“క్షేత్రశీల భాషాశాస్త్రం” అను Field Linguistics – 2 : మొదటి మూడు వారాలు

(మొదటి భాగం ఇక్కడ.)
***********
నేను ఫీల్డ్ లింగిస్టిక్స్ క్లాసులో విద్యార్థినిగా చేరి మూడు వారాలు గడిచిపోయాయి. ఇన్నాళ్టికి నిన్న మధ్యాహ్నమే ఇంటికొచ్చేసి, మొత్తం లెక్చర్లు, సూచించిన రీడింగ్స్, విడియోస్, రాయమన్న ఫోరం పోస్టులు అన్నీ ముగించి, మిగితా విద్యార్థుల స్థాయికి చేరుకున్నాననిపించింది. ఇంకా IPA transcription నేర్చుకునేందుకు వ్యవధి చిక్కలేదు. ఆ రహస్య భాష పలుకుబడులను నేను తెలుగు లిపిలోనే transcribe చేస్తున్నా. తెలుగులో లేని శబ్దాలకి కొత్త అక్షరాలు సృష్టించుకుంటూ (డు కి umlaut ü జోడించడం వంటివి) నెట్టుకొస్తున్నాను. మొదటి మూడు వారాల్లో తెలుసుకున్న విషయాల గురించి ఈ టపా.

మొదటి వారం: మాకు వారానికి మూడు క్లాసులు – సోమ, బుధ, శుక్రవారాలు. ఒక్కో క్లాసు 50 నిముషాలు. మొదటి వారంలో పెద్దగా ఏం నడవలేదు. కోర్సు గురించి తెలుసుకోవడం తో మొదటి క్లాసు గడిచింది. రెండో క్లాసులో మాకు స్వి పరిచయమైంది. ఆ అమ్మాయి యూనివర్సిటీలోనే వేరే ఏదో కోర్సు చదువుతోంది. జనరల్ ఎడ్ క్లాసులు తీస్కుంటారు అందరూ. అలా ఆమె ఏదో ప్రాథమిక భాషాశాస్త్రం క్లాసులో చేరితే, అక్కడ ఆమె మాతృ భాష ఇక్కడ ఎవరికీ తెలియని భాష అని గమనించి, ఒక ప్రొఫెసర్ రిక్వెస్ట్ చేస్తే, ఈ భాషని గురించి మేము క్లాసులో అధ్యయనం చేయడానికి వారినోసారి రావడానికి అంగీకరించిందట. ఆరోజు చాలా వరకు ఆమెతో పరిచయం చేసుకోవడమూ, నేరుగా ప్రశ్నల్లోకి దిగకుండా కొంచెం పిచ్చాపాటీ మాట్లాడ్డం, చిన్న చిన్న పదాలకు (గుడ్ మార్ణింగ్, గుడ్ బై, హలో వంటివి) వాళ్ళ భాషలో సమానార్థకాలు ఏమిటని తెలుస్కోవడం జరిగింది. ఆమె పలుకుతూండగా రికార్డు చేసి, శుక్రవారం క్లాసులో అందరూ చేసిన phonetic transcriptions అని అధ్యయనం చేశాము. చిన్న చిన్న పదాల్లో (గుడ్ మార్నింగ్ – అన్నది – వొలఘె అంట – మనం తెలుగులో ట్రాన్స్క్రైబ్ చేస్తే మూడక్షరాల పదం) కూడా ఒక్కోరం ఒక్కో రకంగా చేశాము transcription. వొలహె, వొలఘె, వొలగె, గ్వొలగె, ఒలగె – ఇలా రకరకాలుగా. ఆ రికార్డింగులు పదే పదే విన్నాక కూడా ఇలా రకరకాల transcriptions.

రెండో వారం: మొదటి రోజు పోయిన వారం రికార్డు చేసిన వాటిలో (అవును, కాదు, మీ పేరేమిటీ – వంటివి కూడా అడిగాము) మిగిలిన వాటిని తీసుకుని, వాటిలోంచి మనకి ఏం అర్థం అవుతుందని కొన్ని hypotheses ఏర్పరుచుకున్నాము (ఉదా: గుడ్మార్నింగ్ మొదలుకుని గుడ్నైట్ దాకా అన్ని పదాలు ఆ ఘె/గె తో ముగుస్తాయి. ఘె అంటే గుడ్ కాబోలు – అన్నది ఒక హైపాథసిస్. ఇటువంటి నాలుగైదు ఏర్పరుచుకున్నాము). ఏది సరైన pronunciation నిర్థారించడానికి స్వి అనుమతితో ఆమె పలుకుతున్నప్పుడు విడియో తీయడం (నోటి పొజిషన్ బట్టి IPA లోని కరెక్ట్ సౌండ్ ఏదని చూట్టానికి), అలాగే, ఆమె పలుకుతున్నప్పుడు గొంతు దగ్గర చేయి పెట్ట్కుని vibration ఉందా అని అడగడం (కొన్ని అక్షరాలకి) – ఇలాంటివి ఎలా చేయాలన్నది చర్చించుకున్నాము. ఇక్కడ గమనించ వలసిన విషయం – విద్యార్థులు లింగ్విస్టిక్స్ తెలిసిన వారు కానీ, ఆ అమ్మాయి కాదు. నిజ జీవితంలో కూడా ఇదే పరిస్థితి. అందువల్ల, మాములు నాన్-లింగ్విస్ట్ ప్రజానికానికి అర్థమయ్యేలా లింగ్విస్ట్ కి కావాల్సిన సమాచారం (భాషా స్వరూపం) ఎలా అడగాలి అన్నది కూడా చర్చించుకున్నాము. తరువాత బుధవారం తను వచ్చినపుడు రెండు పనులు చేశాము: అ) సోమవారం మేం ఏర్పర్చుకున్న hypotheses లు నిర్థారించుకోవడం, బి) కొత్త పదాల అర్థాలు సేకరించడం. ఈసారి బహువచనాల గురించి, స్త్రీ/పుం లింగాలను గురించి కూడా అడిగాము. శుక్రవారం మళ్ళీ ఈ సేకరించిన వాటిని గురించి స్టడీ చేసి కొన్ని హైపాథెసిస్ లు ఏర్పరుచుకున్నాము.

మూడో వారం: మొదట సోమవారం రోజు Praat అన్న సాఫ్ట్వేర్ సాయంతో రికార్డ్ చేసిన పదాల signals ఎలా అధ్యయనం చేయాలి, ఒక అక్షరానికి కి ఉండే frequency, pitch, tone వంటి వాటిని ఈ సిగ్నల్ manual inspection ద్వారా ఎలా నిర్థారించుకోవచ్చు అన్నది తెలుసుకున్నాము. ఇంకా చాలా ప్రాక్టీసు కావాలి నాకు ఇది సరిగా అర్థం అవడానికి. phonology, phonetics వంటి సబ్జెక్టులు చదివిన నేపథ్యం ఉన్నవారికి ఇదంతా తేలిగ్గా అనిపిస్తుంది కానీ, మామూలు వాళ్ళకి కష్టమే. బుధవారం నాడు గతవారం నాటి అబ్జర్వేషన్స్ తో క్లాసుని గ్రూపులు గా చేసి (వ్యాకరణం గ్రూపు, pronunciation గ్రూపు, అర్థాలు తెలుసుకునే గ్రూపు – ఇలా) ప్రశ్నలు గ్రూపుల వారీగా చేర్చి, స్వి ని ఇంటర్వ్యూ చేశాము. తరువాత – శరీర భాగాలను గురించిన పదాలను తెలుసుకున్నాము. మామూలుగా నిజ జీవితంలో అవతలి మనిషికి ఇంగ్లీషు తెలియకపోవచ్చు – కానీ, శరీర భాగాలకి వాడే పదాల్లాంటివి తేలిగ్గా ఆ భాగాలను చూపి అడగడం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు – అందువల్ల అవి మొదట్లోనే తెలుసుకునే పదాలట field workలో. శుక్రవారం మా అభ్యర్థన మేరకు స్వి మళ్ళీ వచ్చింది – ఈసారి కొన్ని చిన్న చిన్న వాక్యాలు – I/my, you/your, we/our ఇలా possessives and personal pronouns వివరాలు సేకరించాము.

వాళ్ళ భాష గురించి ఇప్పటి దాకా తెలుసుకున్న విషయాల్లో ముఖ్యమైనవి:
– బహువచనం ఒక్కటే ఉంది (రెండుకొకటి, రెండుపైన వాటికొకటి – అలా లేదు), కానీ రెండు suffixలు ఉన్నాయి – అవి interchangeableగా వాడొచ్చు.
– మనిషి – అన్నది అనడానికి వాళ్ళు చివర జాతి పేరు చేరుస్తారు. బ్వొబ్వక్వ అన్నది మగమనిషి, బ్వొబ్వము అన్నది ఆడమనిషి. కానీ, ఊరికే మనిషి అనాలంటే బ్వొగున్యా (వాళ్ళది గున్యా అన్న జాతి) అనగలరంట. బ్వొ అనలేరంట! బ్వొభారత -అలా ఏదో అంటారు కాబోలు మనల్ని!
– he/she, him/her నాల్గింటికి ఒకే పదం. సమయం సందర్భం బట్టి అమ్మాయా, అబ్బాయా, possessive or not అన్నది తెలుస్తుందట.
– We are women అని ఆంగ్లం లో రాస్తే, I am a woman తో పోలిస్తే మొత్తం మారతాయి కదా. వీళ్ళ భాషలో సర్వనామం ఒక్కటే మారుతుంది. మిగితా అలాగే ఉంటుంది. అంటే – We am woman ఔతుంది. is/are కి ఒక్కటే పదం!

నాకు అనిపించినవి:
– పదాల పలుకుబడి గురించి ఇంత చర్చ అవసరమా? అని ఒక పక్క అనిపించింది (రెండో మనిషి, ఇదే భాష మాట్లాడే ఇంకో ప్రాంతం మనిషి ఇంకోలా పలకొచ్చు కదా? అని)
– అలాగే, మేము అందరం ఒకటే విన్నా పది రకాలుగా transcribe చేయడం చూసి, మనకి పదాల మధ్య edit distance estimation కి చాలా ఉపయోగాలు ఉన్నట్లు transcriptions మధ్య edit distance ద్వారా speech perception గురించి ఏమన్నా తెలుస్తుందా? అన్న ఆలోచన.
Morris Swadesh అన్న ఆయన ఇలా field linguistics లో వెళ్ళే వాళ్ళు సేకరించడానికని ఒక wordlist చేశాడంట. దానికి తరువాత చాలా రూపాంతరాలు వచ్చాయి. ఈ లిస్టుల సాయంతో భాష పుట్టుకను reconstruct చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తారు historical linguists. కొంచెం ఆ పద్ధతుల గురించి తెలుసుకోవాలన్న ఆలోచన కలిగింది.

Monolingual field work – అంటే కామన్ భాష లేనప్పుడు స్థానికులతో ఫీల్డ్ లింగ్విస్ట్స్ ఎలా పనిచేస్తారని ఒక గంట విడియో చూశాను – సగం టెక్స్ట్బుక్ అందులో కవర్ ఐపోయినట్లు అనిపించింది.

Advertisements
Published in: on January 27, 2018 at 7:21 pm  Leave a Comment  
Tags: ,

The URI to TrackBack this entry is: https://vbsowmya.wordpress.com/2018/01/27/fieldling2/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: