Sumangali Seva Ashram – లో కాసేపు

బెంగళూరొచ్చాక చుట్టుపక్కల విషయాల్ని పట్టించుకోడం మానేసినట్లైంది నాకు. అలాంటిది, శనివారం “సుమంగళి సేవా ఆశ్రమం” కి వెళ్ళిరావడం – కొత్త ప్రపంచం చూసిన అనుభూతి కలిగింది. నా కొలీగ్ అక్కడేదో ప్రాజెక్టు చేస్తున్నానని చెప్పడంతో మొదలైంది నాకు దీని గురించిన తొలి పరిచయం. అలా అపుడప్పుడు దీని గురించి తెలుసుకుంటూ ఉండగా – ఓ సందర్భంలో వీళ్ళ ఆశ్రమం కి అనుబంధ పాఠశాల గురించి చర్చకు వచ్చింది. ఇక్కడ ఏమన్నా టీచింగ్ వాలంటీర్ల అవసరం ఉందా? అని సందేహం కలిగింది నాకు. పాత “ఆషాకిరణ్” రోజులు గుర్తొచ్చి. ఉందనుకుంటాను అని అనడంతో, ఓ సారి వస్తానన్నాను నేను కూడా. అలా అనుకున్న దాదాపు నెలన్నర తర్వాత ఇన్నాళ్ళకి వెళ్ళాను.

1975 లో సుశీలమ్మ అనే ఆవిడ స్థాపించారట ఈ ఆశ్రమాన్ని. ఇప్పటికీ ఆమె అక్కడే ఉంటున్నారు. నేను వెళ్ళినప్పుడు బైటకి వెళ్ళారు – దాంతో కలవడం కుదర్లేదు. త్వరలో మళ్ళీ వెళ్ళాలని అనుకుంటున్నా.

నేనేదో చిన్న స్కూల్-ఒక హాస్టల్ వంటి సెటప్ ఊహించుకుని వెళ్ళానా? అదో మినీ సామ్రాజ్యం. స్కూల్ ఉంది. పెద్ద హాస్టల్ ఉంది. ఒక అమ్మాయిల సెల్ఫ్ ఎంప్లాయ్మెంట్ సెల్ తరహా ది ఏదో ఉంది. ఇతర ఎన్జీవోలు వగైరాతో కలిసి ప్రదర్శనలు అవీ ఇచ్చే స్టేజీ ఉంది. వీటన్నింటి మధ్యలో చిన్న కుటీరం లాంటిది ఒకటి ఉండింది. చూడ్డానికి చాలా హాయిగొల్పేదిగా ఉంది. ఇక ఉండేందుకు ఎంత బాగుంటుందో అనుకున్నా – అది వాళ్ళ ఆఫీసట!! లోపల కాసేపు తిరిగాము – వీళ్ళ కిచెన్ – రోజూ దాదాపు నూటయాభై మందికి వండి పెట్టే ఎన్జీవో కిచెన్ ఎలా ఉంటుందో? అనుకున్నా – అక్కడ ఎక్విప్మెంట్ అంతా ఆధునికంగానే ఉన్నాయి. కాస్త వెనక్కి వెళ్తే, పిల్లలు బట్టలు ఉతుక్కుంటూ, కట్టెలని మండించి దానిపై ఓ పెద్ద గంగాళంలో వేణ్ణీళ్ళు పెట్టుకుంటూ, తయారౌతూ, కనిపించారు. అన్ని వయసుల వాళ్ళూ ఉన్నారు. ఇంతమంది కనుక నీటి సమస్య ఉంటుంది కదా – వీళ్ళు తలస్నానం చేసే పద్ధతి చూస్తే, అర్థమైంది అది. అలాగే, చాలా మంది చిన్న పిల్లలకి కురచ జుట్టు – నీటి సమస్య ప్రభావం అని నా కొలీగ్ చెప్తే వెలిగింది.

పిల్లలు తమంతట తాముగా బ్రతకడం క్రమంగా తెలుసుకుంటారు ఇక్కడికొచ్చాక అంటూ ఓ పిల్లని చూపిస్తూ నా కొలీగ్ చెప్పుకొచ్చింది – మూణ్ణెల్ల క్రితం ఈ పిల్ల (చిన్నమ్మాయే… ఆరేడేళ్ళు ఉండొచ్చు) ఇక్కడకి వచ్చినప్పుడు ఏం తెలీకుండా ఉండేది. ఇప్పుడు తనంతట తాను చాలా పనులు చేస్తుంది అని. అలాగే, కాస్త పెద్ద పిల్లలు చిన్న పిల్లల బాగోగులు చూస్కోడం వగైరా – హాస్టల్ లో బ్రతకడానికి అలవాటు పడిపోతారన్నమాట. ఆదివారం పేరెంట్స్ మీటింగ్ అట. ఇక్కడి రెసిడెంట్స్ లో, అనాథ బాలికలతో పాటు, ఊర్లు తిరుగుతూ ఉండే రోజుకూలీల పిల్లలు కూడా ఉంటారట – ఈ మీటింగ్ గురించి తెలిసినప్పుడు ఈ సంగతి తెలిసింది. మామూలుగా చూస్తే, వాతావరణం చాలా ప్రశాంతంగా ఉన్నట్లు అనిపించింది ఇక్కడ నాకు. బక్రీద్ అని స్కూల్ కి సెలవట. కనుక, పిల్లలు అటూ ఇటూ ఊరికే తిరుగుతూ ఉన్నారు. హాస్టల్ అమ్మాయిలకి మాత్రమేనట. ఒకటి నుండీ ఏడు తరగతుల దాకా స్కూల్ లో అబ్బాయిలు కూడా ఉంటారట. హాస్టల్ అమ్మాయిలకి మాత్రమే. ఎనిమిది-పది తరగతుల వరకు స్కూల్ కూడా అమ్మాయిలు మాత్రమే. చుట్టుపక్కల ఇతర ఎన్జీవోలు వాళ్ళతో కూడా మంచి సంబంధాలు ఉన్నాయట. లోగుట్టు నాకు తెలీదు కానీ, నేను చూసినంతలో నాకు ఈ సంస్థ గురించి మంచి అభిప్రాయమే కలిగింది.

నేనక్కడున్నప్పుడే, ఓ స్కూల్ పిల్లలని ఇక్కడికి విజిట్ కి తెచ్చారు వాళ్ళ టీచర్లు. టిపికల్ కాన్వెంట్ స్కూల్ పిల్లలు. చూడగానే – తేడా స్పష్టంగా తెలిసొచ్చింది నాకైతే. తమ కమ్ఫర్ట్ జోన్ కి ఆవల కూడా జీవితం ఉంది అని చిన్నవయసులో వాళ్ళకి ఎంత మాత్రం అర్థమౌతుందో కానీ, ఒక విధంగా ఇదీ మంచికే.

ssa వాళ్ళ స్కూల్ సంగతి – నేను వచ్చిందే దానిపై ఆసక్తితో – నాకు మహా అనుమానంగా ఉండింది మొదట్నుంచీ – ఈ స్కుల్లో టీచర్లెవరు? అని. ప్రభుత్వ టీచర్లట – అయితే, ఏడో తరగతి దాకా ప్రభుత్వం సాలరీ. మిగితా వారికి సంస్థ సాలరీ ఇస్తుందట. స్కూల్ అయ్యాక హోమ్వర్క్ గట్రా ఎవరు చేయిస్తారు? అంటే, నాకర్థమైనంతలో ఇక్కడ పెద్ద సాయం ఏం ఉండదనుకుంటాను పిల్లలకి. వార్డెన్లు వారూ చెప్పగలిగినా, పెద్ద తరగతుల పిల్లలకి సాయం దొరకడం కష్టంగా ఉందట. దీనికి వాలంటీర్ల కోసం చూస్తున్నారట. కన్నడం నాకు రాకున్నా, పిల్లలకి తెలుగు అర్థమౌతుంది కనుక, ఒకళ్ళిద్దరితో మాటలు కలిపాను. ఓ నాలుగో తరగతి పిల్లని మీకే సబ్జెక్టులు ఉంటాయంటే – కన్నడ, పరిసర విజ్ఞాన, గణిత, ఇంగ్లీషు అన్నది. సోషల్? అంటే లేదు అన్నది. ఇంగ్లీషు లో ఏం చెప్తారు? అన్నా. కన్నడ అన్నది. ఏం చెప్పేది? కొంతమంది తెలుగును ఇంగ్లీషులో మాట్లాడతారే… అలా…ఇక్కడ ఇంగ్లీషుని కన్నడలో చెబుతారట! పెద్ద క్లాసు పిల్లలకి గణితం-సైన్సు చెప్పడానికే కాదు. మొదట్నుంచీ చివర్దాకా ఈ పిల్లలకి ఇంగ్లీషు నేర్పడానికి కూడా మనుషులు అవసరం ఏమో అనిపించింది.

ప్రభుత్వ పాఠశాలల టీచర్ల గురించి కాసేపు అనుకున్నాము. అలాగే, ఏవిటో, మనదేశంలో ఈ సైడ్ రావడానికి మోటివేషనే ఉండదు – బాగా చదువ్కున్న వారు ఎపుడైతే ఇలా పాఠాలు చెప్పేందుకొస్తారో, అప్పుడు గానీ, ఇలాంటి పాఠశాలల పరిస్థితి బాగుపడదు అనిపించింది నాకైతే. ఈ విషయాల గురించి అక్కడ ఆఫీసులో మాట్లాడాలనుకున్నాను. వాలంటీర్లు కావాలంటే – ఏం చేసేందుకు? పాఠాలు చెప్పేందుకు మీకు మనుష్యులు అవసరం అనిపిస్తోంది, అలాగే… ఈ పిల్లలకి కాస్త exposure- అవసరం వంటి సంగతులు… కానీ, మేము కలవాలనుకున్న మనిషి లెకపోడంతో వెనక్కొచ్చేశాము. మళ్ళీ వెళ్ళాలి.

వీళ్ళకి ఫండ్స్ అవీ పర్లేదు – మనుషులే అవసరం ఏమో అని నా అభిప్రాయం. అలాగే, ఈ పిల్లలకి కాస్త బైట ప్రపంచం తెలీడం కూడా చాలా అవసరం అనిపిస్తోంది. ఈ ప్రాంగణం నుండి వీళ్ళు బైటకి వెళ్ళేది చాలా తక్కువట. ఈ కాలంలో ఇలా ఉంటే, చివర్లో స్కూల్ జీవితం ముగిశాక చాలా కష్టమవొచ్చు – అసలే ఆడపిల్లలు మాత్రమే ఉంటారు తమ స్కూల్లో, తమ చుట్టుపక్కల కూడానూ.

వీళ్ళ వివరాలు:
Sumangali Seva Ashrama
Cholanayakanahalli
R.T.Nagar Post
Bangalore-560032
Phone: 65301393/65301388

ఎలా వెళ్ళాలి: బళ్ళారీ రోడ్డుపై కనిపించే హెబ్బాళ్ బస్టాపు వద్ద ఎవర్నడినా చెప్తారు. అసలు బస్టాపు పక్కనే ఓ రోడ్డులో తిరిగాము…రోడ్డు పేరే SSA Road.

విద్యావ్యవస్థలో విప్లవం తేగల “ఈపాడ్ లు”

సాంకేతికాభివృద్ధి ఎందుకు? అన్న ప్రశ్న నాకు కలిగినప్పుడల్లా నాకు నేను చెప్పుకునే సమాధానం, నేను బలంగా నమ్మే సమాధానం – మనిషి మేధస్సును అర్థం చేసుకునేందుకు కాదు, మనిషి బ్రతుకు సులభతరం చేయడానికి – అని. ఇది సరైన అభిప్రాయమా? కాదా? అన్న చర్చ పక్కన పెడితే, ఇటీవలి MIT Technology Review వారి ఇండియన్ ఎడిషన్ జులైనెల సంచికలో ఒక వ్యాసం చదివాను. “సాంకేతికాభివృద్ధి ఇందుకు” అనిపించింది. ఇదొక్కటే ఉదంతం అని నా ఉద్దేశ్యం కాదు. కానీ, ఇలాంటి ఉదంతాలకి నా వంతు ప్రచారం నేను కల్పిస్తే, మీ వంతు ప్రచారం మీరు చేస్తే, వారికి ప్రోత్సాహంగా ఉండటమే కాదు. ఏదో చేయాలనుకుని, చేయలేక, నిస్పృహతో పరిస్థితుల్ని నిందించే వారికి మేలుకొలుపుగానూ, సాంకేతికతను జన బాహుళ్యానికి మేలు చేకూర్చడానికి ఎలా ఉపయోగించాలి? అని ఆలోచించే వారికీ ప్రోత్సాహకరంగా ఉంటుందనిపించింది.

విషయానికొస్తే – పాఠశాలలో చెప్పే పాఠాలను ఈ-పాడ్ అనబడు ఐపాడ్ తరహా పరికరం సహాయంతో విద్యార్థులకి అందించడం. ఇది మొదట అమెరికాలో అమెరికన్ విద్యార్థులకే మొదలైనా కూడా, ఈ వార్తాంశం ఇది భారద్దేశంలోని ఓ మారుమూల పల్లెకి దీన్ని ఎలా చేర్చారు, దాని వల్ల పిల్లలకి కలిగిన లాభమేమిటి? అన్న విషయం గురించి చెప్పింది. ఇది సోలార్ పవర్ తో నడుస్తుందట. వివరాలు ఆ వ్యాసంలో ఉన్నాయి.

“ePod is set to bring about a renaissance in the way education is administered and managed, especially in rural and government schools with inadequate infrastructure.”
“The impact of this technological innovation will be felt few years from now when millions of Nagarajs get to take home their ePODs. “
-ఈ ప్రయత్నం విజయవంతంగా మన దేశంలోని పాఠశాలల్లో – ప్రధానంగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ఆచరింపబడితే, మన విద్యావ్యవస్థలో మార్పు రాగలదేమో. అలాగే, ఎక్కువ మందిని చదువుకునే దిశగా లాగగలదేమో.

“మాలపల్లి” నవలలోని ఒక సంభాషణ

నేను ఉన్నవ లక్ష్మీ నారాయణ గారి “మాలపల్లి” చదువుతూ ఉంటే, ఒక సంభాషణ నన్ను బాగా ఆకర్షించింది. దాన్ని యధాతథంగా ఇక్కడ టైప్ చేస్తున్నాను:

జోతి: అమ్మా! రేపెక్కడికే అయ్యా, నీవు పోవడం
వెంకటదాసు: ఎక్కడకా? దేవుడి దగ్గరకు
జో: దేవుడు తన దగ్గరకి మిమ్ములని రానిస్తాడా?
మాలక్ష్మి: ఆ,ఆ. దేవుడు రానిస్తాడు.
జో: ఇక్కడి దేవుడి గుడిలోకి మనలను రానీయరేమి?
మా: రానీయకపోతే వాళ్ళే చెడ్డారులే! మీ అన్న మనకు దేవుడి గుడి కట్టిస్తున్నాడుగా
జో: మన గుడిలోకి వస్తాడా దేవుడు?
మా: ఆహా! ఎవరు కట్టించుకున్నా వస్తాడు. ఆయనకంటు లేదు.
రామదాసు:పెద్దదేవుడు మనలోనే ఉంటే ఈ రాతి దేవుళ్ళెందుకు? రాళ్ళు దేవుళ్ళైతే రాసులు మింగవా? అన్నారు.
వెం: నీదంతా అద్వయితం. అంతా నీవంత వాండ్లయితే దేవుడి గుళ్ళక్కరలేదు. మేమంతా ముక్కులు మూసుకుని కూర్చుంటామా ఏమి?

- ఈ ఒక్క సంభాషణలోనే నాకు “దేవుడు” గురించిన రకరకాల కోణాలను స్పృశించినట్లు అనిపించింది. జోతిది అమాయకత్వం, రామదాసుది “సత్యమే శివం” లో కమల హాసన్ పక్షం తరహాది. మాలక్ష్మిది దేవుడికి అందరూ సమానమే అన్న భావం, వెంకటదాసుది దేవుడికి, తనవారు దేవుణ్ణి చూడటం కోసం గుడి కట్టించాలన్న తాపత్రేయం. నాకెందుకో ఈ సంభాషణ చూడ్డానికి సింపుల్గా ఉన్నా కూడా, చాలా చాలా ప్రభావితం చేసేదిగా అనిపిస్తోంది.

ఇదే మూసలో ఉన్న మరో డైలాగు : “పస్తులుంటే దేవుడు మీకు పుణ్యమిస్తాడట. ఆ దేవుడు దినపస్తులుండే మాకెందుకియ్యడో!”

రెండు వార్తలు

మొన్నాదివారం నాటి ఈనాడులో వచ్చిన వార్తల్లో రెండు వార్తలు చూసాక ఈ టపా రాయకుండా ఉండలేకపోతున్నా. మొదటి వార్త కాస్త నవ్వు తెప్పించింది. రెండవది కాస్త ఆలోచింపజేసింది. రెండు వార్తలూ ఈ పేజీలో చూడొచ్చు.

మొదటిది: “ద్విచక్ర వాహనం వెనుక సీటుపై చీరకట్టుతో ప్రయాణం వద్దు! ఒకవైపు కూర్చోవడం వల్లే ప్రమాదాలు: కేరళ హైకోర్టు”
ఇది కాస్త నవ్వు తెప్పించింది. అంటే, చీర కట్టుకుంటే ద్విచక్రవాహనాలు ఎక్కకూడదు అనమాట. అసలుకైతే, కేరళ హైకోర్టు అన్నది – ఒకవైపుకి కూర్చుని ప్రయాణం చేయకూడదని. దానికి అర్థం ఇదే కనుక ఈనాడు ఇదే హెడ్‍లైన్ చేసేసింది ) కనీసం దక్షిణ భారద్దేశం లో చీర అన్నది చాలా కామన్ గా కనిపిస్తుంది. యువతులను, పిల్లలను పక్కన పెడితే, తక్కినవారందరూ చాలావరకూ చీరే వేసుకుంటు ఉంటారు. కార్లవాళ్ళని వదిలేస్తే, చాలా వరకు మధ్యతరగతి జీవులకు ద్విచక్ర వాహనాలే ఉంటాయి. భార్యా-భర్తా స్కూటర్ మీద వెళ్ళడం, ఒక్కోసారి పిల్లలతో వెళ్ళడం – ఇదంతా చిన్నప్పట్నుంచీ చూస్తున్న విషయమే. ఇలా కూర్చోడం వల్ల ఎన్ని యాక్సిడెంట్లు జరిగాయి? మొత్తం యాక్సిడెంట్లలో అది ఎంత శాతం? జరిగినవి కూడా ఒక వైపుకి కూర్చోడం అన్న ఏకైక కారణం వల్ల జరిగాయా? అన్న వివరాలు కూడా తెలిపి ఉంటే, చూసి తెలుసుకుని తరించి ఉండేవాళ్ళం. నిజానికి ఒకవైపుకి కూర్చుంటే దూకేయడం ఈజీకదా… ఆ లెక్కన, వాళ్ళు బతికిపోవాలి కదా! లేదంటే, ఇదంతా విధి ఆడిస్తున్న వింత నాటకమేమో. ఆటోవారి బాగు కోసం కోర్టు తాపత్రేయమేమో. లేకుంటే, కారు డీలర్ల కోసమో! లేకుంటే, చీరని మరుగున తోయడానికేమో! ఆడవారిని బండి నడపడానికి ప్రోత్సహించడానికేమో. టూవీలర్ల సేల్స్ డబల్ చేయడానికేమో! లేదంటే, ఇవన్నీ కాకుండా ఆడవాళ్ళని రాతియుగంలోకి, వంటింట్లోకి మళ్ళీ తరిమేయడానికేమో!! లోగుట్టు కేరళ హైకోర్టుకే ఎరుక.

రెండవది: “కల్యాణ మండపం నిబంధనే అమ్మాయిని కాపాడింది!”
ఒక కల్యాణమండపంలో నిబంధన ఏమిటీ అంటే, అక్కడ పెళ్ళి చేసుకోబోయే వధూవరులు తప్పనిసరిగా హెచ్‍ఐవీ పరీక్షలు చేసుకోవాలని. దీని కారణంగా పీటల దాకా వచ్చిన ఓ పెళ్ళి నుండి ఓ అమ్మాయి బయటపడింది, వరుడికి హెచ్‍ఐవీ పాజిటివ్ అని తేలడంతో. ఈ వార్త చదివాక అన్ని కల్యాణ మండపాల్లోనూ ఇలాంటి నిబంధన ఉండాలా? అన్న ఆలోచన వచ్చింది. హెచ్‍ఐవీ ఉందన్న సంగతి ఆ వరుడికి తెలిసే పెళ్ళికి సిద్ధమయ్యాడో లేక తెలీక చేసాడో అన్నది అనుమానంగానే ఉంది కానీ, తెలిసి సిద్ధమైన కేసుల్లో ఇలాంటి స్కీము బాగా పనికొస్తుంది. కానీ, ఇంతదాకా వచ్చాక (ఈ పెళ్ళి ముహుర్తానికి కొన్ని గంటల ముందే ఫలితం తెలిసింది) పెళ్ళి చెడితే కలిగే ఎమోషనల్ స్ట్రెస్ కంటే ముందే ఈ టెస్టులేవో చేసుకోడానికి ముందుకు వచ్చి ఉండొచ్చు కదా అనిపించింది. కానైతే కల్యాణ మండపం వారి ఆలోచన మాత్రం మెచ్చుకోదగ్గదిగా అనిపించింది.

Motivation for the day :)

ఏదో ఓ చిన్న మంచి పని(అదే…మనం మంచి అనుకున్నది..) చేస్తాము. అది ఎవరికో ఎక్కడో ఓ చోట మేలు కలిగిస్తుంది. మనం ఆనందిస్తాం. వాళ్ళూ ఆనందిస్తారు. అది ఈ వ్యవహారాన్ని చూసే ఒక కోణం.
మరో కోణం, కాస్త సినికల్ కోణం – “నువ్వొక్కదానివి ఏదో చిన్న పనిచేస్తే? ఏమౌతుంది? ఏమన్నా తేడా ఉంటుందా వాళ్ళ జీవితాల్లో?”.
ఇంకో కోణం – “ఇలా చిన్న చిన్న పనులు చేయడం కాదు. ఏదో చేయాలి…. అది నిజమైన పెద్ద మార్పు తీసుకురావాలి.” (దీన్నే enterpreneurship కోణం అంటాను నేను.)
ఇక, రెండో కోణం ని చూస్తే, ప్రతి ఒక్కరూ అంత నిరాశగా ఉండరు. మూడో కోణం చూస్తే, ప్రతి ఒక్కరూ అంత పనిమంతులై కూడా ఉండరు. ఎవరికి చేతనైన విధంగా వారు చేద్దామని అనుకుంటారు. (అసలు నాకెందుకు? నేను బాగున్నా కదా! అనేసుకుంటే అసలీ టపా మీక్కాదు…:) సమస్యే లేదు అలా అనుకుంటే మీకు…)
మొదటి రకం వాళ్ళని ప్రోత్సహిస్తే మూడోరకం లోకి మారినా మారొచ్చు. చెప్పలేం. అసలీ సుత్తంతా ఎందుకు చెబుతున్నా అంటే, ఇందాకే ఓ కొటేషన్ చదివాను…చదివాక… కొండంత ఉత్సాహం వచ్చింది. అప్పుడప్పుడూ అనిపిస్తూ ఉంటుంది..సినిక్స్ వ్యాఖ్యలు విని – “ఔను.. ఇప్పుడు నేనేదో ఓ చిన్న పని చేస్తే మాత్రం తేడా ఏముంటుంది ఈ ప్రపంచానికి?” అని. ఈ కొటేషన్ నాకు జవాబిచ్చింది.

Act as if what you do makes a difference. It does.  -William James,psychologist (1842-1910)

నాలుగోరోజు + నా భావాలు…

నాలుగోరోజు…నిన్న నలుగురొస్తే…ఈరోజు ఏడుగురు. రోజు రోజుకీ సంఖ్య పెరగడం కాస్త ఆనందాన్ని కలిగించిందనే చెప్పాలి… ఈరోజు ఎందుకో గానీ… గత సంవత్సర కాలం లో ఈ పిల్లల తో గడపడం లో ముఖ్యమైన “గమనింపులు” ఏమన్నా ఉన్నాయా? అని ఆలోచించాను… బాగా striking గా కనబడ్డది ఏమిటంటే -

1. మునుపటి కంటే పిల్లలు బాగా తెలుగు చదువుతున్నారు

2. రెలేటివ్ గా లెక్కలు కూడా వేగంగానే చెబుతున్నారు

3. మునుపంత అల్లరి అల్లరి గా అనిపించడం లేదు

4. మునుపటి కంటే ఇప్పుడు దగ్గరైనట్లు అనిపిస్తోంది వారు నాకు

5. అప్పట్లా కొట్టుకోడం లేదు

- ఇవన్నీ ఎందుకు అనిపిస్తున్నాయంటే చెప్పలేను. వాళ్ళే మారారో…. వాళ్ళకి నేనే అలవాటు పడిపోయానో… లేక వాళ్ళు మారకపోయినా, ఇంకా ఫాం లోకి రాక అలా అల్లరి చేయకుండా ఉంటున్నారో… లేక నాబోటి వాళ్ళను చూసి జాలి పడ్డారో… నాకే సహనం,ఆప్టిమిజం పెరిగాయో….. నాకు మాత్రం ప్రస్తుతానికి అర్థం కావడం లేదు…. ఏదో ఒకటి వాళ్ళు మునుపటికంటే చురుగ్గా ఉన్నారు…. అది చాలు నాకు…. దానికి ఆషాకిరణ్ కారణం కాకపోయినా పర్వాలేదు. అయి ఉంటే మాత్రం అది మేము సెలబ్రేట్ చేసుకోవాల్సిన విషయం

ఒకానొకప్పుడు పోయినేడు ఈ టైం కి ఈ పిల్లల్నే చూసి పిల్ల రాక్షసుల్లా ఉన్నారు బాబోఇ అని నీరసించిన ఓ సాయంత్రం గుర్తు వచ్చి ఈ క్షణం లో కాస్త ఆశ్చర్యం – “ఈ పిల్లలేనా వాళ్ళు!” అని…. కాస్త చిర్నవ్వు…”ఆ నేనేనా నేను” అని….. “నిలువద్దము నిను ఎపుడైనా…నువు ఎవ్వరు అని అడిగేనా? ఆ చిత్రమె గమనిస్తున్నా కొత్తగా….” అని పాడుకోవాలనుంది

Ill-manners??

             మనుష్యులు ఇంత కేర్‌లెస్ గా ఉంటారు అన్నది మాత్రం నాకు అసలు అర్థం కాలేదు. ఈరోజు నేను బండి నడుపుతూ రోడ్డు పై వెళుతున్నాను. వెనక మా అమ్మ కూర్చుని ఉంది. రోడ్డేమో చిన్నది. అవతలవైపు నుంచి ఓ కారు వస్తోంది…నా బండి పక్కగా వెళ్ళింది ఆ కారు. అసలే రోడ్డు పై స్ట్రీట్ లైటు కూడా లేదు. కారు వాడేమో సగం తాగిన కాలుతున్న చిగెరెట్టు కిటికీ లోంచి విసిరేసాడు!!! కాస్తుంటే అది నా బండి మీద పడాల్సింది… ఏదో నా టైం బాగుండి పక్కన పడ్డది. ఎవర్నని అనగలం? ఆ చిన్న రోడ్డు లో మనం ఆపి గొడవ మొదలెడితే వేరే రకం గొడవ మొదలౌతుంది అక్కడ… ట్రాఫిక్ జాం గొడవ! మనసులో తిట్టుకుని ముందుకు కదిలాము.

     ఇంత కేర్‌లెస్ గా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తారో మనుషులు. పొగ తాగడం మంచి అలవాటా? కాదా? అన్న విషయం పక్కన పెడితే … బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఈ ప్రవర్తన ఎంత వరకు సమర్థనీయం? బస్సుల్లో తాగిన పీకలు అక్కడే పడేయడం.. లేదా…కిటికీల్లోంచి కిందకు ఉమ్మడం … తాగి బస్సెక్కి పక్క వాళ్ళ మీదకి తూలడం … ఇవి అన్నీ తలుచుకుంటేనే ఎంత ఇబ్బందికరంగా ఉన్నాయి..? “అసలు అవతలివైపు నేనుంటే?” అని ఆలోచించరా ఈ పనులు చేసేవాళ్ళు??

ఏదో ఉండబట్టలేక….రాస్తున్నా!

మొన్న ఆ మధ్య మా మెడికల్ క్యాంప్ కోసం పోస్టర్లు అంటించడానికి వెళ్ళాము నేనూ, నా స్నేహితురాలూనూ. మళ్ళీ నా బ్రెయిన్ లో ఓ మూల నక్కి, అప్పుడప్పుడూ గోల చేసే నిస్సహాయత కాసేపు గోల మొదలెట్టింది.

అవి రోడ్డు లో ఖాళీ గా ఉన్న చోట ఏర్పరుచుకున్న స్లం ఏరియా లు. ఈరోజు ఉన్నాయి..రేపు ఉంటాయో లేదో తెలీదు. వర్షకాలం లో ఎలా బ్రతుకుతారో అర్థం కాదు. ఒక చిన్న టెంటేసుకుని అందులో ఐదారుమంది ఎలా ఉంటారో అర్థం కాదు. ఓ మోస్తరు మధ్యతరగతి ఇండిపెండెంట్ ఇల్లు పట్టే స్థలం లో అక్కడ కనీసం లో కనీసం ఓ 5,6 కుటుంబాల “ఇళ్ళు” ఉంటాయి. సమస్తం అక్కడే… … మరి… చూస్తూ చూస్తూ చలించకుండా ఉండలేను… చలించినా చేయగలిగేదేమీ ఉండదు. ఆదివారం క్యాంపు కి రండమ్మా, మీ వాళ్ళకి కూడా చెప్పండి అనడం తప్ప. మహా అంటే పిల్లలతో చదువుకొమ్మని చెప్పడం… వాళ్ళు కాస్త స్నేహంగా స్పందిస్తే సరదాగా ఓ పది నిముషాలు కబుర్లాడటమో.. అవకాశముంటే ఆటాడడమో…అంతే!

నాకు అన్నింటికంటే ఆశ్చర్యం కలిగించేది ఏమిటి అంటే – మాకున్న వాలంటీర్ల కొరత. ఇది విద్యార్థుల్లో ఉన్న indifference అనుకోవాలా? కాంపిటీషన్ లో పడి మానవత్వం మరుస్తున్నారా? క్యాంపు పెట్టిన ప్రతి సారీ ఇదే తంతు… తెలుగు తెలిసిన వాలంటీర్లు దొరకరు! ఉన్నది ఇద్దరో ముగ్గురో… వాళ్ళలో కొన్ని వ్యక్తిగత కారణాల వల్ల నేను ప్రీ-క్యాంపు కార్యకలాపాలకి తప్ప క్యాంప్ కి వెళ్ళి డాక్టర్ కి సహాయపడ్డం కుదరదు చాలా సార్లు. తోటి విద్యార్థులకి చెప్పడమైతే చెప్పగలను గాని, campaign చేసే తెలివితేటలు ఏడవలేదు నాకు!

ఆ మధ్య లింగ్డో గారు మా కాలేజీ కి వచ్చినప్పుడు విధ్యార్థులతో ఓ సెషన్ ఏర్పాటు చేసారు. నేను ప్రశ్నలేమీ అడక్కపోయినా అక్కడే కూర్చుని అందరి అభిప్రాయాలు విన్నాను. అప్పుడో లింగ్డో అన్న మాటలు గుర్తు వస్తున్నాయి. టెక్నికల్ యూనివర్సిటీల్లో పిల్లల మధ్య సామాజిక సమస్యల గురించీ, రాజకీయాల ఇతర యూనివర్సిటీల్లో జరిగే వాడి-వేడి చర్చలు జరగవనీ, అలా జరగడం చాలా అవసరమనీ అన్నారు. బహుశా అలాంటి చర్చలు జరక్క పోవడానికీ, మా జనాల్లో (అనగా టెక్నికల్ యూనివర్సిటీల జనాలకి) ఉండే indifference కీ ఏమన్న సంబంధం ఉంటే ఉండొచ్చు అనిపిస్తుంది. వీళ్ళకి వాస్తవం అంటే పెద్ద పెద్ద కంపెనీల్లో లషలకు లక్షలు గుమ్మరించే ఉద్యొగం మాత్రమేనా? సమాజం లో ఇంకో తరగతి వారి జీవితాలు తమతో పోలిస్తే ఎంత దుర్భరంగా ఉన్నాయో పట్టదా? అనిపించింది. నాకేమీ ఎదగాలన్న కోరిక లేక కాదు. లక్షలు జీతాలొచ్చే ఉద్యోగం కోరుకోవడం తప్పనీ కాదు… నాకూ ఉంది చదువవగానే మంచి ఉద్యోగం లో చేరాలి అన్న కోరిక… ఎవరికుండదు? కానీ…. మనకున్న ఖాళీ సమయం లో…. ఓ కాస్త సమయం… ఐదు సినిమాలు చూసే సమయం లో నాలుగు మాత్రం చూసి ఓ సినిమా సమయం దీనికి కేటాయించొచ్చు.

అసలైనా, నేనెవరి కోసం ఈ టపా రాస్తున్నానో వారు ఇది చూసే అవకాశం లేదు అనుకోండి… అయినా…ఏదో నా గోల నాది….. మనీ సాయం చేయాలని విద్యార్థుల్నుంచి ఎవరూ ఆశించరు. మాట సాయం, కాస్త చేత సాయం…. వెరసి..కాస్త సమయానికి ఓ చెయ్యేస్తే  అంతకంటే కావాల్సిందేముంది…. ??

The story-telling effect

                    కథలంటే చాలా వరకు అందరికీ ఇష్టం గానే ఉంటుంది. పిల్లలకైతే మరీనూ. మొన్న ఓ రోజు నాకు ఈ విషయం మరో సారి అవగతమైంది. ఆషాకిరణ్ లో ఆ రోజు పిల్లలచేత చేయించాల్సిన exercises ఏమీ లేవు. దానితో కొన్ని కథల పుస్తకాలు ఉంటే వాటిని చదివించడం మొదలుపెట్టాము. పిల్లలు కూడా పెద్దగా లేరు. ఐదుగురే ఉన్నారు అనుకుంటా. వీరిలో ఒకడికి తెలుగు అక్షరాలు గుర్తు పట్టడమే తెలుసు కానీ, పదాలు చదవడం రాదు. చిన్నవాడు. కాబట్టి మొదట నేనేమో – “మీరు చదవండి. స్పష్టంగా చదవండి. ఎలాగంటే మీరు చదువుతూంటే ఈ అబ్బాయి కి అర్థం కావాలి” అని చెప్పాను మిగితా వారికి. వాళ్ళకి కూడా reading practice ఉంటుంది కదా అని. అయితే అనుకున్నదొక్కటి, అయినది ఒక్కటి. వాళ్ళకూ చదవడం సరిగా రాదు. అలవాటు కూడా లేదు అనుకుంటా. ఇది వరలో చాలా సార్లు ఇలాంటి పుస్తకాలు చదివించాము కానీ, ఇక్కడ తప్ప వాళ్ళు ఆ తరహా readings చేయరో ఏమో కానీ, ఇంకా సమయం పడుతుంది వారు స్పష్టంగా చదవడానికి అని మాత్రం అర్థం అయింది.

సరే …. విషయానికొస్తే, వీళ్ళు ఇలా చదవడం తో ఆ చిన్న వాడికి ఆసక్తి పోయింది. అసహనం పెరిగింది. చివరకి – “నువ్వు చదవొచ్చు కద మేడం?” అన్నాడు. దానితో పెద్ద పిల్లలను ఇంకో వాలంటీరు చూస్తూ ఉంటే నేను వీడికి కథ చెప్పడానికి ఉపక్రమించాను. “కథ చదవొద్దు మేడం” – ముందే ultimatum ఇచ్చేసాడు. నాకు కథలు ఇంత చిన్న పిల్లలకి చెప్పడం …… ఇదే మొదలు అనుకుంటా. కొన్నాళ్ళ క్రితం నా చిన్న cousinsకి చెప్పినట్లు ఉన్నా కానీ, అప్పుడు నేనూ చిన్నదాన్నే. సరే, కథ చెప్పడం మొదలుపెట్టాను. ఐదు నిముషాల్లో మిగితా నలుగురు పిల్లలూ చుట్టూ చేరిపోయారు. వీడు చిన్న పిల్లవాడు కదా అని నేను కాస్త expressions ఇచ్చి చెప్పాను. దానితో ఆసక్తి కరంగా అనిపించినట్లు ఉంది. కథ అర్థం అయింది చివరికి. కథలోని హాస్యాన్ని వారు అర్థం చేసుకుని నవ్వుకున్నారు కూడా.

ఈ ఉదంతం లో నేను గమనించింది ఏమిటంటే – బాగా అల్లరి పిల్లలు, చెప్పిన మాట వినని వారు అని ముద్ర పడ్డ వాళ్ళు కూడా కథ చెబుతూంటే నోరుమూసుకుని, గొడవ చేయకుండా వినడం. అందరూ ఈ కథ వింటూ ఉండడం తో మరో వాలంటీరు కూడా ఓ పుస్తకం తీసి కథలు చదవడం మొదలుపెట్టాడు ఇదంతా తరువాత నా స్నేహితురాలికి చెబుతూ ఉంటే – తను కూడా అనింది. “కథలు బాగున్నాయి. మొన్నామధ్య నేనూ వాళ్ళతో కథలు చదవడం మొదలుపెట్టా” అని. “కథా మహిమ!” అనుకున్నా. మొత్తానికైతే పిల్లల్ని ఊరుకోబెట్టే అస్త్రం ఇది. చిన్నప్పుడు కథ చెప్పమని జనాలను వేధించేదాన్ని నేను. ఇప్పటికీ కథలంటే చెవికోసుకుంటాను అనుకోండి. అది గుర్తు వచ్చింది ఎందుకో గానీ!

Desamuduru generation

                ఈమధ్య పిల్లలు మాట్లాడే మాటలూ, పాడే పాటలూ ఉన్నాయి చూసారూ ….. ఆఖరికి నాక్కూడా : “మా కాలం లో అయితేనా?” – అని నోరు, చేతులు తిప్పుతూ మాట్లాడాలనిపిస్తుంది ఏ సూర్యకాంతం లానో, ఛాయాదేవి లానో.

ఇందాక ఆషాకిరణ్ లో చదువుల session అయిపోయి వెళ్ళిపోయే ముందు food session మొదలైంది. ఈరోజు 5 మందే వచ్చారు. మామూలుగా 10-15 మందికి తక్కువ రారు. దానితో ఒక్కోళ్ళకి ఎక్కువ quantity వచ్చింది. అరటిపళ్ళూ, papaya నూ. అయితే ఒకడు ఇంకోడి తో అంటున్నాడు -  ” ఒరేయ్, ఈరోజు ఎందుకు ఇన్ని ఇచ్చారో తెలుసా? మిగితా వాళ్ళు రాలేదు కదా…. అందుకని.” అని.  పిల్లలు బాగా తెలివిమీరి పోయారు అని మనసులో అనుకుని పైకి ఓ నవ్వు మాత్రం నవ్వాను.

రోడ్డు దాటించడానికి పిల్లలని తీసుకెళ్తూ ఉంటే ఎవరో ఒక అబ్బాయి లోపలికి వస్తున్నాడు. మా కాలేజీ విద్యార్థి. అతన్ని చూపిస్తూ మా పిల్లల్లో ఒక అబ్బాయి అన్నాడు – ” టీచర్, ఈ అబ్బాయి తో కలిసి ఎప్పుడూ ఒక అమ్మాయి ఉంటుంది. వీళ్ళిద్దరూ భలే వెరైటీ గా మాట్లాడతారు టీచర్” అని! ఇంక అప్పుడు నా మొహం చూసుంటే – టైడ్ డిటర్జెంట్ వాడు వెంటనే కెమెరా పట్టుకుని నన్ను చూపిస్తూ వ్యాఖ్యానం మొదలుపెట్టేవాడు – ” అవ్వాక్కయ్యారా?” అంటూ! ఆ అబ్బాయి ని చూడగానే నాకూ ఆ అమ్మాయే గుర్తు వస్తుంది కానీ, (;)) పిల్లలు కూడా అంత బాగా గమనించి ఉంటారని ఊహించలేదు.

ఈ మధ్య ఈ చిన్న పిల్లల బ్యాచ్ అంతా మరీ తెలివి మీరి పోతున్నారు అసలు! బంధువుల ఇళ్ళలో పిల్లలనూ, ఇక్కడ వీళ్ళనూ చూస్తూ ఉంటే ఈ విషయం బాగా తెలుస్తోంది.