పదాలకి అర్థాలు ఎలా తెలుస్తాయి?

“Indian Theories of Meaning” అని ఒక పుస్తకం గత నెల చెన్నై వెళ్ళినపుడు అడయార్ థియొసాఫికల్ సొసైటీ వారి పుస్తకాల దుకాణంలో కొన్నాను. నిన్న అది చదువుతూండగా “How do we learn the meanings of words?” అన్న శీర్షిక కింద ప్రాచీన భారతీయ తత్వవేత్తల ప్రకారం ఉన్న ఎనిమిది మార్గాల గురించి రాశారు. వాటి గురించి క్లుప్తంగా:

౧. వృద్ధవ్యవహార: పెద్దలు పదప్రయోగం నుండి. ప్రభాకరుడనే మీమాంసకుడి ప్రకారం భాష నేర్చుకోడానికి ఇదే మార్గమట. పెద్దలు మాట్లాడే వాక్యాలు, వాటికి అనుబంధంగా చేసే పనులను బట్టి వాక్యాలు, పదాలు, అర్థాలు నేర్చుకోడం సహజమైన మార్గం. ఇందులో మూడు రకాలు:
– ప్రత్యక్ష : నేరుగా మాటకీ-చేతకీ సంబంధం చూడగలగడం.
– అనుమాన (inference): అన్నవారి మాటకి విన్నవారి స్పందనని బట్టి అర్థం ఊహించడం
– అర్థపత్తి (postulation): రాజు గారి పెద్ద భార్య మంచిదంటే చిన్న భార్య కాదని అనుకోడం అర్థపత్తి అనిపించింది నాకు అక్కడ ఉదాహరణ చూస్తే.
చాలా మంది సంస్కృత భాషావేత్తలు ఈ విధంగా నిజజీవితంలో వాడుకను నేర్చుకుంటూ భాష నేర్చుకోవడం ఉత్తమమైన పద్ధతని భావించేవారట.

౨. ఆప్తవాక్య: నమ్మదగ్గ వ్యక్తి నుండి వచ్చే వాక్యాల ద్వారా పదాల అర్థాలు తెలుసుకోవడం. ఇందుకు ఉదాహరణగా పిల్లలకి వాళ్ళ తల్లిదండ్రులో, బంధువులో ఇంట్లో భాష నేర్పే ప్రయత్నం చేయడం ఉదాహరణగా చెప్పారు. అంటే “ఆయన నాన్న. ఈమె అమ్మ. ఇది పెన్ను” ఈ టైపులో నేర్పితే క్రమంగా అర్థాలు తెలియడం.

౩. వ్యాకరణం: పదాల పుట్టుక, కూర్పు మొదలైనవి వ్యాకరణం ద్వారా నేర్చుకోవడం. వ్యాకరణానికి గల ముఖ్య ఉపయోగం తొందరగా సరైన భాష నేర్చుకోవడమే అన్నారు ఈ రచయిత.

౪. ఉపమాన: పోలికని బట్టి నేర్చుకోవడం. ఫలానా అడవి దున్న ఆవు జాతికి చెందినవాటిలా ఉంటుందని చెబితే, తర్వాత దాన్ని ఎపుడన్నా చూసి గుర్తు పట్టగలగడం (థియరీ చదివి ప్రాక్టికల్స్ చేయగలగడం?)

౫. కోశ: అమరకోశం టైపు పుస్తకాల నుండి నేర్చుకోవడం.

౬. వాక్యశేష: ఏదన్నా వాక్యంలో పదం అర్థం కాకపోతే తక్కిన భాగం కూడా చదివి సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం చేసుకోవడం.

౭. వివృతి: వ్యాఖ్యానం ద్వారా అర్థం చేసుకోవడం

౮. సిద్ధపదసాన్నిధ్య: ఒక వాక్యంలో ఇతర (మనకి అర్థం తెలిసిన) పదాలతో ఈ పదానికి ఉన్న సంబంధాన్ని పట్టి పదార్థాన్ని గ్రహించడం.
ఇదే అర్థం వచ్చేలా J.R.Firth అనే బ్రిటీషు భాషావేత్త యాభైల్లో అన్నారు. ఆ వాక్యం ఇది: You shall know a word by the company it keeps (Firth, J. R. 1957:11)
తరువాత్తరువాత Firth ఆలోచన భాషాశాస్త్రాన్నీ, తరువాత కంప్యూటర్లనీ భాషాశాస్త్రాన్నీ కలిపే కంప్యుటేషనల్ లింగ్విస్టిక్స్ నూ ప్రభావితం చేస్తున్న Distributional Semantics అన్న పరిశోధనారంగం గా మారింది. ప్రస్తుతం నడుస్తున్న Deep Learning హవాలో భాషకు సంబంధించిన సాఫ్ట్వేర్ వెనుక ఉన్న Word embeddings కూడా ఈ distributional semantics పుణ్యమే. ఈ విషయమై భారతీయ భాషావేత్తలు ఎప్పుడో ఆలోచించారని తెలిసి ఆశ్యరంగా అనిపించింది. ఇదివరలో దీని గురించి బి.కె.మతిలాల్ గారి పుస్తకంలో ప్రస్తావించారు కానీ ఇంత వివరంగా లేదనుకుంటాను.

ఈ క్రమంలో ఈ “ఎనిమిది మార్గాల” గురించి వెదుకుతూండగా తెల్సిన మరో విషయం – 8 way of knowing అని నేటివ్ అమెరికన్, నేటివ్ ఆస్ట్రేలియన్ మొదలైన ఆదివాసీల మధ్య కూడా ఉందని. ఆన్లైన్ దొరికిన ఒకటి, రెండు లంకెలు చూడగా అది, ఇది వేరేలా అనిపించాయి కానీ, నేను పెద్దగా చదవలేదు వాటిని.

********

ఈ పుస్తకం వివరాలు:
Indian theories of meaning
Kunjunni Raja
Adyar Library Research Center.
First published in 1963 (Originally: doctoral thesis at London University)
అడయార్ థియోసాఫికల్ సొసైటీ వాళ్ళ దగ్గర దొరుకుతుంది.

Advertisements
Published in: on July 24, 2017 at 11:39 pm  Leave a Comment  
Tags:

The URI to TrackBack this entry is: https://vbsowmya.wordpress.com/2017/07/24/%e0%b0%aa%e0%b0%a6%e0%b0%be%e0%b0%b2%e0%b0%95%e0%b0%bf-%e0%b0%85%e0%b0%b0%e0%b1%8d%e0%b0%a5%e0%b0%be%e0%b0%b2%e0%b1%81-%e0%b0%8e%e0%b0%b2%e0%b0%be-%e0%b0%a4%e0%b1%86%e0%b0%b2%e0%b1%81%e0%b0%b8/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: