త్యాగయ్య జీవిత సంగ్రహం – కొన్ని కథలు

మొన్నటి టపా లో చెప్పిన – “త్యాగరాజు భక్తి సుధార్ణవము” పుస్తకము లోనే ఇది ఒక భాగం. చదువుతూ ఉంటే, ఏ సందర్భాల్లో త్యాగయ్య కొన్ని కీర్తనల్ని రాసాడో చెప్తూ వచ్చారు రచయిత ఆ వ్యాసం లో. ఆ సంఘటనల గురించీ అందరితోనూ పంచుకోవాలనిపించి… ఈ టపా…

1.” అన్న తమ్ముని రాజాశ్రయం పొందమన్నాడు; తమ్ముడు నిరాకరించాడు. ఇక ఇంటిలోని పోరు ఇంతింతగాకపోతుందా? ‘నా పూర్వజు బాధ తీర్వలేవా?’ అని ఒక కృతి లో ఆరాటపడినాడు.” (రచయిత వాక్యాన్ని యధాతథంగా పెడుతున్నాను)

2. తంజావూరు రాజు త్యాగయ్యని తన ఆస్థానం లో పాడమని ఆహ్వానించినప్పుడు పుట్టిన పాట – “నిధిచాల సుఖమో రాముని సన్నిధి చాల సుఖమో.“

3. త్యాగయ్య మీద అసూయ కొద్దీ అతను పూజించే శ్రీరాముడి విగ్రహాన్ని అతని అన్న దొంగిలించి కావేరి ఇసుకలో పూడ్చిపెట్టాడట. అప్పుడు త్యాగయ్య ఆ విగ్రహం లేకపోవడం తెలుసుకున్నాక బాధలో పుట్టిన పాట – “ఎందు దాగినాడో ఈడకురానెన్నడు దయవచ్చునో ఓ మనసా…“

4. తరువాత, విగ్రహము కనబడిందని త్యాగయ్యకి తెలిసి, ఆనందంలో వెలువడ్డ పాట – “కనుగొంటిని శ్రీరాముని నేడు…”

5. ఆ విగ్రహాన్ని తిరిగి ఊరేగింపుగా ఇంటికి తెస్తూ పాడిన పాట – “రారా మా ఇంటి దాకా రఘువీరా సుకుమారా, మ్రొక్కేరా..”

6. ఒకానొక సందర్భం లో బిలహరి రాగం లో “నా జీవనాధార, నా నోము ఫలమా, రాజీవలోచన రాజరాజ శిరోమణీ…” అని ఆలపించి పుత్తూరు లో ఓ గృహస్థుకు మళ్ళీ ప్రాణం పోసాడని ఓ కథ ఉంది. బిలహరి రాగం మృతసంజీవని రాగమట.

7. గోపీనాథ భట్టాచార్య అన్న వారాణాసి కి చెందిన హిందుస్తానీ విద్వాంసుడు త్యాగయ్య సంగీతానికి మురిసిపోయి దక్షిణానికి వచ్చి త్యాగయ్యని కలిసి, అంజలి ఘటించాడు. ఆ మితృనికి కృతజ్ఞత తెలుపుతూ “దాశరథీ, నీ ఋణము తీర్ప నా తరమా, పరమపావననామ. ఆశదీర దూరదేశములకు ప్రకాశింపజేసిన రసిక శిరోమణి..” అన్న కృతిని పాడాడట.

8. మరో సందర్భం లో ఓసారి శిష్యసమేతంగా వెళుతున్నప్పుడు దొంగలు దాడి చేస్తేనూ - “ముందువెనుక ఇరుపక్కల తోడై మురఖరహర రారా” అని పాడగానే విల్లంబులు ధరించిన ఇద్దరు యువకులొచ్చి దొంగల్ని తరిమి కోట్టారట. (చిన్నప్పుడు ఇలాంటి కథే తులసీదాసు గురించి చదివాను.)

- అదన్నమాట ఇప్పటిదాకా నాకు ఆ పుస్తకం లో కనబడ్డ విషయాల సారాంశం.