటి భాషావేత్తల్లో, తత్వవేత్తల్లో చాలా చర్చ జరిగినట్లు తోస్తుంది. సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం తెలుస్కోడానికి చూడవలసిన లక్షణాల గురించి రాశారు. వాటి గురించి క్లుప్తంగా నేను తెలుగులో రాసుకుంటున్న నోట్సు ఇది.

అ) సంసర్గ/సంయోగ – ప్రస్తుత వాక్యంలో ఒక పదం తాలూకా అర్థం అది దానికి వాక్యంలో గల మరో పదంతో ఉన్న సంయోగాన్ని (association) ని బట్టి నిర్థారించడం. “గురువు” అన్న పదానికి ఆంధ్రభారతిలో చూస్తే ఉపాధ్యాయుడు, బృహస్పతి, కాపాడువాడు, లఘువు కానిది, కులపెద్ద ఇలా పదిహేను దాకా అర్థాలున్నాయి. మన వాక్యంలో “దేవ గురువు” అని ఉంటే బృహస్పతి అని, “రెండు గురువులు” అంటే “లఘువు కానిది” అని అర్థం చేసుకోవడం అనిపించింది.

ఆ) విప్రయోగ: “కలం” అన్న పదానికి – లేఖిని, ఓడ, ఇరవై నాలుగు శేర్లు, పాత్ర, గండి, రేతస్సు అంటూ ఇన్ని అర్థాలున్నాయి ఇప్పుడే ఆంధ్రభారతి నిఘంటువు వల్ల తెలిసింది నాకు. కానీ మనబోటి ఆధునికులు వచ్చి “సిరా లేని కలం” అంటే “సిరా” అన్నది వీటిల్లో పెన్నుకి మాత్రమే సరిపోయే పదం కనుక, అది లేని కలం అంటే లేఖిని కావాలి అని నిర్థారించుకోవడం.

ఇ) సాహచర్య: పరస్పర సంయోగాన్ని బట్టి అర్థం చేసుకోవడం. రాముడంటే శ్రీరాముడు, బలరాముడు, పరశురాముడు – ఎవరైనా కావొచ్చు కానీ, సీతా రాములనో, రామ లక్ష్మణులనో రాసినపుడు శ్రీరాముడనే కదా! అయితే ఇది కూడా ఒకవిధమైన సంయోగమే కదా అనుకోవచ్చు కానీ, జగన్నాథుడనే పండితుడు ఈ విధంగా ద్వంద్వ సమాసం లాగా ఉంటే అది సాహచర్యమని భేదం చెప్పాడంట. (ఈయన తెలుగాయనంట. ఇప్పుడే వికీ ద్వారా తెలుసుకున్నా!)

ఈ) విరోధిత: కర్ణార్జునులు అంటే ఇక్కడ కర్ణుడికి అర్జునికి ఉన్న విరోధం అన్న సంబంధం కారణంగా ఇది కర్ణుడి విరోధి, పాండవ మధ్యముడైన అర్జునుడు కానీ, కృతవీర్యుడి కొడుకు కార్తవీర్యార్జునుడు కాదని అర్థం చేసుకోవచ్చు. దీనికి సాహచర్యానికి తేడా ఏమిటన్నది వాళ్ళు రాయలేదు కానీ, ఈ “విరోధం” అన్నదే అని నేను అనుకుంటున్నా. సంయోగం-విప్రయోగం మధ్య తేడా లాగానే.

పై నాల్గింటినీ “సహసంబంధం” (collocation) అన్న గుంపు కింద చేర్చవచ్చు.

ఉ) అర్థ: Purpose served అని రాశారు ఆంగ్లంలో. దీనికి నాకు సరైన ఉదాహరణ తట్టడం లేదు కనుక వాళ్ళదే వాడతా. “అంజలినా జుహోతి” అని (oblation with folded hands), అంజలినా సూర్యం ఉపతిష్ఠతే (worship sun with folded hands) అని రెండు వాక్యాలుంటే, రెంటిలో “అంజలి” అన్న పదానికి గల అర్థ భేదాన్ని వాళ్ళు చేస్తున్న పనిని బట్టి నిర్థారించడం.

ఊ) ప్రకరణ: ఆ పదం వచ్చిన వాక్యం ఏ సందర్భం లో ఉంది అన్నదాన్ని బట్టి. గాంధీ గురించి వాక్యం ఉంటే అది ఏ గాంధీ? అన్నది తెలియాలంటే అది ఏ వాక్యంలో, ఏ సందర్భంలో వచ్చిందో తెలియాలి కదా.

ఋ) లింగ: “indication from another place” అని రాశారు వివరణగా. నాకైతే ప్రకరణ లాగానే అనిపించింది. ఇప్పటిదాకా మొదటి ఐదూ వాక్యం పరిధిలో అర్థాన్ని గురించి చర్చిస్తూంటే ఈ రెండూ వాక్యం పరిధి దాటి చుట్టుపక్కల వాక్యాల్లోని సమాచారాన్ని బట్టి పదార్థాన్ని నిర్ణయించడాన్ని గురించి చెబుతున్నట్లు అనిపించింది (anaphora resolution గురించి రాసినట్లు తోచింది)

ౠ) శబ్దస్యానస్య సన్నిధి: “vicinity of another word” అన్నారు. collocation లాగానే అనిపించింది. చుట్టుపక్కల ఉన్న ఏదో పదం మూలాన ప్రస్తుత పదం తాలూకా నానార్థాలలో కొన్ని illogical అనిపించడం. అక్కడ ఇచ్చిన ఒక్క ఉదాహరణ మాత్రం కొంచెం తేడా ఉందని చెప్పింది. “కరేన రజతే నాగాః” అని వాక్యం. కర (చేయి, తొండం), నాగ (ఏనుగు, పాము) అని రెండు పదాలకీ నానార్థాలున్నా, ప్రతి పదం రెండో పదం తాలూకా అర్థాన్ని నియంత్రిస్తుంది అంటారు.

ఎ) సామర్థ్య: “కోకిల మధువు మత్తులో ఉంది” అన్న వాక్యంలో మధువు కి అర్థం కావాలంటే, ఆంధ్ర భారతి ప్రకారం పాలకూర మొదలుకుని పూదేనె దాకా నానార్థాలు ఉన్నాయి కానీ, కోకిలని మత్తుకు గురిచేయగలిన సామర్థం కలది వసంత ఋతువు కనుక ఇక్కడ అదే సరైన అర్థం అని నిర్థారించడం.

ఏ) ఔచితి: ఒక సందర్భానికి సరిగ్గా తోచే అర్థం. పైవన్నీ కూడా దానికోసమే కదా అనిపించింది కానీ అలంకార ప్రయోగాలు చేస్తున్నప్పటి వాక్యాల గురించి అనుకుంటున్నాను ప్రస్తుతానికి.

ఐ) దేశ: సంఘటన జరుగుతున్న స్థలాన్ని బట్టి అర్థం నిర్థారించడం.

ఒ) కాల: అలాగే, కాలాన్ని బట్టి.

ఓ) వ్యక్తి: లింగ భేదాన్ని బట్టి అర్థం గ్రహించడం.

ఔ) స్వర: ఉచ్ఛారణ బట్టి అర్థంలో తేడాలు గ్రహించడం.

మొత్తానికైతే నేను ఇదంతా చదివి వీటిని మూడు భాగాలుగా వర్గీకరించుకున్నా:
– వాక్యంలోని ఇతర పదాలతో సహసంబంధం (అ, ఆ, ఇ, ఈ, ౠ, ఎ, ఏ)
– పదం వాడిన broader context (ఉ, ఊ, ఋ, ఐ, ఒ)
– ఇతర పదాలతో సంబంధం లేకుండా పదం లోనే inflection వల్లనో, ఉచ్ఛారణ వల్లనో తెలుసుకోవడం (ఓ, ఔ)

పుస్తకంలో ఆయన కూడా మూడు వర్గాలు చేశాడు.
– grammatical means such as gender, part of speech, flectional endings
– verbal context
– non-verbal, situational context
(నేను వెర్బల్-నాన్ వెర్బల్ అని కాక ఒక వాక్యం, పలు వాక్యాలు అని విభజించుకుని, వెర్బల్-నాన్ వెర్బల్ కలిపేశానన్నమాట).

మొత్తానికి పెద్ద లిస్టే.

మతిలాల్ గారి పుస్తకంలో వీటి గురించి ఇదివరలో చదివా కానీ, ఐదేళ్ళ నాటితో పోలిస్తే ఇప్పుడు కొంచెం ఈ అంశాల మీద ఎక్కువ అవగాహన ఉన్నందువల్ల కొంచెం స్పష్టత వచ్చింది ఆలోచన. మళ్ళీ ఓసారి ఆ పుస్తకం చదవాలి.

Published in: on July 28, 2017 at 12:08 am  Comments (3)  
Tags:

పదాలకి అర్థాలు ఎలా తెలుస్తాయి?

“Indian Theories of Meaning” అని ఒక పుస్తకం గత నెల చెన్నై వెళ్ళినపుడు అడయార్ థియొసాఫికల్ సొసైటీ వారి పుస్తకాల దుకాణంలో కొన్నాను. నిన్న అది చదువుతూండగా “How do we learn the meanings of words?” అన్న శీర్షిక కింద ప్రాచీన భారతీయ తత్వవేత్తల ప్రకారం ఉన్న ఎనిమిది మార్గాల గురించి రాశారు. వాటి గురించి క్లుప్తంగా:

౧. వృద్ధవ్యవహార: పెద్దలు పదప్రయోగం నుండి. ప్రభాకరుడనే మీమాంసకుడి ప్రకారం భాష నేర్చుకోడానికి ఇదే మార్గమట. పెద్దలు మాట్లాడే వాక్యాలు, వాటికి అనుబంధంగా చేసే పనులను బట్టి వాక్యాలు, పదాలు, అర్థాలు నేర్చుకోడం సహజమైన మార్గం. ఇందులో మూడు రకాలు:
– ప్రత్యక్ష : నేరుగా మాటకీ-చేతకీ సంబంధం చూడగలగడం.
– అనుమాన (inference): అన్నవారి మాటకి విన్నవారి స్పందనని బట్టి అర్థం ఊహించడం
– అర్థపత్తి (postulation): రాజు గారి పెద్ద భార్య మంచిదంటే చిన్న భార్య కాదని అనుకోడం అర్థపత్తి అనిపించింది నాకు అక్కడ ఉదాహరణ చూస్తే.
చాలా మంది సంస్కృత భాషావేత్తలు ఈ విధంగా నిజజీవితంలో వాడుకను నేర్చుకుంటూ భాష నేర్చుకోవడం ఉత్తమమైన పద్ధతని భావించేవారట.

౨. ఆప్తవాక్య: నమ్మదగ్గ వ్యక్తి నుండి వచ్చే వాక్యాల ద్వారా పదాల అర్థాలు తెలుసుకోవడం. ఇందుకు ఉదాహరణగా పిల్లలకి వాళ్ళ తల్లిదండ్రులో, బంధువులో ఇంట్లో భాష నేర్పే ప్రయత్నం చేయడం ఉదాహరణగా చెప్పారు. అంటే “ఆయన నాన్న. ఈమె అమ్మ. ఇది పెన్ను” ఈ టైపులో నేర్పితే క్రమంగా అర్థాలు తెలియడం.

౩. వ్యాకరణం: పదాల పుట్టుక, కూర్పు మొదలైనవి వ్యాకరణం ద్వారా నేర్చుకోవడం. వ్యాకరణానికి గల ముఖ్య ఉపయోగం తొందరగా సరైన భాష నేర్చుకోవడమే అన్నారు ఈ రచయిత.

౪. ఉపమాన: పోలికని బట్టి నేర్చుకోవడం. ఫలానా అడవి దున్న ఆవు జాతికి చెందినవాటిలా ఉంటుందని చెబితే, తర్వాత దాన్ని ఎపుడన్నా చూసి గుర్తు పట్టగలగడం (థియరీ చదివి ప్రాక్టికల్స్ చేయగలగడం?)

౫. కోశ: అమరకోశం టైపు పుస్తకాల నుండి నేర్చుకోవడం.

౬. వాక్యశేష: ఏదన్నా వాక్యంలో పదం అర్థం కాకపోతే తక్కిన భాగం కూడా చదివి సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం చేసుకోవడం.

౭. వివృతి: వ్యాఖ్యానం ద్వారా అర్థం చేసుకోవడం

౮. సిద్ధపదసాన్నిధ్య: ఒక వాక్యంలో ఇతర (మనకి అర్థం తెలిసిన) పదాలతో ఈ పదానికి ఉన్న సంబంధాన్ని పట్టి పదార్థాన్ని గ్రహించడం.
ఇదే అర్థం వచ్చేలా J.R.Firth అనే బ్రిటీషు భాషావేత్త యాభైల్లో అన్నారు. ఆ వాక్యం ఇది: You shall know a word by the company it keeps (Firth, J. R. 1957:11)
తరువాత్తరువాత Firth ఆలోచన భాషాశాస్త్రాన్నీ, తరువాత కంప్యూటర్లనీ భాషాశాస్త్రాన్నీ కలిపే కంప్యుటేషనల్ లింగ్విస్టిక్స్ నూ ప్రభావితం చేస్తున్న Distributional Semantics అన్న పరిశోధనారంగం గా మారింది. ప్రస్తుతం నడుస్తున్న Deep Learning హవాలో భాషకు సంబంధించిన సాఫ్ట్వేర్ వెనుక ఉన్న Word embeddings కూడా ఈ distributional semantics పుణ్యమే. ఈ విషయమై భారతీయ భాషావేత్తలు ఎప్పుడో ఆలోచించారని తెలిసి ఆశ్యరంగా అనిపించింది. ఇదివరలో దీని గురించి బి.కె.మతిలాల్ గారి పుస్తకంలో ప్రస్తావించారు కానీ ఇంత వివరంగా లేదనుకుంటాను.

ఈ క్రమంలో ఈ “ఎనిమిది మార్గాల” గురించి వెదుకుతూండగా తెల్సిన మరో విషయం – 8 way of knowing అని నేటివ్ అమెరికన్, నేటివ్ ఆస్ట్రేలియన్ మొదలైన ఆదివాసీల మధ్య కూడా ఉందని. ఆన్లైన్ దొరికిన ఒకటి, రెండు లంకెలు చూడగా అది, ఇది వేరేలా అనిపించాయి కానీ, నేను పెద్దగా చదవలేదు వాటిని.

********

ఈ పుస్తకం వివరాలు:
Indian theories of meaning
Kunjunni Raja
Adyar Library Research Center.
First published in 1963 (Originally: doctoral thesis at London University)
అడయార్ థియోసాఫికల్ సొసైటీ వాళ్ళ దగ్గర దొరుకుతుంది.

Published in: on July 24, 2017 at 11:39 pm  Leave a Comment  
Tags:

Zelig

Zelig అన్నది 1983లో వచ్చిన Woody Allen సినిమా. ఇదివరలో ఓ రెండేళ్ళ క్రితమేమో కొంచెం చూశా జర్మన్లో. కథ చాలా వెరైటీగా ఉందే అనుకున్నా, సబ్టైటిల్స్ కూడా లేకుండా జర్మన్ లో చూడ్డం కష్టమని ఆపేశా. ఈవారమే మళ్ళీ చూడగలిగాను. నాకు చాలా ఆసక్తికరంగా అనిపించాయి కథ, తీసిన పద్ధతీ. అందువల్ల సినిమా గురించి నాకు అనిపించిన నాలుగు ముక్కలూ రాసుకుందామని ఈ టపా.

కథ డాక్యుమెంటరీ పద్ధతిలో సాగుతుంది. 1920-30లలో జరిగిన Zelig ఉదంతం గురించి 1980ల నాటి నిపుణులు నెమరువేసుకుని విశ్లేషిస్తున్నట్లు చూపిస్తారు. ఈ “నిపుణులు”గా నిజ జీవితంలోని ప్రముఖులు (ఉదా: Susan Sontag, Saul Bellow వంటివారు) అతిథి పాత్రలు పోషించారు. మొత్తానికి Zelig కల్పిత పాత్ర, అతని కథా కల్పితం.  మొత్తానికి సినిమాలో కనబడే విశ్లేషకులూ, నిపుణులూ, అలాగే కథలో క్లిప్పింగ్స్ లో, ఫుటేజిలలో కనబడే ప్రముఖులు అసలు వ్యక్తులే కానీ మొత్తం కథ, సెటప్ మట్టుకు కల్పితం అనమాట.

కథ విషయానికొస్తే, Zelig అన్న మనిషి గురించి 1920-30 లలో రకరకాల కథనాలు వస్తాయి. మొదట Scott Fitzgerald ఒక పార్టీలో అతన్ని గమనించి అతని గురించి చెబుతాడు. విషయం ఏమిటంటే, Zelig పార్టీలోని గొప్పవారి దగ్గర వాళ్ళలో ఒకడిలా, వాళ్ళ యాసలో, వాళ్ళ భావాలకు అనుగుణంగా మాట్లాడుతూ, బాగా చదువుకున్న, డబ్బున్న వ్యక్తిలా ప్రవర్తిస్తే, అక్కడే వంటింట్లో పనివారితో వాళ్ళలా మాట్లాడుతూ వాళ్ళలో ఒకడిలా కనిపిస్తాడు. ఇలాగే ఇంకోళ్ళు ఇతన్ని గ్రీక్ గెటప్ లోనూ, ఇంకోళ్ళు చైనీస్ అతనిలాగానూ, ఇలా రకరకాలుగా చూసినట్లు చెబుతారు. ఎక్కడికక్కడ Zelig తన వేషభాషలు మార్చేసుకుని ఆ చైనీసు, గ్రీకు వాళ్ళలా మారిపోతాడు. దీన్ని గురించి పత్రికల్లో కథనాలు, జనాల కుతూహలం కాక మానసిక నిపుణుల విశ్లేషణలు కూడా మొదలవుతాయి. వీళ్ళలో ఒకరు అతన్ని “ultimate conformist” గా అభివర్ణిస్తారు. మొత్తానికి అతనిది మానసిక వ్యాధి అని, ఇతరుల approval పొందాలన్న బలమైన కోరికవల్ల ఇలా మారిపోతూ ఉంటాడు అని తేలుస్తారు. కొన్నాళ్ళకి ఇతను చేరిన ఆసుపత్రిలో Eugene Fletcher అనే సైకియాట్రిస్టు ఇతన్ని మామూలు మనిషిని చేయాలని నిర్ణయించుకుంటుంది. ఈ క్రమంలో అతనితో ప్రేమలో కూడా పడుతుంది. మొత్తానికి Zelig మామూలు మనిషి అయాడా లేడా? అసలు అతని జీవితం ఎలా గడిచింది అన్నది మిగితా కథ. సినిమా చూడండి. ఓపిక లేకపోతే ఏ వికీ పేజీనో చూడండి 🙂

Zelig గా నటించింది అలెన్. నాకు అతని దర్శకత్వం ఇష్టం (నేను చూసిన కాసినిలో) కానీ నటన మీద ఆట్టే సదభిప్రాయం లేదు కానీ, ఈ సినిమా కథ అతని గురించైనా అతనికంటూ పెద్ద డైలాగులు లేకపోవడం వల్ల పర్వాలేదు. కథ నాకైతే కొత్తగా ఉండింది. ముఖ్యంగా ఇతరుల మెప్పుకోసం ఆరాటపడే పాత్రని ప్రధానపాత్ర చేసి కథ నడపడం బాగా చేశారనిపించింది. “Ultimate conformist” ప్రయోగం కూడా చాలా నచ్చింది. సినిమా చిన్నదనవడం అన్నింటికంటే నచ్చిన అంశం. డాక్యుమెంటరీ తరహాలో తీసినా కూడా, ఎక్కడికక్కడ తరువాత ఏం జరుగుతుంది? అన్న ఉత్కంఠ చివరిదాకా ఉండింది.

ఇక సాంకేతికత మాటకొస్తే – Zelig ఈ సినిమాలో పలుచోట్ల పలు ప్రముఖుల మధ్య దర్శనమిస్తాడు. ఉదా: హిట్లర్ ప్రసంగిస్తూంటే వెనక ఉన్న నాజీల మధ్య ఒకడిగా కనిపిస్తాడోచోట. పోప్ వాటికన్ లో జనాన్ని ఉద్దేశించి బాల్కనీలోంచి చేతులూపుతూంటే అతని పక్కన కనిపిస్తాడోచోట. ఇలా చారిత్రక వ్యక్తుల నిజం ఫుటేజ్ లో అలెన్ కనబడ్డం గురించి వికీలో రాసింది ఇది:
“Allen used newsreel footage and inserted himself and other actors into the footage using bluescreen technology. To provide an authentic look to his scenes, Allen and cinematographer Gordon Willis used a variety of techniques, including locating some of the antique film cameras and lenses used during the eras depicted in the film, and even going so far as to simulate damage, such as crinkles and scratches, on the negatives to make the finished product look more like vintage footage. The virtually seamless blending of old and new footage was achieved almost a decade before digital filmmaking technology made such techniques in films like Forrest Gump (1994) and various television advertisements much easier to accomplish.”
ఆ విధంగా కథాపరంగానే కాదు, సాంకేతికంగా కూడా ఇది కొత్తగా ఉండి ఉండాలి ఆ కాలానికి. ముప్పై ఏళ్ళ తరువాత కూడా నేను అబ్బురంగా చూశాననుకోండి, అది వేరే విషయం.

మొత్తానికి మీకు సినిమాలంటే ఆసక్తి ఉండి ఇంకా చూడకపోతే తప్పక చూడాల్సిన సినిమా!

Published in: on December 18, 2016 at 1:20 am  Comments (1)  

విచారణ (Visaranai) – తమిళ చిత్రం

“విసారణై” అన్న తమిళ సినిమా గురించి పోయినేడాది చివర్లో మొదటిసారి విన్నాను. వెనిస్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ఏదో అవార్డు వచ్చిందని. తరువాత ఈ ఏడాది రిలీజు అయినపుడు మళ్ళీ విన్నాను. సీరియస్ సినిమాలూ అవీ చూసి తట్టుకోగలిగే మూడ్ ఉన్నప్పుడు చూద్దామని వాయిదా వేస్తూ ఇన్నాళ్ళకి ఇప్పుడు చూశాను. అంతే…సినిమా అయ్యాక కూడా అలా స్క్రీన్ వంక చూస్తూనే ఉన్నాను కాసేపు షాక్ లో. నాకు గొప్పగా అనిపించిన సినిమా కనుక ఏదో నాలుగు ముక్కలు రాసుకుందామని ఇలా వచ్చాను.

సినిమా కథ క్లుప్తంగా: తమిళనాటి నుండి వచ్చి గుంటూరులో ఓ పార్కులో ఉంటూ చిన్నా చితకా పనులు చేసుకుంటున్న నలుగురు యువకులని అనుకోకుండా ఓరోజు ఉదయాన్నే పోలీసులు పట్టుకెళ్ళడంతో కథ మొదలవుతుంది. అక్కడ వాళ్ళని ఏదో చేయని నేరం గురించి ఒప్పించాలి పోలీసులు…ఎందుకంటే ఆ కేసు మూసేయాలని పైన్నుంచి ఒత్తిడి, దొంగలు దొరకలేదు. దొంగలు తమిళులు అన్న క్లూ ఉంది కనుక వీళ్ళని వేసేసారు. భాష రానందువల్ల వీళ్ళూ ఏం అడిగేదీ అర్థం కాక ఏదో చెప్పి ఇరుక్కుపోయారు. పోలీసులు నానా హింసా పెట్టి లాస్టుకి వీళ్ళ చేత నేరం ఒప్పించి కోర్టుకి పట్టుకెళ్తారు. అయితే, కోర్టులో వీళ్ళు జరిగిందిదీ అని చెప్పేసరికి ఓ తమిళ పోలీసాయన సహాయంతో అర్థం చేసుకున్న జడ్జి వీళ్ళని విడిచిపెట్టేస్తాడు. అయితే, ఆంధ్ర పోలీసుల నుంచి అదృష్టవశాత్తూ తప్పించుకున్న వీళ్ళు తమిళనాడు పోలీస్ స్టేషన్లో మళ్ళీ ఇరుక్కుంటారు. అక్కడ మతలబులు వేరే. చివ్వరికి వాళ్ళు పోలీసుల నుంచి బైటపడ్డారా లేదా? అన్నది మిగితా సగం సినిమా.

సినిమాలో చాలా హింస ఉంది. చాలా వేదన ఉంది. అయితే, చాలా ఇతర సినిమాల్లోలా అదేదో stylized violence కాదు. హీరోయిజం కోసమో, విలన్ కౄరత్వాన్ని ఎస్టాబ్లిష్ చేసేందుకో, బడ్జెట్ ఉంది కదా అని చూపెట్టుకోడానికో ఉన్న హింస కాదు. దీనిలోని హింస కథలో భాగంగా , కథానుగుణంగా ఉన్నది. అసలు సాధారణంగా ఇతర సినిమాల్లో విపరీతం, అనవసరం అనిపించే తరహా హింసాత్మక సన్నివేశాలు ఈ సినిమాలోని పరిస్థితుల మధ్య out of place అనో, అనవసరం అనో అనిపించలేదు. నేపథ్య సంగీతం, ఆ పోలీస్ స్టేషన్, కోర్టు, సెట్ల డిజైన్, పోలీసుల దెబ్బలు, బాధితుల స్పందనలు, ఖైదీల సంభాషణలు – అన్నీ చాలా సహజంగా అనిపించాయి. అలాగని చూసి తట్టుకోగలమా? అంటే జవాబు చెప్పడం కష్టం. సినిమా చూసి తరువాత ప్రశాంతంగా పని చేసుకోవాలంటే కొంచెం గుండె ధైర్యం కావాలి అని నా అభిప్రాయం.

పోలీసు పాత్రలు కొన్ని, వాళ్ళ ఆలోచనావిధానం, నన్ను భయపెట్టేశాయి. పోలీసు పాత్రల్లో సముతిరఖని పాత్ర చిత్రణ గొప్పగా అనిపించింది నాకు. అయితే, అందరికంటే ఆకట్టుకున్నది ఆ నలుగురు తమిళ వర్కర్లలో పాండిగా వేసిన దినేశ్. నిజంగా అతను ఆ అరెస్టయిన మనిషే అనిపించేలా ఉండింది. సినిమాకి వీళ్ళంతా పెద్ద అసెట్. కథ చాలా ఉత్కంఠభరితంగా రాశారు. పొరలుపొరలుగా ఏదో ఒకటి కొత్త ట్విస్టు వస్తూనే ఉంటుంది చివరిదాకా. అందువల్లనే అవార్డు తరహా సినిమానే అయినప్పటికీ ఇతర కమర్షియల్ సినిమాల్లాగే థ్రిల్లర్ లా కూడా అనిపించింది నాకు. ముఖ్యంగా ఆ చివర్లో క్లైమాక్స్ సీన్లు – అసలేం చేస్తారో లాస్టుకి అని టెన్షన్తో చూశాను నేను. క్లైమాక్సు ఏ పోలీస్ స్టేషన్ లోనో, అడవిలోనో, మరే అటువంటి ప్రదేశంలో కాక, మామూలు మనుషులు తిరిగే రెసిడెన్షియల్ ఏరియాలో జరుగుతుంది. సీను అయాక చివ్వర్లో వచ్చే నేపథ్య సంభాషణ కూడా ఇంకా ఏదో కొత్త విషయం తెస్తూనే ఉండింది కథలోకి. బాధ, నిస్సహాయత, అధికారం, మోసం, అమాయకత్వం – ఇలా ఇన్ని విషయాలూ చాంతాడంత డైలాగులు లేకుండానే సినిమాలో వివరంగా చెప్పారు, చూపించారు. మొత్తానికి పోలీసుల సమక్షంలో అమాయక పేద ప్రజల (ముఖ్యంగా ఇతర ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చినవారి) vulnerability ఈ సినిమా డాక్యుమెంటరీ లాగా కాక, సినిమాగానే ఉంటూ ఎత్తి చూపింది. ఆర్టు సినిమా మామూలు నాన్-మేధావి జనం కోసం తీయగలరా? అంటే, తీయగలరు – ఇలాగ – అనిపించింది నాకు.

ఇంతకీ సినిమా వెనుక కథ: ఇది నిజానికి కొయింబత్తూరుకు చెందిన చంద్రకుమార్ అనే ఒక ఆటోడ్రైవర్ రాసిన నవల ఆధారంగా అల్లిన కథ. చంద్రకుమార్ అంతకుముందు చాలా ఏళ్ళ క్రితం గుంటూరు జిల్లాకి ఏదో పనిచేసుకోడానికి వెళ్ళాడట. అప్పుడు ఏదో కారణం తెలియని కేసులో పోలీసులు అతన్ని, అతని స్నేహితులని ఇరికించి వేధించారట. ఆ అనుభవాల ఆధారంగా అతను రాసిన నవల అది. ఆటోడ్రైవర్ తను రాసిన నవలలని ప్రచురించగలగడం, అవి సినిమాగా రావడం – అంతా తెలుసుకుంటూంటే ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది. చంద్రకుమార్ గురించి, అతని రచనల గురించి హిందూ పత్రిక వ్యాసం ఇక్కడ.

ఈ సినిమాని తీసిన దర్శకుడు వెట్రిమారన్, పధాన పాత్రలు ధరించిన నటీనటులు (నాకు తెలిసినది సముతిర ఖని ఒక్కడే, కానీ ప్రధాన పాత్రధారులు అందరూ), నిర్మాత ధనుష్ – అందరూ అభినందనీయులు. ఇప్పుడిక ఈ సినిమాని తెలుగులో రీమేక్ చేయాలన్న దుర్బుద్ధి ఎవ్వరికీ పుట్టకూడదని మనసారా (ఆందోళనతో) కోరుకుంటున్నాను.

సినిమా చూశాక అంతర్జాలంలో ఒకట్రెండు సమీక్షలు చూశాను. భరద్వాజ్ రంగన్ వ్యాసం నాకు నచ్చింది.

Published in: on July 4, 2016 at 1:05 am  Comments (13)  
Tags:

కిల్ బిల్ సినిమాలు

కొన్నేళ్ళ క్రితం కిల్బిల్ కథని సినిమా చూసి వచ్చి మురిసిపోయి ఎవరో చెప్పగా విన్నాను. దెబ్బకి ఇంత హింస మనకి పడదులే అనుకుని సినిమా చూడకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను. ఇదే కారణంతో నేను చాలా సినిమాలు చూడలేదు కనుక అదేం పెద్ద విషయం అనిపించలేదు. “కిల్బిల్ చూడలేదా?” అనబోయే వాళ్ళకి నేనూ “ఫలానా సినిమా చూడలేదా?” అనే తరహా ప్రశ్నలు నేనూ వేసి నవ్వగలను – ఎవళ్ళు చూసే సినిమాలు వాళ్ళగ్గొప్ప గానీ, ఇప్పుడు సంగతి అది కాదు. కిల్బిల్ రెండు సినిమాలూ నాకు నచ్చాయి. మొదటిది వేగంగా సాగి, గోళ్ళు కొరుక్కునేంత ఉత్కంఠ కలిగిస్తే, రెండోది కొంచెం నెమ్మదిగా, విభిన్నంగా సాగి, గోళ్ళు కొరుక్కునేంత ఉత్కంఠ కలిగించింది. ఏదో ఎందుకు నచ్చాయో రాసుకుందామనిపించింది. అందువల్ల, ఆర్నెల్ల తరువాత బ్లాగు వైపుకు వచ్చాను. రివ్యూ ఇలా ఉండాలి, సినిమా ఇలాగే చూడాలి అనేవాళ్ళకి: ఈ కింద రాసిందంతా అలా చదవకూడదు. ఊరికే కాలక్షేపానికి చదవాలి. చదవలేకపోతే బలవంతంలేదు. పరీక్షలేం రాయట్లేదు కదా!

రివెంజ్ డ్రామా. స్టైలైజ్డ్ వయొలెన్స్. అందరికి మల్లే నాక్కూడా అదే అనిపించింది మొదట. అయితే, నాకు సినిమా(లు) నచ్చినవి అందుక్కాదు. ఆ విషయంలో మన తెలుగు హీరోల సినిమాలకి, దీనికి నాకాట్టే తేడా కనబడలేదు, కనుక ప్రత్యేకం ఈ సినిమాలు చూడక్కర్లా. అభిమానులు నన్ను క్షమించాలి – నాకు మీకున్నంత అభిరుచి లేదు హింస, దిక్కుమాలిన ఫైట్లు అవీ చూడ్డానికి. మొన్నా ఫుల్ హైదరాబాద్ వెబ్సైటులో ఏదో సినిమాకి రివ్యూ చదువుతూండగా (సరైనోడు సినిమాకి అనుకుంటా) ఏదో రాశారు – విలనో ఎవరో ఒకమ్మాయిని చంపేసి అయినా కూడా ఆవిడ్ని అనుభవించాలి అనుకుంటాడు, దానితో జుగుప్స కలిగింది అని. ఈ కిల్బిల్ మొదటిభాగంలో నాలుగేళ్ళ బట్టి కోమాలో ఉన్న హీరోయిన్ ని మేల్ నర్సు తను రేప్ చేయడం కాకుండా, ఆవిడ్ని గంటకింత అని అద్దెకి ఇస్తూ ఉంటాడు ఇతర మగవారికి! దాన్ని గురించి ఎవ్వరూ ఎక్కడా వాపోయినట్లు నాక్కనబడలేదు. ఇది బోయపాటి వంటి తెలుగు దర్శకుల పట్ల వివక్షే. నాకైతే ఆ సీనుకీ, ఈ తెలుగు సినిమా సీనుకీ ఆట్టే తేడా కూడా కనబడలేదు. అలాగే, ఎన్ని దెబ్బలు, బుల్లెట్లు తిన్నా పైకి లేచే సూపర్ హీరోయిన్…హీరో బదులు. నాకు అంత అభిరుచి లేదు కనుక – ఇదంతా తెలుగులో బాలకృష్ణ సీమ సినిమాల్లో కనబడే సూపర్ సీన్ల లాగానే అనిపించింది. మరైతే ఇది మన సినిమాల్లాగానే ఉంటే దీనికెందుకు కల్ట్ ఫాలోయింగ్? ఏమో నాకు తెలీదు.

సినిమాలలో నన్ను బాగా ఆకట్టుకున్న అంశాలు మట్టుకు చాలా ఉన్నాయి.
అ) ఉమా తుర్మన్. ఆ పాత్ర చేసే స్టంట్లకి ఆమె శరీరభాషా, ఆహార్యం బాగా నప్పాయి. ఆ ఫైట్ సీన్లలో ఆవిడ ప్రదర్శన నోరెళ్ళబట్టి చూసేలా చేసింది. కళ్ళలో కొన్ని దృశ్యాల్లో కనబడే మృదుత్వం, చాలా దృశ్యాల్లో కనబడే తీవ్రత, కాఠిన్యం – అలా మనసులో ఉండిపోయాయి. నిజానికి రెండో పార్టు వెంటనే చూడ్డానికి కారణం ఈవిడే. రెండో పార్టులో ఆమె పాత్ర తాలుకా భావోద్రేకాల్లో వైవిధ్యం ఉంది. నవ్వూ, ఏడుపూ కూడా తరుచుగా కనబడ్డాయి పగతో రగిలిపోవడం కాకుండా. రెండు భాగాల్లోనూ ఆ పాత్రను మలిచిన విధానం చాలా స్పూర్తిని కలిగించేలా ఉంది. స్ఫూర్తంటే ఇక్కడ నేను ఏడు జన్మల వైరాలని తవ్వితీసి hattori hanzo కత్తితో ఆడ పరశురాముడిలా కొన్ని తరాలు నరుక్కొస్తా అని కాదు. ఆమె ప్రతీకారం కోసం పరిస్థితులకి ఎదురొడ్డి ముందుకు సాగడం, భయంకర పరిస్థితుల్లో కూడా ముందుకు సాగడానికి ఏం చేయాలి? అని ఆలోచించి ఆ దిశగా వెళ్ళడం – ఇలాంటివి స్ఫూర్తి కలిగించిన అంశాలు. ఈవిడ కోసం “పల్ప్ ఫిక్షన్” కూడా చూడాలి అనుకుంటున్నాను ప్రస్తుతానికి. నన్ను ఆవిడ ఎంత ఆకట్టుకుందో చెప్పేందుకు మాటలు చాలవు నాకు. ఇలా ఇంకాసేపు రాసుకుంటూ పోవచ్చు కానీ ఈ అంశం ఇక్కడికి ఆపుతాను.

ఆ) నేపథ్య సంగీతం: రెండు సినిమాల్లోనూ అద్భుతంగా ఉంది. ఉమా తుర్మన్ తర్వాత ఈ సినిమాలు నచ్చడానికి రెండో ప్రధాన కారణం నేపథ్య సంగీతం. నన్ను నేను amusical అనుకుంటాను. ముఖ్యంగా Oliver Sacks రాసిన musicophilia చదివాక, సంగీతం జోలికి వెళ్ళకుండా నామానాన నేను ఉండడమే నయమేమో అని కూడా అనుకుంటూ వచ్చా కానీ, ఈ సినిమాల సంగీతం.. రెండ్రోజులుగా తలకాయలో మోటార్ బైకులో గేర్లు మార్చుకుంటూ స్పీడుగా తిరుగుతోంది. నా మట్టుకు నాకు అద్భుతమే.

ఇ) బలమైన స్త్రీ పాత్రలు. సినిమాలో “మంచి” అనబడు పాత్ర ఏదీ లేదు. కనీసం “పాపం మంచి మనిషి” అని అనిపించే పాత్ర కూడా ఒక్కటీ లేదు, హీరోయిన్ ని గురించి మనకి సాఫ్ట్ కార్నర్ ఏర్పడకపోతే. కానీ, స్త్రీ పాత్రలు ఎక్కువగా ఉండి, అంత శక్తివంతంగా ఉండే సినిమాలు మరీ అంత తరుచుగా రావు. ఒక్కో ప్రధాన స్త్రీ పాత్రా చాలా గొప్పగా మలిచారు. వాళ్ళ మధ్య స్టంట్ సీన్లు కూడా గొప్పగా ఉన్నాయి. ఆమధ్యన హేట్ఫుల్ ఎయిట్ (ఇదే దర్శకుడిది) రిలీజ్ అయినప్పుడు క్లైమాక్స్ లో ఆ సినిమాలోని ఏకైక ప్రధాన స్త్రీ పాత్రని ఉరితీసే సన్నివేశం గురించి కొంతమంది గగ్గోలు పెట్టారట misogynistic గా ఉంది అని. మరి అదే దర్శకుడు ఈ సినిమాల్లో ఇంత బలమైన స్త్రీ పాత్రలని సృష్టించాడని ఎవరూ అనలేదేమిటి? అనిపించింది. Equality పద్ధతిలో భాగంగా, అంత భయంకరమైన క్రిమినల్ పురుషుడు అయి ఉంటే సినిమాలో ఏం చేసి ఉండేవారో స్త్రీకి కూడా అదే చేశాడు అని ఫిక్స్ అయ్యా నేను మొత్తానికి, కిల్బిల్ చూశాక.

ఈ) పదునైన డైలాగులు. రెండు భాగాల్లోనూ.

ఉ) నటీనటుల ప్రదర్శన – అందరూ ఆ పాత్రలకి సరిగ్గా సరిపోయారు. తెలుగు సినిమాల పోలిక హింసకి మాత్రమే పరిమితం. ఇలాంటి విషయాల్లో అంతా పోల్చి దర్శకుడిని కించపరచడంలేదని గమనించగలరు. ఇక్కడంతా తెలుగు సినిమాలతో పోల్చడం నక్కకీ నాగలోకానికీ పోలిక తేవడమే. ఒప్పుకుంటాను.

ఇంకా కొంచెం రాయొచ్చు కానీ, ఇక్కడికి ఆపుతాను. మొత్తానికి దర్శకుడు గొప్పాయన. ఆ విషయం ఒప్పుకోవాలి. ఇన్ని చెప్పి ఆయన గురించి చెప్పలేదేం? అనుకుంటారేమో వ్యాసం చదివేవాళ్ళు. అతగాడు తెరవెనుక ఉండి ఇవన్నీ నడిపే మనిషి (నిర్మాతతో కలిసి) కనుక ఇవన్నీ చెబితే అతన్ని తల్చుకున్నట్లే. ఇకపోతే, మూడోభాగం కూడా వస్తే నేను చూడ్డం గ్యారంటీ.

Published in: on April 25, 2016 at 3:57 am  Comments (7)