కొన్నాళ్ళ క్రితం “ఎయిడ్స్ జాగో” ప్రాజెక్టులో భాగంగా నాలుగు లఘుచిత్రాలు వచ్చాయి – Blood brothers, Positive, Migration, Prarambha. వీటి దర్శకులు వరుసగా – విశాల్ భరద్వాజ్, ఫర్హాన్ అఖ్తర్, మీరానాయర్, సంతోష్ శివన్. ఈనాలుగూ మీరానాయర్ బ్యానర్ మీరాబాయ్ ఫిల్మ్స్ , బిల్-మెలిండా గేట్స్ ఫౌండేషన్, ఆవాహన్ అనే స్వచ్ఛంద సంస్థా కలిసి రిచర్డ్ గెరె ఎయిడ్స్ ఫౌండేషన్ కోసం తీసినవి. ఇదివరలో ఓసారి చూసాను (అప్పట్లో దీన్ని ఎక్కడో ప్రస్తావించినట్లే గుర్తు…ఇప్పుడు ఎక్కడ చెప్పానో గుర్తు రావట్లెదు.. ). అప్పట్లో “బ్లడ్ బ్రదర్స్” నన్ను చాలా ప్రభావితం చేసింది. రాత్రి WorldMovies ఛానెల్ లో “ప్రారంభ” చూశాను. ఇదివరలో ఇది పూర్తిగా చూడలేకపోయాను. ఇప్పుడు చూశాక, పబ్లిసిటీ ఇవ్వకుండా ఉండలేకపోతున్నాను

కథ: ఓ ట్రక్ డ్రైవర్ – ఓ చిన్న పిల్లాడు – ఎయిడ్స్ – ఇదీ కథ. ఈ పిల్లవాడు వాళ్ళ అమ్మని వెదుక్కుంటూ ఈ ట్రక్ డ్రైవర్ ని కలుస్తాడు. వీళ్ళిద్దరూ ఆమెని గురించి తెలుసుకోడానికి వెళ్తే, ఆమె ఎయిడ్స్ వల్ల హాస్పిటల్లో ఉందని తెలుస్తుంది. తర్వాత – మన పిల్లాడికి ఎయిడ్స్ ఉన్నందువల్ల స్కూల్ నుంచి అతన్ని పంపేశారని తెల్సుకున్న ట్రక్ డ్రైవర్ అతన్ని ఎలాగన్నా అదే స్కూల్లో మళ్ళీ చేర్పించాలని ప్రయత్నించి, ఎయిడ్స్ గురించి అవగాహన ఉన్న ప్రిన్సిపల్ ద్వారా, అలాగే, తన ప్రయత్నాలు తాను చేసి, ఇతన్ని స్కూల్లో చేర్పించడం, పిల్లలు ఇతన్ని తమలోకి మళ్ళీ కలుపుకోడం తో ఈ లఘు చిత్రం ముగుస్తుంది.

నిజానికి, ఈ సీరీస్ లో – “బ్లడ్ బ్రదర్స్” తో పోలిస్తే, నాకు ఇది నమ్మశక్యంగా అనిపించలేదు. మనుషులంటే చిరాకు పెరుగుతున్నందుకేమో గానీ – నిజంగా అంత అర్థం చేస్కుని ఆ పిల్లాడ్ని మనుషులు ఆదరించి ఉండేవారంటే నాకు నమ్మడం కష్టం. తోటి పిల్లలు అతన్ని దగ్గరకి తీస్కోడాన్ని నమ్మడానికి ఏమీ అబ్జక్షన్ లేదు నాకు – పిల్లల్లో ఇంకా మనుష్యజాతి లోని చెడు కలిసుండదు కనుక. ఏదేమైనా కూడా, ఈ చిత్రం నన్ను కదిలించినంతగా మిగితా చిత్రాలు కదిలించలేకపోయాయి. దాన్ని సెంటిమెంటనండీ, నన్ను సెంటిమెంటల్ ఫూలనండీ … ఏదన్నా అనండి – ఈ కథలో వాస్తవికత ఎంత శాతం ఉంది? అన్న నా అనుమానం ఓ పక్క ఉన్నా కూడా – It touched me deeply. కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగాయి ఆ పిల్లవాణ్ణి చూస్తూ ఉంటే.

అన్నట్లు మర్చిపోయా : ఇక్కడ ట్రక్ డ్రైవర్ ప్రభుదేవా, ప్రిన్సిపాల్ – బి.సరోజాదేవి, పిల్లాడి నాన్నమ్మ జయంతి, మొదట్లో కనబడ్డ కాల్ గర్ల్ – రమ్య : స్టార్ మూవీ అనమాట నేపథ్య సంగీతం కూడా నాకు చాలా నచ్చింది. మూడ్ కి తగ్గట్లు మారుతూ ….

తప్పక చూడవలసిన చిత్రం. ఓ పది నిముషాలుంటుందేమో – ఎక్కువ సేపు ఉండదు. నేడే చూడండి.


Prarambha (The Beginning)



బెంగళూరొచ్చాక చుట్టుపక్కల విషయాల్ని పట్టించుకోడం మానేసినట్లైంది నాకు. అలాంటిది, శనివారం “సుమంగళి సేవా ఆశ్రమం” కి వెళ్ళిరావడం – కొత్త ప్రపంచం చూసిన అనుభూతి కలిగింది. నా కొలీగ్ అక్కడేదో ప్రాజెక్టు చేస్తున్నానని చెప్పడంతో మొదలైంది నాకు దీని గురించిన తొలి పరిచయం. అలా అపుడప్పుడు దీని గురించి తెలుసుకుంటూ ఉండగా – ఓ సందర్భంలో వీళ్ళ ఆశ్రమం కి అనుబంధ పాఠశాల గురించి చర్చకు వచ్చింది. ఇక్కడ ఏమన్నా టీచింగ్ వాలంటీర్ల అవసరం ఉందా? అని సందేహం కలిగింది నాకు. పాత “ఆషాకిరణ్” రోజులు గుర్తొచ్చి. ఉందనుకుంటాను అని అనడంతో, ఓ సారి వస్తానన్నాను నేను కూడా. అలా అనుకున్న దాదాపు నెలన్నర తర్వాత ఇన్నాళ్ళకి వెళ్ళాను.

1975 లో సుశీలమ్మ అనే ఆవిడ స్థాపించారట ఈ ఆశ్రమాన్ని. ఇప్పటికీ ఆమె అక్కడే ఉంటున్నారు. నేను వెళ్ళినప్పుడు బైటకి వెళ్ళారు – దాంతో కలవడం కుదర్లేదు. త్వరలో మళ్ళీ వెళ్ళాలని అనుకుంటున్నా.

నేనేదో చిన్న స్కూల్-ఒక హాస్టల్ వంటి సెటప్ ఊహించుకుని వెళ్ళానా? అదో మినీ సామ్రాజ్యం. స్కూల్ ఉంది. పెద్ద హాస్టల్ ఉంది. ఒక అమ్మాయిల సెల్ఫ్ ఎంప్లాయ్మెంట్ సెల్ తరహా ది ఏదో ఉంది. ఇతర ఎన్జీవోలు వగైరాతో కలిసి ప్రదర్శనలు అవీ ఇచ్చే స్టేజీ ఉంది. వీటన్నింటి మధ్యలో చిన్న కుటీరం లాంటిది ఒకటి ఉండింది. చూడ్డానికి చాలా హాయిగొల్పేదిగా ఉంది. ఇక ఉండేందుకు ఎంత బాగుంటుందో అనుకున్నా – అది వాళ్ళ ఆఫీసట!! లోపల కాసేపు తిరిగాము – వీళ్ళ కిచెన్ – రోజూ దాదాపు నూటయాభై మందికి వండి పెట్టే ఎన్జీవో కిచెన్ ఎలా ఉంటుందో? అనుకున్నా – అక్కడ ఎక్విప్మెంట్ అంతా ఆధునికంగానే ఉన్నాయి. కాస్త వెనక్కి వెళ్తే, పిల్లలు బట్టలు ఉతుక్కుంటూ, కట్టెలని మండించి దానిపై ఓ పెద్ద గంగాళంలో వేణ్ణీళ్ళు పెట్టుకుంటూ, తయారౌతూ, కనిపించారు. అన్ని వయసుల వాళ్ళూ ఉన్నారు. ఇంతమంది కనుక నీటి సమస్య ఉంటుంది కదా – వీళ్ళు తలస్నానం చేసే పద్ధతి చూస్తే, అర్థమైంది అది. అలాగే, చాలా మంది చిన్న పిల్లలకి కురచ జుట్టు – నీటి సమస్య ప్రభావం అని నా కొలీగ్ చెప్తే వెలిగింది.

పిల్లలు తమంతట తాముగా బ్రతకడం క్రమంగా తెలుసుకుంటారు ఇక్కడికొచ్చాక అంటూ ఓ పిల్లని చూపిస్తూ నా కొలీగ్ చెప్పుకొచ్చింది – మూణ్ణెల్ల క్రితం ఈ పిల్ల (చిన్నమ్మాయే… ఆరేడేళ్ళు ఉండొచ్చు) ఇక్కడకి వచ్చినప్పుడు ఏం తెలీకుండా ఉండేది. ఇప్పుడు తనంతట తాను చాలా పనులు చేస్తుంది అని. అలాగే, కాస్త పెద్ద పిల్లలు చిన్న పిల్లల బాగోగులు చూస్కోడం వగైరా – హాస్టల్ లో బ్రతకడానికి అలవాటు పడిపోతారన్నమాట. ఆదివారం పేరెంట్స్ మీటింగ్ అట. ఇక్కడి రెసిడెంట్స్ లో, అనాథ బాలికలతో పాటు, ఊర్లు తిరుగుతూ ఉండే రోజుకూలీల పిల్లలు కూడా ఉంటారట – ఈ మీటింగ్ గురించి తెలిసినప్పుడు ఈ సంగతి తెలిసింది. మామూలుగా చూస్తే, వాతావరణం చాలా ప్రశాంతంగా ఉన్నట్లు అనిపించింది ఇక్కడ నాకు. బక్రీద్ అని స్కూల్ కి సెలవట. కనుక, పిల్లలు అటూ ఇటూ ఊరికే తిరుగుతూ ఉన్నారు. హాస్టల్ అమ్మాయిలకి మాత్రమేనట. ఒకటి నుండీ ఏడు తరగతుల దాకా స్కూల్ లో అబ్బాయిలు కూడా ఉంటారట. హాస్టల్ అమ్మాయిలకి మాత్రమే. ఎనిమిది-పది తరగతుల వరకు స్కూల్ కూడా అమ్మాయిలు మాత్రమే. చుట్టుపక్కల ఇతర ఎన్జీవోలు వాళ్ళతో కూడా మంచి సంబంధాలు ఉన్నాయట. లోగుట్టు నాకు తెలీదు కానీ, నేను చూసినంతలో నాకు ఈ సంస్థ గురించి మంచి అభిప్రాయమే కలిగింది.

నేనక్కడున్నప్పుడే, ఓ స్కూల్ పిల్లలని ఇక్కడికి విజిట్ కి తెచ్చారు వాళ్ళ టీచర్లు. టిపికల్ కాన్వెంట్ స్కూల్ పిల్లలు. చూడగానే – తేడా స్పష్టంగా తెలిసొచ్చింది నాకైతే. తమ కమ్ఫర్ట్ జోన్ కి ఆవల కూడా జీవితం ఉంది అని చిన్నవయసులో వాళ్ళకి ఎంత మాత్రం అర్థమౌతుందో కానీ, ఒక విధంగా ఇదీ మంచికే.

ssa వాళ్ళ స్కూల్ సంగతి – నేను వచ్చిందే దానిపై ఆసక్తితో – నాకు మహా అనుమానంగా ఉండింది మొదట్నుంచీ – ఈ స్కుల్లో టీచర్లెవరు? అని. ప్రభుత్వ టీచర్లట – అయితే, ఏడో తరగతి దాకా ప్రభుత్వం సాలరీ. మిగితా వారికి సంస్థ సాలరీ ఇస్తుందట. స్కూల్ అయ్యాక హోమ్వర్క్ గట్రా ఎవరు చేయిస్తారు? అంటే, నాకర్థమైనంతలో ఇక్కడ పెద్ద సాయం ఏం ఉండదనుకుంటాను పిల్లలకి. వార్డెన్లు వారూ చెప్పగలిగినా, పెద్ద తరగతుల పిల్లలకి సాయం దొరకడం కష్టంగా ఉందట. దీనికి వాలంటీర్ల కోసం చూస్తున్నారట. కన్నడం నాకు రాకున్నా, పిల్లలకి తెలుగు అర్థమౌతుంది కనుక, ఒకళ్ళిద్దరితో మాటలు కలిపాను. ఓ నాలుగో తరగతి పిల్లని మీకే సబ్జెక్టులు ఉంటాయంటే – కన్నడ, పరిసర విజ్ఞాన, గణిత, ఇంగ్లీషు అన్నది. సోషల్? అంటే లేదు అన్నది. ఇంగ్లీషు లో ఏం చెప్తారు? అన్నా. కన్నడ అన్నది. ఏం చెప్పేది? కొంతమంది తెలుగును ఇంగ్లీషులో మాట్లాడతారే… అలా…ఇక్కడ ఇంగ్లీషుని కన్నడలో చెబుతారట! పెద్ద క్లాసు పిల్లలకి గణితం-సైన్సు చెప్పడానికే కాదు. మొదట్నుంచీ చివర్దాకా ఈ పిల్లలకి ఇంగ్లీషు నేర్పడానికి కూడా మనుషులు అవసరం ఏమో అనిపించింది.

ప్రభుత్వ పాఠశాలల టీచర్ల గురించి కాసేపు అనుకున్నాము. అలాగే, ఏవిటో, మనదేశంలో ఈ సైడ్ రావడానికి మోటివేషనే ఉండదు – బాగా చదువ్కున్న వారు ఎపుడైతే ఇలా పాఠాలు చెప్పేందుకొస్తారో, అప్పుడు గానీ, ఇలాంటి పాఠశాలల పరిస్థితి బాగుపడదు అనిపించింది నాకైతే. ఈ విషయాల గురించి అక్కడ ఆఫీసులో మాట్లాడాలనుకున్నాను. వాలంటీర్లు కావాలంటే – ఏం చేసేందుకు? పాఠాలు చెప్పేందుకు మీకు మనుష్యులు అవసరం అనిపిస్తోంది, అలాగే… ఈ పిల్లలకి కాస్త exposure- అవసరం వంటి సంగతులు… కానీ, మేము కలవాలనుకున్న మనిషి లెకపోడంతో వెనక్కొచ్చేశాము. మళ్ళీ వెళ్ళాలి.

వీళ్ళకి ఫండ్స్ అవీ పర్లేదు – మనుషులే అవసరం ఏమో అని నా అభిప్రాయం. అలాగే, ఈ పిల్లలకి కాస్త బైట ప్రపంచం తెలీడం కూడా చాలా అవసరం అనిపిస్తోంది. ఈ ప్రాంగణం నుండి వీళ్ళు బైటకి వెళ్ళేది చాలా తక్కువట. ఈ కాలంలో ఇలా ఉంటే, చివర్లో స్కూల్ జీవితం ముగిశాక చాలా కష్టమవొచ్చు – అసలే ఆడపిల్లలు మాత్రమే ఉంటారు తమ స్కూల్లో, తమ చుట్టుపక్కల కూడానూ.

వీళ్ళ వివరాలు:
Sumangali Seva Ashrama
Cholanayakanahalli
R.T.Nagar Post
Bangalore-560032
Phone: 65301393/65301388

ఎలా వెళ్ళాలి: బళ్ళారీ రోడ్డుపై కనిపించే హెబ్బాళ్ బస్టాపు వద్ద ఎవర్నడినా చెప్తారు. అసలు బస్టాపు పక్కనే ఓ రోడ్డులో తిరిగాము…రోడ్డు పేరే SSA Road.

అక్కడ విషయమేమిటంటే చెప్పేందుకు చాలా ఉంది. నా ఎగ్జయిట్మెంట్ కి కూడా అంతులేకుండా ఉంది. ఈ కాలం ఫెలో తో రకరకాల విన్యాసాలు చేస్తూ తిరుగుతూ ఉంటే ఎవరికి ఉండదు చెప్పండి ఉత్సాహం? అంటే, భయంతో కూడిన కుతూహలం వల్ల వచ్చిన ఉత్సాహం అనమాట. పోయిన్సారి చెప్పా కదా – యాభై ఏళ్ళ హీరో కాలేజ్ పిల్లాడి వేషమేసినప్పుడు నిత్యయవ్వనుడి మేకప్ వేసినట్లు ఉంది కాలపురుషుడి గెటప్ అని? అతని గెటప్ సరే, నాకర్థం కానిదల్లా – “పొరబడినా, పడినా మనలాగా జాలిపడని కాలం” నిశి కాళ్ళనొప్పులు లిఫ్టివ్వమనగానే అలా ఎలా ఇచ్చేసాడు అని. రాత్రుళ్ళు కాలపురుషుడు కదా – అమ్మాయిలంటే సాఫ్ట్ కార్నర్ కాబోలు. పగలు తిరిగే కాలస్త్రీకి అబ్బాయిలంటే సాఫ్ట్ కార్నర్ ఉండదా మరి? ఏదో ఒకట్లేండి – ఈ చర్చ మొదలుపెడితే, ఇంకో రెండు టపాలు పడుతుంది నేను టాపిక్ కి రావడానికి. కనుక ఇప్పుడే వచ్చేస్తున్నా.

ఇలా రయ్యి రయ్యి మని పోతున్నామా? నాకసలు అవేం దారులో కూడా తెలియట్లేదు. ఏదో మొనాటనస్ గా అతను డ్రైవ్ చేస్కుంటూ పోతున్నాడు. మేము వెనక్కూర్చుని చూస్తున్నాము. నేను చిరాకేసి నిశీ వైపు చూస్తే, ఆమేమో…అదేదో అవ్యక్తానందంలో ఉన్నట్లుంది – పెదాలు నవ్వుతున్నాయి – పై పెదవీ, కింది పెదవీ తమలో తాము హాస్యమాడుకోడం వల్ల నవ్వు పుట్టినట్లు ఉంది అక్కడ – నిశీ నవ్విందంటే ఇలాంటి అబ్నార్మల్ విషయాలు ఏవో జరగాలి. నాకు వీళ్ళిద్దరి ప్రవర్తనా అర్థం కావట్లేదు. మామూలుగా అంటే సరే, ఈ డ్రైవర్ ఫెలో కీ, మాకూ ఏం సంబంధం లేదు. మేమంటే పట్టనట్లే, నిర్దాక్షిణ్యంగా ప్రవర్తించినా అర్థముంది. ఇపుడు మేం సహ ప్రయాణికులం కదా. అంత భయంకర వేగంతో నడుపుతూ ఉంటే, ఎంత సీట్బెల్ట్ పెడితే మాత్రం – బతికామో చచ్చామో అన్నా చూస్కోకుండా ఆ నిర్లక్ష్యం ఏమిటీ? కనీసం, భయంభయంగా అతని చేయి పట్టుకున్నప్పుడన్నా స్పందించకపోతే, ఇక మా ఇద్దరి పరిస్థితి ఏమిటన్నట్లు? ఈయన ధోరణి ఇలా ఉంటే, నిశి ధోరణి మరోలా – చెప్పా కదా – అవ్యక్తానందం అనుభవిస్తోంది అని. నాకైతే, గోతిలో నిలువుగా పాతేయబడ్డ బ్రహ్మానందానికి వీరభద్రరావు సుత్తి ఎలాంటి భావన కలిగించి ఉంటుందో…అలాంటి భావనే కలగడం మొదలైంది. ఒక క్షణం కాలాన్ని చూసి – “మహాప్రభో!” అనుకుని… నిశీని చూసి డ్రైవింగ్ స్పీడ్ నిషా వల్ల ఖుషీ గా ఉందేమో అనుకున్నా.

ఇక లాభం లేదనుకుని నిశీని తన రెవరీ నుండి లేపేశాను.
“ఇదిగో తల్లీ, నీకిలా బాగుందేమో కానీ, నాకు పిచ్చెక్కుతోంది. ఏదన్నా చేయి. నేను ఈ బండిలో ఇలా ఊర్కే కూర్చుని, ఇలాంటి ఇండిఫెరెంట్ మనుష్యుల మధ్య బ్రతకలేను. వాళ్ళది నిరాసక్తతో, పరధ్యానమో, పనిపై తదేకదృష్టో నాకు తెలీదు కానీ, నేను మాత్రం ఓ నిముషమైనా ఇలాంటి వాళ్ళతో కలిసి ఉండలేను. వెళ్ళిపోదాం పద” అన్నాను చిరాగ్గా.
“మనుష్యులన్నాక రకరకాలుగా ఉంటారు. కొంతవరకు మనం కూడా కాంప్రమైజ్ కావాలి” -అంది. నేను అవాక్కై తనవైపు చూశాను ఓ క్షణం – ఇలాంటి డైలాగులు ఈమె చెప్తోందేమిటీ? అని. తర్వాత, పనిగట్టుకుని నన్ను విసిగించడానికి అలా మాట్లాడుతోందని అర్థమైంది, ఆ కళ్ళలో కనిపిస్తున్న చిలిపిదనం చూసి.
“అది కాదు నిశీ, మరీ బోరింగా లేదూ ఇలా కూర్చోడం? బోరింగ్ దగ్గర టక్కూ టక్కూ అని కొట్టినా కూడా ఇంతకంటే బానే టైంపాస్ ఔతుంది.”
“ఉండుండు… ముందుంది మనకి మాటల పండుగ. ప్రవాహమే అప్పుడు – అడ్డూ అదుపూ ఉండదేమో అని నా ఎస్టిమేషన్”
“అదేం? ఏం జరగబోతోంది? నీకెలా…” అని నేను ఇంకేదో అడగబోతూ ఉండగా, భయంకర వేగంతో అటు పక్కనుండి ఓ బండి వచ్చింది.

ఈ కాలపురుషుడికీ, ఆ బండి డ్రైవర్కీ మధ్య ఏదో వస్తువు మార్పిడి జరిగింది. ఇతనేదో ఇచ్చాడు, అతను దాన్ని జేబులో వేస్కుని, సడెన్గా కీచుమని శబ్దం చేస్తూ బండి రివర్సు చేసి వెళ్ళిపోయాడు. నిజం చెప్పొద్దూ – భలే ముచ్చటేసింది ఆ రివర్సు చేసే పద్ధతి చూసి. మోటోక్రాస్ మ్యాడ్నెస్ కి ఇలాంటి వాళ్ళ బొమ్మలు చాలా అవసరం. వీడి పేరేంటో కనుక్కుని ఎపుడన్నా నేను ఆ వీడియో గేమ్ ఆడితే నా యూజర్నేం ఇతనే అని అనుకున్నాను…అంతలా నచ్చేసింది అతని డ్రైవింగ్ నాకు. సరే, అతను అటు పొయ్యాడో లేదో… ఏరోప్లేన్ రన్‍వే మీదకి నెమ్మదిగా దిగినట్లు, ఇతని వేగం తగ్గుతూ తగ్గుతూ, ఇతను దగ్గుతూ దగ్గుతూ….అలా అలా… తగ్గి తగ్గి, దగ్గి దగ్గి…చివరాఖరికి నిలిపేశాడు. అంతసేపూ ఆ వేగంలో ఏమీ అర్థంకాక, ఒక్కసారిగా ఆగేసరికి, నాకు గందరగోళంగా అనిపించింది. నిశీ దిగమని సైగ చేయడం తో దిగాను. కా.పు. కూడా దిగి, మా ఇద్దర్నీ చూసి నవ్వాడు. ఓ…ఇతగాడికి పక్కనోళ్ళ గురించి ఆలోచించే సమయం కూడా ఉందా? అనుకున్నాను.
“పాపం…మీరాగి మమల్ని చూసి నవ్వితే ఎలాగు? మీకసలే బోలెడు పనులు కదా…మళ్ళీ ఆ నింద మాకెందుకు – మీ పనులు ఆపామని?” – వెటకారం తెలుపుతూ అన్నాను.
ఆయన మళ్ళీ నవ్వాడు. నిశీ వంక చూశాడు. నిశీ కూడా నవ్వుతోంది.
“మీ ఇద్దరి ప్రణయకలాపాలు ఆపి నేనోదాన్ని ఉన్నాను అన్నది గుర్తిస్తారనుకుంటాను? పీతబుర్ర కనుక మీ నవ్వుల మర్మం నాకు అర్థం కాదు. అన్నింటిలో మర్మాలు చదివితి తండ్రీ అనడానికి నేను ప్రహ్లాదుడిని కూడా కాను” అన్నాను కసిగా, కోపంగా.

ఈసరికి కాస్త హర్టై, నవ్వులు ఆపారు ఇద్దరూ. కా.పు. చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు. అది విన్న తరువాత నాకు సృష్టి రహస్యమేదో తెలిసినట్లైంది. ఇందాక వచ్చి పోయిన వాడు కూడా కా.పు అంట. కాపు1 మనవాడు, కాపు2 ఆ మొటో రేసర్ అనుకుందాం (పేరులో ఏముంది పెనుమచ్చకాయ!). విషయానికొస్తే – కా.పు. ల వర్కింగ్ స్టైల్ ఇదీ – వీళ్ళందరికీ చెరో బైక్ ఉంటుంది. వీళ్ళ పని వాయువేగంతో ఎవరికోసమూ ఆగకుండా, ఎక్కడా తగ్గకుండా, దయా దాక్షిణ్యాల వంటివి లేక పొరపాట్న, తెలిసినా తెలీకున్నా తప్పు చేస్తే, వాళ్ళని కఠినంగా శిక్షించడమూ, దాన్ని సరిచేస్కోడానికి వెనక్కైనా పోనివ్వక కట్టుదిట్టం చేయడమూ తద్వారా బ్రతుకులు దుర్భరం చేయడమూ – ఇదట వారి పని. అక్కడ విషయమేమిటంటే – ఒకసారి ఒక కా.పు. మాత్రమే యాక్టివ్. మిగితావాళ్ళు జల్సా చేస్తూ ఉంటారట. ఇపుడు కాపు2 పని మొదలైందట. అందుకే ఇతను బేవార్స్ అట ఇక మీదట. ఇందాక నిశీ బండెక్కేసరికి ఇతని డ్యూటీ ఐపోయిందట. కానీ, తన వద్ద ఉన్న “శక్తి గుళికల డబ్బా” కా.పు.2 కి అందజేస్తే గానీ కా.పు.2 కి ఫుల్ పవర్స్ రావట. అందుకే అప్పుడే బండి ఆపక, ఇతన్ని కలిసేదాకా నడిపాడట.

ఓహో…వీళ్ళిద్దరి మధ్య చేతులు మారిన డబ్బా అదా.. ఓకే. అంతేలే…తినడానికీ వాటికీ టైం ఎక్కడ ఏడుస్తుంది వీళ్ళకి? ఆగని ప్రయాణాల్లో…
అతను ఇది చెబుతూ, బైక్ ని మాయం చేసే ప్రయత్నం లో పడ్డాడు. అంటే, ఇక మీద మేము నడుస్తూ మాట్లాడుకుంటాము అనమాట. ఈ బైక్ ని మాయం అంటే మాయం చేయడట, చిన్న గోళీసైజుకి కుదించి జేబులో వేస్కుని తిరుగుతాడు. మళ్ళీ తన వంతు వచ్చినప్పుడు దీన్ని పెద్దది చేసి దానిమీద తాను సవారీ చేస్తూ తిరుగుతాడట – నిశీ చెవిలో గొణిగింది. అలాగే ఇంకో సంగతి కూడా చెప్పింది – “ఇందాక అన్నా కదా..మాటల పండుగ అని..మొదలౌతుంది చూడు” అని. నాకు సన్నగా వణుకు పుట్టింది – ఏం జరగబోతోందో అని. ఇంతలో, అతను ఆ గోళీసైజు కుదింపు ముగించుకుని మావైపు తిరిగి – “పదండి అలా నడుస్తూ మాట్లాడుకుందాం” అన్నాడు. ఆ డైలాగే నాకు బాంబు పేలుడులా వినబడ్డది.
వేల సంవత్సరాలుగా ఇతను అలా తిరుగుతూ ఉన్నాడట విరామంలేక. “ఆహా! ఇన్ని వేల సంవత్సరాలకి భూమ్మీద కాలుపెట్టి నడుస్తున్నాను. ఎన్నాళ్ళకి ఓ మాట వింటున్నాను.” అన్నప్పుడు అర్థమైంది.

ఇక చూస్కోండి – శుభలగ్నం లో మాటలొచ్చాక శ్రీలక్ష్మిలా… ఎడతెగని ప్రవాహం. నిజంగానే మాటల పండుగ. కాలం అంతరంగం నేను కొంతవరకైనా తెల్సుకుంటా అని అనుకోనేలేదు సుమా! చెబుతా చెబుతా… నెక్స్ట్ టైం… మేమిద్దరం కా.పు తో నడుస్తూ ఏం మాట్లాడుకున్నామో…

నాకు ఒక స్నేహితుడి ద్వారా త్రివేణి పత్రిక కు 1928 లో విడుదలైన తొలి సంచిక నుండీ ఇప్పటి వరకూ ఉన్న మొత్తం సంచికలన్నీ అర్కై్వ్స్ లో కనిపించాయి. తొలి సంచికను చూస్తూఉంటే – కనబడ్డది – “A poem by D.V.Krishna Sastry” అన్నది. అంటే దేవులపల్లివారు అని అర్థం కావడానికి నాకు ఓ సెకను పట్టింది. తెరిచి చుస్తే, ఒకే కవితకి రెండు అనువాదాలు! అది మరేదో కాదు… “ఆకులో ఆకునై”…తలచుకుంటే మేఘసందేశం సినిమా గుర్తొస్తోంది…

ఏదేమైనా… తెలుగులో చదివిన ఓ కవితకి ఆంగ్లానువాదం చూడడమే నన్ను ఆకర్షిస్తే, ఒకే కవితకి రెండు అనువాదాలు, అదీ ఒకే చోట, ఒకేసారి కనబడడం మరింత ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది. ఈ రెండు అనువాదాలు చేసిన వారు – వి.ఎన్.భూషణ్, ఆచంట జానకిరామ్.

ఆసక్తి ఉన్నవాళ్లు : అసలు కవితని ఇక్కడ, అనువాదాలని ఇక్కడ చదవండి.

ఏమాటకామాటే చెప్పుకోవాలి – త్రివేణి పత్రిక సైటు రాకింగ్. ఇప్పుడే మొదలుపెట్టా…ఇలా ఇది కనిపించింది. ముందు ముందు ఇంకెన్ని కనిపించబోతున్నాయో!

హుమ్…. రెండువారాలు …. రెండువారాలు!! అంటే, రెండువారాలు – ఒక రాత్రితో సమానమా? అదెలా??

ఆ మధ్య ఓరోజు నిశి – కాలాన్ని నిలదీస్తానని సవాల్ చేసాక, మేమిద్దరం నవ్వుకుంటూ చెరోదారిన వెళ్ళిపోయాము. తరువాతి రోజు రాత్రి, నాకు ఎవర్నీ కలవాలనిపించనంత విసుగ్గా ఉండింది. రాత్రి నగర సంచారం చేస్తే, నిశిని కలవాల్సొస్తుంది కనుక, అందుక్కూడా పోనంత విసుగు. ఏం చేసేదీ తోచక, ఓ పక్క జలుబూ-దగ్గూ ఉంటే, కోల్డాక్ట్, బెనడ్రిల్ వేస్కున్నా – దెబ్బకి ఒళ్ళుతెలీని నిద్ర పట్టింది. కానీ, కొన్ని కొన్ని మన చేతుల్లో ఉండవు. నిశీ నా కల్లోకి, తల్లోకి వచ్చేసి నస మొదలెట్టింది – రావేంటీ? అని. మొదట పట్టించుకోలేదు కానీ, మరీ తలలోపలికి చొచ్చుకెళ్ళిపోయి, నిద్ర చెడగొడుతూ ఉండేసరికి, ఇక నిశీని కలవాలని బయలుదేరాను. నిశీ నాకు ఎక్కువ గుర్తొచ్చి కలొచ్చిందా? నిశి కి నేనెక్కువ గుర్తొచ్చి కల్లోకొచ్చిందా? అన్నది మాత్రం నాకింకా సందేహంగానే ఉంది.

అలా అని రోడ్లపై తిరుగుతూ ఉంటే, ఎంతకీ ఈ మనిషి కనబడదు. కాసేపటికి, ఎస్సెమ్మెస్ చేసా – “ఏవమ్మా! ఎక్కడ?” అని. “వస్తున్నా. నీకోసం కొత్త స్నేహాన్ని తెస్తున్నా” అని జవాబొచ్చింది. “ఈమె స్నేహితులంటే – వాళ్ళే టైపో” అనుకున్నా. నిశీ స్నేహితులంతా అదో టైపని – తను నన్ను స్నేహితురాలిగా అంగీకరించిన రోజునే డిసైడైపోయా నేను. సరే, ఎదురుచూస్తూ ఉన్నా వాళ్ళ రాక కోసం. కాసేపటికి రోడ్డు చివర ఓ చిన్న వెలుగు. అది దగ్గరయ్యేకొద్దీ క్రమంగా పెద్దదౌతూ వచ్చింది. ఎప్పుడైతే నా కళ్ళు వాటిని భరించలేకపోయాయో, అప్పుడు అది మళ్ళీ నెమ్మదిగా తగ్గుతూ, భరించదగ్గ వెలుగులోకి మారింది. అప్పుడు అర్థమైంది – అదొక మోటార్ బైక్ అని. బైక్ లైట్లు ఇంత అత్యాధునికంగా మన కళ్ళు ఎంత భరిస్తాయి అన్నదాన్ని బట్టి వెలుగు మార్చడం ఇంతకుముందు నేను చూడలేదు, వినలేదు. అబ్బురం కలిగిన మాట నిజం.

అదలా దగ్గరకొచ్చాక ముందున్న శాల్తీ ఎవరో అర్థం కాలేదు కానీ, వెనకున్నది నిశి అని అర్థమైంది. అబ్బో, బైకు చాలా పొడుగు. ముగ్గురు అలవోకగా కూర్చోవచ్చు. ఇంతకీ ఇతనెవరో! అనుకున్నా. నిశీ ప్రేమ వైఫల్యం అన్నప్పుడల్లా ఆమెకో బాయ్ ఫ్రెండ్ ఉన్నాడేమో, వీళ్ళిద్దరికీ గొడవైందేమో అని అనుమానం ఉండేది. వీడిని చూశాక మళ్ళీ ఆ అనుమానం మొదలైంది.
“వీళ్ళిద్దరికీ సయోధ్య కుదిరిందేమో. అందుకని, నాకు పరిచయం చేద్దాం అనుకుందేమో.”
“ఇప్పుడైతే, మళ్ళీ హ్యాపీస్ కనుక, ఇక ఆ వైరాగ్యం వదిలేస్తుందా?”
“వీడు ఓవర్ మేకప్ చేసుకున్న వెయ్యేళ్ళ మనిషిలా ఉన్నాడు నాకైతే. నిశీకి వీడెట్లా నచ్చాడు?”
-ఇలా నేను ఆలోచిస్తూ ఉండగా, నిశీ ఒక్క ఉదుటున నన్ను పైకి లాగేసి ఎక్కించుకుంది. బైక్ రయ్యిన దూసుకుపోయింది.

నాకొక క్షణం ఏమీ అర్థం కాలేదు. నేను బైక్ ఎక్కా (అదే, ఎక్కింపబడ్డాను) అని గుర్తించి చూశేసరికి – అదేం వేగం బాబూ – ఇదెక్కడి రోగం – ఈ వేగం – నాకసలేమీ కనబడ్డం లేదు. “నిశీ!” అని అరిచా…ఈ వేగానికి తనకేమీ వినబడదేమో అని. “ఇక్కడే ఉన్నా – అరవకు” అన్నది నిశి. “నిశీ…ఏం జరుగుతోంది? ఎక్కడికి వెళ్తున్నాము?” అన్నాను, కాస్త కంగారుగా. ఓపక్క వీళ్ళిద్దరూ పోతూ ఉంటే, పానకంలో పుడకలా నేనెందుకు? అని కాస్త సిగ్గుగా కూడా ఉండింది.
“ష్! అన్నీ వివరంగా చెబుతాను విను.”
“ఏంటి అయితే మీది కాలేజీ లవ్ స్టోరీయా?” ఆసక్తిగా అడిగాను. ఎటో పోతున్నామన్న సంగతి కూడా మర్చిపోయి. ఆహా, పుట్టుకతోనే గాసిప్స్ తో పుట్టినట్లున్నా!
“ఎవరిది? ’మా’దా? ఏ ’మా’?”
“ఈ మా” – అన్నాను బైక్ నడుపుతున్న అతన్ని చూపిస్తూ.
“అతనంటే నాకసహ్యం. అతని వల్లే ఈ కష్టాలన్నీ నాకు. ఆగమన్నప్పుడు ఆగకుండా వెళ్ళిపోయాడు. వెనక్కి రమ్మంటే రాడు.”
“ష్! ఊరుకో. వింటే బాధపడతాడు.”
“హు! అంతదృష్టం కూడానా. ఎవరి పనులు వాళ్ళవి. ఎవరి స్వార్థం వారిది.” – మాటలు నిర్లిప్తంగా అన్నట్లు ఉన్నా, నిజానికి నిశి కళ్లలో ఆ మాటలంటున్నప్పుడు ఓ మాదిరి వెలుగు.
“అదేమిటి? మీ ఇద్దరు కలిసి వస్తూ కూడా ఇలా అంటావు?”
“కలిసి ఉన్నంత మాత్రాన, అంతా బాగున్నట్లా మా ఇద్దరి మధ్య?”
“అబ్బబ్బా!” అనుకుని, పైకి మాత్రం – “సరే, లవ్ స్టోరీ ఎక్కడ మొదలైంది?”
“చెప్పా కదా, నాకతనంటే అసహ్యం. నా ప్రేమ నాకు దక్కే అవకాశం లేకుండా చేసింది ఇతనే!” కసిగా అంది నిశి.
“హుమ్…. అయితే, నిన్ను కాదన్నాడా?”

“నన్ను ఇతను కాదంటే నాకేంటి? అసలు నేను ఇతన్ని ఔననమని అడగలేదే?”
“అదేమిటి?”
“ఏదేమిటి? నువ్వేం మాట్లాడుతున్నావో నాకు అర్థం కావట్లేదు” – వింతగా చూస్తూ అంది నిశి.
“నాకు కూడా అర్థం కావట్లేదు ఇక్కడ ఏం జరుగుతోందో” – అయోమయంగా అన్నాను నేను.
అప్పటికి నా అనుమానం అర్థమైనట్లు ఉంది. “అసలు అది ఎవరనుకుంటున్నావు?”
“నీ బాయ్ ఫ్రెండేమో…” అని నసిగాను సిగ్గుతో. కాదులా ఉంది. అనవసరంగా ఏదేదో ఊహించుకున్నాను – నన్ను నేనే తిట్టుకున్నాను.
“హహహహహహ”
“ఏం నవ్వుతావు?”
“నీ అంచనాకి నవ్వొచ్చింది. సరే, ఇంతకీ, నాకు నాకు తెలీకుండా బాయ్ ఫ్రెండ్ ఎక్కడ? ఆడ స్నేహితులనే నా జోలికి చేరనివ్వను….. ఏదో ఒకరిద్దర్ని తప్ప”
“అదే… నీ ప్రేమ…విఫలం… అది…”
“హహహహ. నువ్వు నమ్మలేదు కదూ – నన్ను మోసం చేసినది జీవితం అంటే.”
“అబ్బ! పోతే పోయింది లే. ఇంతకీ ఇతనెవరో చెప్పనే లేదు.”

“కాలం”
“కలామా? ఇలా ఉండడే”
“కాలం. టైమ్”
ఆ బైక్ కి సీట్ బెల్ట్ ఒకటి ఏడ్చి ఉండీ, దాన్ని నాకు నిశీ ఆల్రెడీ కట్టేసి ఉండీ బ్రతికిపోయా కానీ, లేకుంటే, నాక్కలిగిన షాకుకి కిందపడి ఆ బండి చక్రాల కింద నలిగిపోయేదాన్నే!
“కాలమా??”
“కాలం నీకెందుకు కనిపిస్తుంది?” అని మొన్న వెటకరించావు గుర్తుందా?”
“ఆ..అప్పుడు నువ్వు మిటకరించావు….”
“మరదే! ఇప్పుడు నీ ముందు, నిన్ను నడిపిస్తున్నది కాలమే.”
“అయ్! భలే ఉందే! ఈ బైకు, ఈ వ్యవహారం….. ఆ మనిషి అవతారం ఏంటి? చూస్తేనే అనుకున్నా – వెయ్యేళ్ళ మనిషి ఓవర్ మేకప్పేసినట్టు ఉన్నాడేంటి ఇతను అని. కాలమా…”
“కాలమే. రాత్రుళ్ళు ఈ గెటప్ లో తిరుగుతూ ఉంటాడంట. పగలైతే, గాలిగానే తిరుగుతుందట. పగలు స్త్రీలింగమట. రాత్రి పురుషుడట.”

“నీకెక్కడ తగిలాడూ?”
“ఇదిగో, మనలాగే రాత్రుళ్ళు చక్కర్లు కొడుతూ ఉంటాడంట. పక్క ఊరిలో నడుస్తూ, కాళ్ళు నొప్పులేస్తూ ఉంటేనూ… ఆపి లిఫ్ట్ అడిగాను. ఇచ్చాడు. ఎక్కే ముందు, ఏదో ఒకటి మాట్లాడాలి కదా – అలా మాట్లాడుతూ, ఈ వివరాలు రాబట్టాను.”
“సరే, ఇలా అతను వింటాడా లేదా అని భయం లేకుండా ఇదంతా చెప్పేస్తున్నావు… ఏమనుకుంటాడో…”
“ఏమీ అనుకోడు. ఎందుకంటే వినడు కనుక”
“అదేం?”
“అతనికి తను, తన ప్రయాణం తప్ప ఇంకేమీ పట్టవు. ఇప్పటికిప్పుడు నేన్నిన్ను చంపేసినా వెనక్కి తిరిగి చూడడు.”
“మరి అంత ఐటెమ్ గాడు నీకోసం ఆగి, నీకు తన సోదంతా చెప్పి ఎలా ఎక్కించుకున్నాడు బండిపైన?”
“నేనొదుల్తానా? బండికి అడ్డంగా పడుకున్నా.”
“ఇప్పుడు వీడింతేనా? ఆగడా?”
“వాడితో మాట్లాడించే బాధ్యత నాది. మాట్లాడించడం, నిలదీయడం – అన్నీ చేస్తాను. చూస్తూ ఉండు.” – హుషారుగా అంది నిశి.

రెండు వారాలన్నానే – ఇదే. ఆ ఒక్క రాత్రే – కాలంతో పాటు తిరిగాము మేము. అరే, మాకు ఒక్కరాత్రే తిరిగినట్లు అనిపించింది. కానీ, మన కాలంలో రెండువారాలని తర్వాత అర్థమైంది. ఇంటికొచ్చేశాక – వరదల్లా ఉన్న ఈమెయిళ్ళను చూసి. నేపథ్యం చెప్పడానికే ఇంతసేపు పట్టింది. ఇక అసలు మా అడ్వెంచర్లు చెప్పాలంటే…. చెబుతాను…. ఎవరికో ఒకరికి చెప్పుకోవాలి కదా – నా ఎగ్జైట్మెంటుని….

I was reading about this “Text Adaptor” tool of Educational Testing Service (ETS). As the name indicates, it’s an automatic tool to perform text adaptation – which in general means a teacher’s modification of the texts to make them more readable and understandable, given by the student’s learning level. It was interesting to read that this tool actually does some stuff like – automated synonym detection, antonym detection, automated text summarization, some translation and a bit of shallow parsing to identify complex sentence structures.

I was searching for Educational Applications of Natural language processing, when I stumbled across this tool. It was interesting to see these topics being discussed in a totally different and real-life context. I wondered if people do such kind of things for Indian languages. In the present day scenario, our own people don’t know their own language properly; I think such kind of tools are necessary. How cool it will be if such a tool simplifies something like the text of Viswanatha Satyanarayana in to “manava bhasha” and let me read :p Ah! Imagination is such a wonderful thing…. Alas, reality isn’t

“Text adaptor” is currently being used at two online teacher development programs for ELL (English Language Learners) Teachers in USA. Its goal is to help teachers identify the linguistic complexity of text and help them in making it more accessible to an ELL. Further, the report that Iam reading also talked about “Text Adaptor” data possibly providing some good resource for NLP research in text quality and related areas. As I proceeded with the report further, I began wondering about measuring the relatedness between two sentences in a passage – taking cue from the work. Since it made me think (after a long time, something made me think!), I think my reading time was respected

Hmm, I want to see how the tool works… to talk any further

Yeah, appears to be a very interesting and practical application to NLP – the very place where my search began. So, my search took me to the right path – at least for once

This is where there is a brief Intro: “The Automated Text Adaptation Tool” by Jill Burstein, Jane Shore, John Sabatini, Yong-Won Lee & Matthew Ventura. Educational Testing Service, Demo in NAACL-HLT 2007. I don’t actually know if its available for free-view…

నేను ఆట్టే కవితలు చదవను. అసలు నాకు కవితలోని భావాన్ని అనుభవించడం చేతకాదు అని ప్రగాఢ విశ్వాసం. నేను వచనంలో కవిత్వాన్ని మాత్రమే అనుభవించగలను. వచన కవిత్వాన్ని కూడా అనుభవించలేను, వేరే కవిత్వాల మాట అటుంచితే. “కవిత్వం” అన్న పదాన్ని నేను అర్థం చేసుకునే విధానంలో, “కవితలు” మాత్రమే కవిత్వం కిందకు రావు. మాటలు కూడా వస్తాయి. అందుకే, నేను పరమ నిక్కచ్చిగా నేను కవిత్వం చదవను అనలేను. అయితే, చదివినంతలో నన్ను అలాగే తమ మాయ లో పడేసి, వెంటాడి వెంటాడి మళ్ళీ మళ్ళీ చదివించిన తెలుగు కవితలు ఉన్నాయి. అలాంటి కొందరి గురించి చెబుతూనే, కొంత మార్కెటింగ్ కూడా చేయడం ఈ టపా ఉద్దేశ్యమనమాట

ఇటీవలికాలంలో రోజూ జపం చేస్తున్న కవి ఐతే “శ్రీశ్రీ”. మహాప్రస్థానంలోని సెలెక్టెడ్ కవితల్ని రోజూ..రోజూ..తలుచుకుంటూనే ఉంటున్నాను. అయితే, ఇతనితో నా తొలిపరిచయం “అనర్గళం, అనితర సాధ్యం నా మార్గం” అన్న వాక్యాలతో, స్కూల్లో ఓ సందర్భంలో. “అబ్బ చ!” అనుకోలేదు. ఎందుకంటే, ఆపాటికి శ్రీశ్రీ అన్నాయనను మహాకవి అంటారని తెలిసి ఉండటం చేత. “ఓహో” అనుకున్నానే కానీ, ఆ సంవత్సరం ముగిసే సరికే ఇలాగే కొన్ని వాక్యాలు విని విని ఆయనంటే ఓ అభిమానం ఏర్పడి పోయింది. ఓ పదేళ్ళయ్యాక ఇప్పుడా ఆ నామస్మరణం లేనిదే లేవను. ముఖ్యంగా – ఒక రాత్రి, కేక, ఐ, కళారవి, ఆః!,,స్విన్ బర్న్ కవికి – ఇవి అలా అలా చదివి చదివి ఖంఠతా వచ్చేసాయి. అలాగే, ఎంచక్కా పాటలుగా విన్న – “ఆనందం అర్ణవమైతే”, “జగన్నాథుని రథచక్రాలు” అలా రిథమిక్ గా గుర్తు ఉండిపోయాయి. “నిజంగానే” – అని ఎన్ని సార్లు ఎన్ని సందర్భాల్లో అనుకుంటానో. ఓ ఫోర్సు ఉంది ఈ కవితల్లో. “ఖడ్గసృష్టి” సంకలనంలో – “ఏవి తల్లీ!” కవితలో “పసిడిరెక్కలు విసిరి కాలం పారిపోయినజాడలేవీ ?” అన్న వాక్యం నన్ను చాలారోజులు వెంటాడింది మొదట చదివినప్పుడు. అయితే, మహాప్రస్థానంలో కొన్ని, ఖడ్గసృష్టిలో ఒకటీ అరా మినహాయిస్తే, నాకెందుకు శ్రీశ్రీవి మిగితావి నచ్చలేదో, ఇవి మాత్రం ఎందుకు అంతలా నచ్చేసాయో మాత్రం అర్థం కాదు.

అయితే, 2006 ప్రాంతంలో మూలా సుబ్రమణ్యం, కొత్త రవికిరణ్ ల ద్వారా పరిచయమైన కవి ఇస్మాయిల్ ఇలాగే మర్చిపోలేని ముద్ర వేసాడు. అక్కడికి నేనేదో తెగ చదివేశా అని కాదు. కానీ, ఇలా ఇన్స్టంట్ గా నాకు నచ్చేసిన వారు తక్కువ. ఇస్మాయిల్ కవితల్లో కూడా కొన్ని అలా చదువుతూ ఉంటే, “అబ్బ!” అనిపిస్తే, కొన్ని “అబ్బా!” అనిపించినవి ఉన్నాయి కానీ, నేను చదివిన కాస్తలో, ఆ కొద్ది పదాల్లో బోలెడు అర్థాన్ని పలకడం, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా – భాషలోని సింప్లిసిటీ, చదువుతూ ఉండగా, చదివాకా, కలిగే ఫీలింగ్ – నాకు చాలా నచ్చేశాయి. అయినప్పటికీ నేను ఎక్కువగా ఆయన కవితలు చదవలేదు అనుకోండి, అది వేరే విషయం.

వీళ్ళిద్దరు కాక అపుడప్పుడూ వెబ్లో చదివే కవితల్లో కూడా కొన్ని అలా వెంటాడుతూ ఉంటాయి. ఈమాట వెబ్జీన్లో అలా కొన్ని చదివాను. అలాగే, ఒకప్పుడు తెలుగుపీపుల్.కామ్ లో కూడా అలాంటి కవితలు చాలా చదివాను. ప్రస్తుతం కృష్ణశాస్త్రి భాషని అర్థం చేస్కుని, అనుభవించడాన్కి ప్రయత్నిస్తూ ఉన్నాను. ఇన్నిరోజులు ఔతూ ఉన్నా కూడా అసలు “కవిత్వం” అంటే ఏమిటీ? దేన్ని కవిత్వం అనొచ్చు, దేన్ని అనకూడదు? ఏది మంచి కవిత? ఏది కాదు? – ఇవన్నీ నాకు ఎప్పుడూ అర్థం కాని ప్రశ్నలే. రోజులు గడిచేకొద్దీ నాకు జవాబులు తెలుసుకోడం పై కూడా ఆసక్తి తగ్గుతూ వస్తోంది.

సరే, నాలాంటి వాళ్ళని ఎవరూ బాగు చేయలేరు కానీ, సెప్టెంబర్లో పుస్తకంలో “తెలుగుకవిత” అని ఫోకస్ ప్రకటించి, అదలా అక్టోబర్ దాకా పొడిగించారు. ఇలా పొడిగించడం వల్ల పుస్తకం సంగతి అటు పెడితే, నాకు చాలా లాభం – ఎందుకంటే, రకరకాల విషయాలు తెలుసుకున్నాను కనుక. ఇస్మాయిల్ గారితో మొదలై, గోపిరెడ్డి రామకృష్ణ, అఫ్సర్ గార్ల వద్దకు చేరి, విశ్వనాథ వారి కవిత్వం రుచి చూపి, ముకుందరామారావు గారిని పలకరిస్తూ, శివారెడ్డి గారి గురించి మొదలై (ఈ మధ్యలో మళ్ళీ ఇస్మాయిల్ గారిని తల్చుకుంటూ), రైతు కవిత, తిలక్, ఇక్బాల్ చంద్, ఆకెళ్ళ రవిప్రకాశ్, వైదేహి శశిధర్ గార్లదాకా వచ్చి, మధ్యలో మన బ్లాగరు ఉష గారిని కలిసి, కల్పన గారి ద్వారా చలం కవిత్వం అంటే ఏమిటో తెలుసుకుని, విన్నకోట రవిశంకర్ గారు ఇటీవలి కవిత్వం గురించి చెప్పింది విని, యదుకులభూషణ్ గారికి నచ్చిన కవితతో సెప్టెంబర్-అక్టోబర్లు ముగిశాయి.

ఇలా పాతా కొత్తా భేదం లేకుండా రకరకాల కవుల గురించి రాసిన ఈ వ్యాస రచయితలందరికీ ధన్యవాదాలు – బ్లాగ్ముఖంగా.

ఈ రెండు నెల్లలోనూ పుస్తకం.నెట్ లో తెలుగుకవిత అన్న ఫోకస్ అంశంపై వచ్చిన వ్యాసాలు ఇక్కడ చూడవచ్చు.

(సైటు కార్యం, స్వకార్యం – రెండూ చేయడం అంటే ఇదే!)

ఈ ఎదురుచూపులన్న వాటికి ఆదీ అంతం రెండూ ఉండవు కాబోలు. ఒక్కొక్కటి గా చూస్తే ఉన్నాయేమో బహుశా. ఒక్కటిగా చూస్తే ఉన్నట్లు అనిపించదు. నాకెందుకో నేనెప్పుడూ దేనికోసమో ఎదురుచూస్తున్నట్లే ఉంది ఈమధ్య కాలంలో. ఎటొచ్చీ, “దేనికోసం” అన్న ప్రశ్నకి జవాబు మారుతూ వస్తోంది. అంతే. గత ఏడాది, ఇదే టైం లో “ఎదురుచూపు” గురించే ఒక పోస్టు రాశాను. ఆ విషయం ఇది రాస్తూ ఉంటే గుర్తుకొస్తోంది. అందుకే అంటున్నది – “ఆదీ అంతం ఏదీ లేని గానం” ఏమో ఎదురుచూపంటే.

ఎకనామిక్స్ పాఠాలు స్కూల్లో నేర్పే మొదటి రోజే చెప్పే మాట – మనిషి కోర్కెలు అపరిమితమైనవి అని. అందుకే ఏమో, ఎదుర్చూపుకి కూడా ఆదీ అంతం ఉండదు కాబోలు! కోరికలే గుర్రాలైనా కూడా ఎదురుచూపులే మిగుల్తాయేమో. ఈ చూపులు, ఎదురుచూపులు ఇలా ఏళ్ల తరబడి కొనసాగుతూ ఉండాల్సిందేనా? తల్చుకుంటేనే భయంగా ఉంది..మనిషంత మనిషిని ఆకారమైనా లేని ఎదురుచూపులు బందీలు చేయడం ఏమిటో. ఆ బందిఖానా లో పడి కొట్టుకుంటూ మనిషి అలా ఉండిపోడం ఏంటో. అలా చూస్తారేంటి, ఎకనామిక్స్ లో ఇదేగా చెప్పారు, నేను కాస్త భాష మార్చి చెప్పే సరికి నాకేదో అయిందనుకుంటే ఎలా?

హా, ఇదివరలో ఎదురుచూపుల్లో కూడా ఒక తియ్యదనం ఉన్నట్లు తోచేది – “చేరువైనా, దూరమైనా, ఆనందమేనా…” అన్నట్లు. ఇవాళ ఇంకోలా అనిపిస్తోంది. “వినేవారు లేక, విసుక్కుంది నా కేక” అని. ఎవరన్నా వింటారేమో అని ఎదురు చూసి, చూసి, విసుగొచ్చేసి ఉంటుంది పాపం. ఎవరో వినకపోతే పోయే, మన కేక మనమే వినిపించుకోము ఒక్కోసారి, అప్పుడు అది ఉత్త విసుక్కోడం కాదు, కసురుకుంటుంది మనల్ని. మనకా అర్థం కాదు – ఎందుకు? మనం ఇంకేదో జరగాలని ఎదురుచూస్తూ ఉంటాము కదా! ఆదేమో, విసుక్కుని, కసురుకుని, చివరకి గింజుకుని, ఆఖర్లో ముసుగేస్కుని పడుకునేసింది అనుకోండి – “మౌనమే నీ భాష ఓ మూగ మనసా” అని విషాదంగా పాడుకోవాల్సిందే. ఆ తర్వాత ఆ కేక వినిపిస్తుంది ఏమో, దాన్ని విందాము, అని మనం ఎదురుచూడ్డం మొదలుపెట్టినా, అది రాదు కదా. అప్పుడు కూడా ఎదురుచూపులే మిగుల్తాయి.

“ఎదురుచూపుకీ నిదరేది?” – నిద్రా? ఆకలి దప్పులు కూడా ఉండవనుకుంటాను. లేదా, ఆ ఆకలే నాబోటి వారి పై పడి తీర్చుకుంటూ ఉంటుంది ఏమో. ఎదురుచూపు నన్ను బందీ చేసి నా జీవితంతో ఆడుకోడం బానే ఉంది కానీ (నాక్కాదు, దానికి), నాకో కోరిక. అల్లాద్దీన్ కి చిక్కిన భూతం పాత జీవితంలా, నేనూ ఎదురుచూపులని ఒక డబ్బాలో పడేసి మూత పెట్టేసి, సముద్రంలో గిరాటేస్తాను. అప్పుడు, నాలాంటి ఎదుర్చూపుల్లో బ్రతికే వాళ్ళ జీవితాలు ఎలా ఉంటాయో తల్చుకుంటే జాలేస్తోంది. ఎందుకంటే, మాకదే పని కదా… అది లేకుంటే, జీవితం డల్లై పోదూ? అందుకే, ఎందుకొచ్చిన గోల, నేనిలా ఎదుర్చూపుల్లోనే బ్రతుకడమే సరేమో. అసలు చూపులుండేవే ఎదురుచూడ్డానికీ!

ఇదెక్కడి గోలండీ బాబూ – పగలంతా నా తలలో తిరిగి తిరిగి, దాన్ని తినేసి, ఆఖరుకి నన్నొదిలేసి వెళ్ళిపోయింది – ఏదా? అదే…గోల. నేను గోల చేయలేదు…గోలే నన్నేదో చేసి వెళ్ళిపోయిందంటున్నాను. మనిషి గోల చేస్తాడు కానీ, గోల మనిషినేం చేస్తుంది అంటారేంటి మళ్ళీ? నన్ను ఏదో చేసిందంటే నమ్మరేం? మీదెక్కడి గోలండీ బాబూ!

మీకంటే నేనే నయం ప్రశ్నలేసి చంపుకోకుండా విషయం కనుక్కునే ప్రయత్నం చేశాను. ఇంతకీ ఈ గోలెక్కడిదో అర్థం అయింది చివరకి…కానీ, ఏమిటో, ఎందుకో, అర్థం కాలేదు. లేదంటే – అసలదేమిటో అర్థమైంది కానీ, ఎక్కడిదో, నా దగ్గరికెలా వచ్చిందో అర్థం కావడంలేదా? ఏమిటో – నాకేమర్థం కావడంలేదో కూడా నాకర్థం కావడం లేదు

మొన్నామధ్య ఓరోజు లేవడం లేవడం – “ఆంఖోంకీ…గుస్తాకియా…” పాటతో లేచాను. పాట మ్రోగుతోంది తల్లో. తల్లో ఏం ఆన్ చేస్కున్నానో లేస్తూ లేస్తూ – అది నాకు తెలీదు. సరే, పాట వస్తోందా, మధ్యలో మ్యూజిక్ వినబడ్డాక నాకేదో తేడాగా అనిపిస్తోంది. తేడా ఏంటో అర్థం కాదు. పాట మధ్యలో మ్యూజిక్ రాదా ఏంటి? అని మళ్ళీ నన్ను నేనే వెటకరించుకుంటున్నా (అద్దంలో మిటకరించుకుని చూశా కూడా) (ఆర్యా! ఈ రెండు పదాలు మదీయ పైత్య ప్రేలాపనలని గమనించగలరు). ఇలా ఇది ఓ పదిసార్లు ఐంది. ఆ పాట మొదలవడం, “ఆంఖోకీ ……” వరకు మళ్ళీ వెళ్ళడం, ఆ తర్వాత మళ్ళీ ఆ మ్యూజిక్ వినబడ్డం. ఇలా ఇలా అయ్యాక, కాసేపటికి, అ మ్యూజిక్ తర్వాత భాగం వినబడ్డం మొదలైంది.

“పూల రెక్కలు, కొన్ని తేనె చుక్కలు… రంగరిస్తివో, ఇలా బొమ్మ చేస్తివో…”
“ఒహొ హొ హొ..ఒహొ ఒహొ ఒహొ…”
అబ్బబ్బా! ఏమిటీ మ్యూజిక్ మళ్ళీ మళ్ళీ. ఇంతసేపటికి ఏదో లైను వినబడ్డది అనుకుంటూ ఉంటే, మళ్ళీ అదే సంగీతం. ఎక్కడిదీ పాట “ఆంఖోంకీ….” మధ్యలో?
అనుకుంటూ తడబడుతూ ఉండగానే – “అమ్మ బ్రహ్మదేవుడో!” అంటూ ఈ పాట కొనసాగింది.
“ఓహో!” ఇలా వచ్చారా తల్లీ!” అనుకున్నాను మన ఆత్మాసీత గురించి.

అవి రెండూ అలా మైండులో తిరుగుతూ ఫుట్బాల్ ఆడుకుంటూ ఉంటే, ఏదో ఓలా పని కానిచ్చుకుని, ఆఫీసుకని బయలుదేరాను. బెల్ సర్కిల్ దగ్గర పెద్ద జాం. సరే, అలా ఆకుపచ్చ విప్లవం కోసం ఎదురుచూస్తూ ఉంటే, ఓ పక్క ఉన్న గందరగోళంతోనే గజిబిజిగా ఉంటే, ఇక్కడ కొత్త గందరగోళం! “ఆవేశం ఏనాడు కలిగెనో ఆనాడే తెలిసిందది!” అట. నాకెక్కడ తీరికా ఇప్పుడు ఏం తెలిసిందో తెలుసుకునేందుకు, గ్రీన్ లైటొచ్చేస్తేనూ!

ఆఫీసుకొచ్చేసాక – మళ్ళీ, “లాలాలాలా లాలల లాలా…”
“మోహాలే… దాహాలై… సరసాలే… సరదాలై… “
“ఆవేశం ఏనాడు కలిగెనో ఆనాడే తెలిసిందది!”
ఏంటి తెలిసేది? నాకు గందరగోళం వల్ల చిరాకెక్కువై కూడా ఆవేశం కలుగుతోంది. అయినా, గందరగోళం దేనికో తెలియట్లేదు. మరి ఏమిటది తెలిసేది ఆవేశం వల్ల? ఆకాశం ఏనాటిదో తెలుస్తుందా? అనురాగం ఏనాటిదో తెలుస్తుందా?

“ఏం మాట్లాడుతున్నావసలు? తల్లో హెడ్డుందా? మోకాళ్ళలో ఏమన్నా నొప్పులా?”
“ఏయ్! ఎవర్రా అది? నాతోనే వెటకారమా?”
“నీతో ఏమిటి? నువ్వేమన్నా పెద్ద ఇదా? అసలు నీకూ, నాకూ నక్కకీ నాగలోకానికీ ఉన్నంత తేడా ఉంది.”
(ఎందుకన్నా మంచిదని, ఎందుకొచ్చిన గోలని) “నేనే నక్కని” అనేశాను.
“హహహహ”
“అద్సరే, నవ్వులు ఆపి, తమరెవరో సెలవిస్తారా?”
“నేనా? నీ మనసులో తిరుగుతున్న పాటలన్నింటిలో ఉన్నదాన్ని.”
“అన్నింటిలో ఉన్నదేమిటి? సంగీతం, సాహిత్యం. రెండింటిలో మీరెవరండీ?” ఈసారి నేను నిజంగా నక్కనే అని అర్థమైపోయి, వినయంగా అడిగాను. అలాగే, అలా మాటల్లో పెట్టి సదరు ఆకాశవాణి డిటైల్స్ మొత్తం తెలుసుకుందామని నక్కజిత్తుల వేషాలు కూడా వేయడానికి రెడీగా ఉన్నాను.
“రెండూ కాను”
“మరి?”
“వాటి కలయికను”
“ఓహో! మరైతే, ఇలా గలగలమంటూ బిలబిలమంటూ పాడుకుంటూ వచ్చేసి నన్ను ముంచేస్తే, నా గతేం కాను?”
“చూడు, నా బతుకునిండా రాళ్ళు. పాడకుంటే ఎలా ?” – అన్నది ఆ గొంతుక, ఇస్మాయిల్ గారు అన్నట్లే!
“రాళ్ళా?” అన్నా నేను నోరెళ్ళబట్టి.
“గలగలమన్న శబ్దం ఎక్కడిదనుకున్నావ్?”
“అది తెలీయకే కదా ఈ గోలంతానూ!” విసుగ్గా అన్నాను.
“ఎక్కడిదంటే…”
“భూల్ జా…. ఇన్ యాదోంకో తూ భూల్ జా…” ఫోను!
పగటిపూట, ఆఫీసులో, కలా! ఏమిటి చేసేది ఇప్పుడు?”
“కాలాన్నే నిలదీసి కలలకి ఇవ్వాలి వెలలేని విలువను.”
-అబ్బా! మళ్ళీ మొదలు!!!

(నా తల్లో జరిగే కథ నాకర్థం కాదు. అసలు నేనేం మాట్లాడుతున్నానో ఈ ఆకాశవాణికర్థం కాదు. ఆ ఆకాశవాణి కథేంటో నాకర్థం కాదు. నాకెందుకు ఏదీ సరిగా అర్థం కాదో కూడా నాకే అర్థం కాదు. నేనెందుకిలా రాసి రాసి చంపుకుతింటానో మీకర్థం కాదు. మనసెందుకు నాకు సర్రియలిజం ఎక్కువైందేమో అనుకుంటోందో… మీరెందుకు నా బ్లాగును అదోలా చూస్తున్నారో…ఈ రాతేమిటో… ఏవిటో! ఏవీ అర్థం కావట్లేదు. )

I was reading this report: “Computing for Global Development -Is it Computer Science Research?” a few minutes back. Thought it was an interesting article – with some questions to ponder upon.

There are few things that captured my attention:

1. “ICTD also poses new research challenges for systems and networking researchers, given the unique constraints of applications e.g., there have been several streams of work in long-distance WiFi to connect remote rural villages to urban centers or the Internet..”
- Hmm, that left me wondering for a while – in what way will stuff like computer vision or robotics or language engineering will be posed new challenges specific to ICTD? I mean, as it will be discussed further down in the paper, as well as in my blog : What research challenges are specific to these areas…and ICTD put together? Do those challenges remain challenges even outside ICTD – i.e., does solving them ICTD imply solving a hitherto unsolved problem in those areas, in general?

2. “ICTD research not only impacts global development, but can also advance “traditional” computer science. Two examples that come to mind are WildNet and HashCache. Although motivated by applications in developing regions,these works fundamentally changed our view ….”
-Hmm..pretty interesting to know about HashCache and WildNet…. Well, I did not know of them before, so, can’t comment more until I read about them

3. “ICTD is thoroughly interdisciplinary…. One issue with interdisciplinary work is that problems seen to be legitimate, even crucial, to the area often don’t contain enough research content in any one area to satisfy the contributing disciplines. Also, even if there is enough research content in one area, solving that part of the problem may be only a small portion of the larger problem being addressed. As is the case with some work in systems research, its not clear that a core technical contribution is really valuable without building the whole system. Unlike systems research, however,the whole system might include non-technical components requiring social, cultural, economic, and political efforts, as well.”
-I felt this is a very important observation. Well presented too.

4. “Third, ICTD like some other application sub fields lacks a clear definition of generic technical issues within a well circumscribed context. Just in agriculture applications, there are networking problems (e.g., connecting remote villages to urban experts), speech problems (e.g., for building a Q&A system in multiple dialects), information-retrieval problems (e.g., permitting cross-lingual, geography-relevant database queries), computer-vision problems (e.g., diagnosing diseased crops via photographs), and so on.”
-Which is where I get back to my doubts raise at point 1. From the examples given here, the problems are generally problems in those areas. However, theres another possibility – these problems are not unsolved problems in the respective areas – but there are more of engineering issues involved. Hmm, this particular part of the paper reminds me of my thoughts on sitting through the “e-sagu” talks and wondering – whats so much of research in this project (That was long back and I understood it better later)

5. “Ironically, ICTD is struggling to establish itself within a field that has itself had a history of struggling to establish itself, namely computer science.”
- Irony! It was a very interesting section – this section 3.1 – “Acceptance of applied science”. However, my doubt is this : Why should it be accepted as a sub area of computer science? Why not science in general? I mean – instead of applied computer science, why not applied science, as mentioned in the section title?

6.” It’s surprisingly difficult to find hard, technical problems that are unique to ICTD { often, the technical challenges are generic computer science research problems (e.g., better speech recognition). The portion that is relevant for ICTD is often limited to adaptation (e.g., what’s the best way to train speech recognition engines quickly in local dialects?). It’s not that challenging technical problems don’t exist in
ICTD, it’s that they’re often not obvious.”
-It goes back to 1 again Hmm, so, perhaps, ICTD researchers always keep thinking about this issue, then

- I found the first part of this paper to be very readable (Until Section 3.1) – with interesting points raised. The rest of it – is not really my kind of stuff – its for an older audience I guess

It helped me get a better overview of the “ICTD as Computer Science Research” – question, though.

The report can be read here.