మహిళావరణం-3

(ఈ శీర్షికలో గల తక్కిన వ్యాసాలు ఇక్కడ చదవవచ్చు)
*********

21) దామెర్ల సత్యవాణి (1907-1992): ప్రముఖ చిత్రకారిణి. ఆంధ్రపత్రికలో చాలారోజులు బొమ్మలు గీసేవారు. రాజమండ్రిలో డ్రాయింగ్ టీచర్ గా పనిచేసి, ఆపై ఆర్ట్ స్కూలు ప్రారంభించారు. ఈవిడ మరో చిత్రకారుడు దామెర్ల రామారావు సతీమణి.

22) సురభి కమలాబాయి (1908-1971): రంగస్థలంపైనే పుట్టిన “సురభి” కమలాబాయి ప్రముఖ నటి. తెలుగులో వచ్చిన తొలి మూడు టాకీలలో ఈవిడే కథానాయిక. రంగస్థలం పైనా, సినిమా రంగంలోనూ ఎంతో పేరు సంపాదించుకున్నారు.

23) దుర్గాభాయ్ దేశ్ముఖ్ (1909-1981): జాతీయ నాయకురాలు, సంఘ సేవకురాలు, అద్భుత వ్యక్తి. (ఈవిడ జీవిత చరిత్ర గురించి పుస్తకాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్నింటి గురించి పుస్తకం.నెట్లో పరిచయ వ్యాసాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవవచ్చు)

24) ప్రేమ మాసిలామణి నాయుడు (1909-1995): వృత్తిరీత్యా డాక్టర్ అయిన ప్రేమ హైదరబాదు విక్టోరియా జెనానా ఆసుపత్రి అభివృద్ధికి విశేశ కృషి చేశారు. ఉద్యోగుల దృష్టిలో “నిప్పులు కక్కే రాక్షసి” అయిన ప్రేమ మంచి సర్జన్ గా, ఉపాధ్యాయురాలిగా పేరు పొందారు. అరవై ఏళ్ళ వయసులో కంటి జబ్బు వల్ల చూపు పోతే, లండన్ వెళ్ళి వైద్యం చేయించుకుని, పాక్షికంగానే చూపు వచ్చినా, ఆపై పదిహేను సంవత్సరాలు పని చేసారు కూడానూ.

25) సరిదె మాణిక్యమ్మ (1910-20?) : దేవదాసీ కుటుంబంలో పూట్టి, కులవృత్తిలో కొనసాగుతూ ఉన్న మాణిక్యమ్మ జీవితంలో దేవాదాయ చట్టం కారణంగా కల్లోలం ఏర్పడ్డది. వృత్తీ, భూమీ మొత్తం కోల్పోయాక, ఉన్నవి అమ్ముకుంటూ చాలా ఏళ్ళు గడిచాక, ఒకసారి అరవై ఏళ్ళ వయసులో అభినయ సదస్సులో ఆవిడ అభినయం చూశారు – నటరాజ రామకృష్ణ, అన్నాబత్తుల బులి వెంకటరత్నమ్మ గార్లు. ఆపై, మాణిక్యమ్మ అభినయ తరగతులు నిర్వహించడం, జడ్చర్లలోని నృత్యకళానికేతన్ ను నిర్వహించడం, నృత్య అకాడమీ సిలబస్ కమిటీలో పాలుపంచుకోవడం ఇలా జీవితాంతం నృత్య శిక్షణలోనే గడిపారు. 1990లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది.
(ఈ పుస్తకం వెలువడేనాటికి వీరు జీవించే ఉన్నారు కానీ, ఇప్పుడు లేరు. సరిగ్గా మరణ సంవత్సరం తెలిసిన వారు ఒక వ్యాఖ్య వదలండి. సరి చేస్తాను)

26) సంగం లక్ష్మీబాయి (1910-1979) : ఉన్నవ లక్ష్మీబాయమ్మ స్థాపించింది శారదానికేతన్ లో చదువుకుని సాంఘిక, రాజకీయ రంగాల్లో పేరు తెచ్చుకున్న స్త్రీలలో సంగం లక్ష్మీబాయి గారు ముఖ్యులు. స్వాతంత్ర్యోద్యమ సమయంలో సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు, జైలు జీవితం కూడా అనుభవించారు. స్వతంత్ర్యానంతరం హైదరాబాదు శాసన సభ్యురాలిగా, విద్యా శాఖా మంత్రిగా కూడా పనిచేశారు. “ఇందిరా సేవాసదనం” స్థాపించారు. (ప్రస్తుతం ఈ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న సంస్థల గురించి ఒక పరిచయం ఇక్కడ చదవవచ్చు)
(ఈవిడ గురించి స్కూల్లో పాఠం ఉండేది గుర్తుందా?)

27) జనంపల్లి కుముదినీదేవి (1911 – 2009) : జమిందారీ వంశీయులైన కుముదినీ దేవి శివానంద స్వామి ప్రభావంలో కుకట్పల్లి లో శివానంద ఆశ్రమం స్థాపించారు. కుష్టు వ్యాధి గలవారి చికిత్స, పునరావాసం వంటి విషయాలలో ఈ సంస్థ నేటికీ ఎంతో కృషి చేస్తోంది. అంతేకాక, 1958లో కుముదిని వ్యవస్థాపక సభ్యుల్లో ఒకరుగా ఉంటూ నెలకొల్పబడిన “సేవాసమాజ బాలికా నిలయం” ఇప్పటికీ విజయవంతంగా నడుస్తూ, ఎందరో ఆడపిల్లలకి ఉపాధి, ఆశ్రయం కల్పిస్తోంది. ఇవి కాక, కుముదినీ దేవి హైదరాబాదు నగర పాలనలో కూడా చురుగ్గా పని చేశారు. మున్సిపల్ కౌన్సిలర్ గా, హైద్రాబాదుకి మొదటి మహిళా మేయర్గా, శాసన సభ్యురాలిగా పనిచేశారు. లేకాషి హస్తకళల కేంద్రానికి, మాతా శిసు సంఘానికి, సేవా సమాజనికి బాలికా నిలయానికీ అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. ఎన్నో అవార్డులు అందుకున్నారు. (ఇవిడ గురించి హిందూ పత్రికలో వచ్చిన వ్యాసం ఇదిగో)

28) పసుపులేటి కన్నాంబ (1912-1964) : ప్రముఖ నటి, గాయని. రాజరాజేశ్వరీ నాట్య మండలి స్థాపించి ఎన్నో ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఆపై రాజరాజేశ్వరీ ఫిలిం కంపెనీ స్థాపించి దాదాపు ముప్ఫై చిత్రాలను నిర్మించారు.

29) సరస్వతి గోరా (1912-2006) : సాంఘిక దురాచారలను ప్రతిఘటిస్తూ, అనేక ఉద్యమాలలో పాల్గొంటూ, నేతృత్వం వహిస్తూ, నాస్తికత్వ ప్రచారం చేస్తూ జీవితం అంతా గడిపారు. వీరి గురించిన వికీ పేజీ ఇక్కడ చూడవచ్చు. అలాగే, వీరి ఆత్మకథ “గోరా తో నా జీవితం” గురించిన పరిచయాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.

30) జమాలున్నిసా బాజి (1913-2012) : విప్లవ నాయకురాలు. 1946లో రైతు మహాసభలు, విద్యార్థి మహాసభలు నిర్వహించడంలో పాల్గొన్నారు. పూర్తిస్థాయిలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యకర్తగా పని చేసారు. కొన్నాళ్ళు అజ్ఞాతంలో ఉన్నారు.”ధైర్యంతో, అంకిత భావంతో ఇపటికీ తను నమ్మిన విలువల కోసం నిలబడి, సంప్రదాయాన్నీ, సాంఘిక అడ్డంకులనూ దాటి, స్త్రీలను రాజకీయాలలోకి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నిస్తున్న బాజీ ఆదర్శప్రయంగా నిలుస్తారు” అంటూ ముగిసింది ఈ పుస్తకంలో ని చిన్ని పరిచయం!

…తరువాయి భాగాలు వచ్చే టపాలలో!

Published in: on July 3, 2012 at 7:00 am  Comments (3)  
Tags: ,

The URI to TrackBack this entry is: https://vbsowmya.wordpress.com/2012/07/03/mahilavaranam-3/trackback/

RSS feed for comments on this post.

3 CommentsLeave a comment

  1. Satyavani had modeled for the paintings of her husband Damerla Ramarao. I don’t know whether there were any female models in AP before her. If not, she can also be recognized as the first female model of AP.

  2. permit me to share it in my wordpress

    • Sir, please mention the link to this post wherever you share this content. Actually, I would prefer it if you mention a part of the post and link here to see the full post.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: