మహిళావరణం-2

(ఈ శీర్షికలో గల తక్కిన వ్యాసాలు ఇక్కడ చదవవచ్చు)
*********

11) కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ (1896-1960): రచయిత్రి. స్త్రీ అభ్యుదయాన్ని, స్వతంత్ర్యోద్యమాన్నీ ప్తోత్సహిస్తూ రచనలు చేశారు. హిందీ భాషనూ ప్రచారం చేయడంలో కూడా కృషి చేశారు. ఆకాశవాణి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్న మొదటి మహిళ. (వరలక్ష్మమ్మ గారి గురించి నిడదవోలు మాలతి గారు రాసిన పరిచయ వ్యాసం ఇక్కడ చదవచ్చు)

12) డాక్టర్ రంగనాయకమ్మ (1898-1940): డాక్టర్ ఐన రంగనాయకమ్మ గారు – సంఘసేవకురాలిగా, జాతీయోద్యమ కార్యకర్తగా పనిచేశారు. అలాగే, స్త్రీల సమస్యల గురించి కృషి చేసి, “రక్షణ మందిరం” స్థాపించి ఎందరో స్త్రీలకి బ్రతుకు తెరువు చూపించారు.

13) మెల్లీ సోలింగర్ (1898-1965): స్విట్జర్లాండులో జన్మించిన మెల్లీ సోలింగర్ అక్కడ మహిళల ఓటుహక్కు ఉద్యమంలోనూ, కార్మికోద్యమాల్లోనూ ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు. ఆపై, 1929లో భారత దేశం వచ్చాక జాతీయోద్యమంలో పాలుపంచుకున్నారు. సబర్మతీ ఆశ్రమంలోనూ, శ్రీకాకుళం లోనూ కొన్నాళ్ళు గడిపి అక్కడ కూడా సాంఘిక కార్యకలాపాల్లో పాలుపంచుకున్నారు. కృష్ణా జిల్లా మహిళా సంఘానికి ఉపాధ్యక్షురాలిగా, విజయవాడ మహిళా సంఘానికి అధ్యక్షురాలిగా కొన్నాళ్ళు పనిచేశారు. “కృష్ణాజిల్లా బాల నేరస్థుల పునరావాస కేంద్రం” స్థాపన, నిర్వహణలో ముఖ్యపాత్ర పోషించారు. ఆటలు, పర్వతారోహణ, ఈత అంటే ఆసక్తి గల మెల్లీ ఉప్పల లక్ష్మణరావు గారి సతీమణి.

14) మార్సెలిన్ లిమా (1899-1984) : సికిందరాబాదు ప్రాంతాల్లోని తొలి మహిళా డాక్టర్లలో ఒకరు. ముప్ఫై-నలభై దశాబ్దాలలో ప్రజల డాక్టరుగా ఎంతో పేరు సంపాదించారు. (నిజం చెప్పొద్దూ; పేరు చూస్తే ఫారిన్ పేరులా ఉంది కానీ, ఆవిడ బొమ్మ మాత్రం చాలా భారతీయంగా ఉంది!)

15) కాన్స్టన్స్ గిబ్స్ (1900-1984): హైదరాబాదు ప్రాంతంలో స్త్రీ విద్యా వ్యాప్తి కోసం జీవితాంతం విస్తృత కృషి చేశారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం మహిళా కళాశాల వ్యవస్థాపక సభ్యుల్లో ఒకరు.

16) పద్మజ నాయుడు (1900-1975): జాతీయోద్యమంలోనూ, సాంఘిక సేవలోనూ కృషి చేశారు. హైదరాబాదులో భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెసు శాఖ స్థాపకుల్లో ఒకరు. అలాగే, సాంఘిక సేవా సదస్సు హైదరాబాదు శఖ కూడా ప్రారంభించారు. పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ గా కూడా పనిచేశారు. ఈవిడ సరోజినీ నాయుడు గారి కుమార్తె.

17) శాంతాబాయ్ కిర్లోస్కర్ (1901-1986): హైదరాబాదు ప్రాంతంలోని తొలితరం మహిళా డాక్టర్లలో ఒకరు. ఈ ప్రాంతంలో తొలి ప్రసూతి ఆస్పత్రి నిర్మించింది కూడా ఈవిడే. ఇండీయన్ మెడికల్ అసోసియేషన్, జైలు నుండీ విడుదలైన ఖైదీల సహాయ సంస్త, శ్రీ శిశు సంక్షేమ సంఘం, మహారాష్ట్ర మండలి మొదలైన సంస్థల్లో సభ్యులుగా పని చేశారు. మంచి క్రీడాకారిణి. డెబ్భై ఏళ్ళ వయసులో కూడా ఈత కొట్టేవారట!

18) మాసుమా బేగం (1901-1990): బహుభాషా ప్రవీణురాలైన మాసుమా బేగం రాజకీయాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. హైదరాబాదు నుండి మంత్రి పదవి పొందిన మొదటి మహిళ. ఉస్మానియా యూనివసిటీ బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్, భారత ప్రభుత్వ శాంఘిక సంక్షేమ బోర్డు వంటి సంస్థల్లో పనిచేశారు. తన తల్ల్, నైజాం రాజ్యంలో గ్రాడ్యుయేట్ అయిన తొలి మహిళా అయిన తయ్యబా బేగం బిల్గ్రామి స్థాపించిన అంజుమన్ బాలికా ప్రైమరీ పాఠశాలను సమర్థంగా నడిపి, పిల్లలకి ఉచిత విద్య అందజేశారు.

19) దాసరి రామతిలకం (1905-1952): సంగీత, నృత్య కళాకారిణి. ప్రముఖ రంగస్థల నటి. తొలినాటి సినిమాల్లో కూడా నటించి పేరు తెచ్చుకున్నారు. ప్రముఖ నటి గిరిజ వీరి కుమార్తె.

20) కొమర్రాజు అచ్చమాంబ (1906-1964): విద్యార్థి దశ నుంచీ అనేక జాతీయోద్యమాలలో పాలు పంచుకున్న కొమర్రాజు అచ్చమాంబ గారు వృత్తి రిత్యా వైద్యులు. కృష్ణాజిల్లాలో స్త్రీల ఆరోగ్యం గురించి విశేష కృషి చేశారు. ప్రసూతి-శిశుపోషణ గురించి ఒక పుస్తకం కూడా రాసారు. వివిధ మహిలా సంఘాల్లో కూడా పని చేశారు. ఈవిడ కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారి కుమార్తె. తను నివసించే ఇంటికి “తిరుగుబాటు” అన్న పేరు పెట్టుకున్నారట!

…. మిగితా వారి గురించి వచ్చే టపాలలో!

Published in: on July 2, 2012 at 6:00 am  Leave a Comment  
Tags: ,

The URI to TrackBack this entry is: https://vbsowmya.wordpress.com/2012/07/02/mahilavaranam-2/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: